De T£RRA&LuMA. 



JJ^J 



C A P U T XVI. 



^e Teliuris L a T i on e. 





LMtmuj, 

 fie di&iu 

 Mttmfit 

 divtrfmo- 

 di. 



LAtio eftEntis Portatiode lo- 

 co ad locum ; qux dicitur quo- 

 que Motus Localis , vel Motus 

 adquo, feu Motus de loco ad locum, 

 fitque diverfimode : 



Aut a feipfo , camen adminiculo al- 

 terius; Ex. gr. Quando Animal cur- 

 rit vel ambulat , motus pedum qui- 

 dem Bt ife ipfo , Latio autem , admi- 

 niculo fundi , fuper quo pedes alter- 

 natim deponuntur & corpus promo- 

 vetur de loco ad locxini ; fi fundus non 

 eflet pro adminiculo , nec motuspe- 

 dum caufari poffet Lationem. Sic 

 auoque Aves , dum aias fuper aere 

 fundant , motu ifto comparant (imul 

 (ibi Lationem ; (i vero aer non effet 

 adminiculum, motus quidemalarum 

 iieri poflet , nulla tamen latio exifle- 

 ret. Eadem quoque ratio efl piicium 

 in Aqua, &c. 



Aut per diud quoddam medium 

 vel Inflromentum ; Currum fcii. fen 

 aliud vehiculum &c. Ferhi caufa: 

 Quando homines navi vehuntur, non 

 motu fuo , fed beneficio navis ferun- 

 tur , fimulque Lationis participes 

 iiunt. Eodem modo nec Animalia 

 fuperTerra (ctiamficum ill^circum- 

 ferantur) motum inde habent, fed 

 Circumlationem. 



Aut per virtutera aliquam impul- 

 iivam (de qua lih. 4. cap. 2. Scfejq.) 

 Ex.gr. Quando lapis jaciturfurmm, 

 ille motumnon habet , fedadminicu- 

 lomanusvibratur, eique fimui virtus 

 aliqua imprimitur, per quam furfum 

 feratur, & quando cadit deorfum, 

 seque, nonhabetmotum, fed Latio- 

 nem ; quia per fe nihil agit , fed virtu- 

 te confervativa Tclluris (de qui diOto 

 lih. 4. cap. s.) trahitur. Eadem ratio 

 efl, quando Sol, Terram acreiiquos 

 Planetas virtute fui circumvehit, mo- 

 tuminde nonhabent Teilusaut reli- 

 qui Pianetx, fed quietem; Sol vero, 

 qui illos circumfert , habet motum, 

 & quidem Vertiginis , de quo cap. 

 anteced. 



QusE, breviter hocloco, de La- 



T I o N E ac difierenti quae ^ft inter pifntntu 

 Lationem &Moium , adTduci ncccfle Z'^^'; 



dUXimuS. tiontm. 



Quod porro TellurisLationem at- 

 tinet ; Notum eft , Sokm diebus iin- 

 gulis alio atque alio Ecliptic^ loco 

 confpici , iic ut Phaenomenum hoc, 

 ipatio anni abfolvatur. Caufam Pto^ 

 fomaus Soli attribuit , Copernicus vcro 

 Telluri, adeo ut Solem Zodiacum 

 percurrere exiflimemus , dum ipii ve- 

 nimur in illo & Solem ad oppofitas 

 circulipartes cernimus. 



Utrum fequamur, verum quidem 

 eft easdem in Ccelo exhibeti apparen* 

 tias , interim non Solem fed Terram 

 moveri per Eclipticam , iirmioribus TeUurijiM^ 

 ilatuminatur fundamentis. Fit autem ^^V^^*' 

 hasc Telluris circumlatio in fpatio ifto 

 vacuo & liquidiilimo rationabiliter 6t 

 naturaliter, facile ac placid^, quldt 

 re inipiciendum eft cap. t. lih. 6.M 

 Sole ejusque virtute Vertenre , pcr 

 quam totum ejus virtutis orbem (il% 

 quo Tellus & omnes Planetae com- 

 prehenfi) in Vorticem ducit feu vol- 

 vit : Item relegendum quoque erit 

 cap. 3. &4. //^.4.de Natui;a ocquali- 

 tatibus virtutis Impulfivaz. Sicuti 

 enim impuifivi hic virtute circum- 

 vehun tur globuli ibidem did^i , & glo^ 

 busin aquahberefufpenfus , iic muitd 

 liberius &magis natutaliter, circum- 

 feruntur quoque Pianetae in Spatio 

 iftoliquidiirimo ^Ethereo. 



Nam S6l, dum totam viftutuffl fua- 

 rum Sphaeram volvit; impelluntur ii- 

 mul etiam Tellus & Planetae omnes, TUnetnrum 

 & quidem ad fummiim ; non folum ^2«?** 

 quo ad extreman ufque diibnCiamaj?«^ 

 Sole (quousque nimirum in quovis 

 Planeta pro illius mole , virtus impul- 

 fiva in eo excitata , fefe extendere po- 

 teft , quodiit in maximo cujusvis dr- 

 cuio , quem i£quatorcm ejus voca- 

 mus ) fed etiam quo ad velocitatem 

 periodioE circumlationis. 



Dum Mundanorum autemhorum uw#L*fw 



. , • t* • ZtdtMCMUi 



globorumquisque mtalimaximo cu:- ^,^^ 

 culo plenusvirtutis impuliivae defer- 

 Y 3 tur. 



