M. CATONIS 



DE AGRI CVLTVRA LIBER 



Est interdum praestare mercaturis rem quaerere, nisi 

 tam periculosum sit, et item fenerari, si tam honestum 3 

 sit. maiores nostri sic habuerunt et ita in legibus posi- 

 verunt, furem dupli condemnari, feneratorem quadrupli. 

 quanto peiorem civem existimarint feneratorem quam fu- 

 rem, hinc licet existimare. et virum bonum quom lauda- 2 

 bant, ita laudabant, bonum agricolam bonumque colonum. 10 

 amplissime laudari existimabatur qui ita laudabatur. mer- 3 

 catorem autem strenuum studiosumque rei quaerendae 

 existimo, verum, ut supra dixi, periculosum et calami- 

 tosum. at ex agricolis et viri fortissimi et milites strenuis- 4 

 simi gignuntur, maximeque pius quaestus stabilissimus- 15 

 que consequitur minimeque invidiosus, minimeque male 

 cogitantes sunt qui in eo studio occupati sunt. nunc ut ad 

 rem redeam, quod promisi institutum principium hoc erit. 



Praedium quom parare cogitabis, sic in animo habeto, [I 

 uti ne cupide emas neve opera tua parcas visere et ne 20 

 satis habeas semel circumire. quotiens ibis, totiens magis 

 placebit quod bonum erit. vicini quo pacto niteant, id ani- 2 

 mum advertito: in bona regione bene nitere oportebit. et 

 u[i]ti eo introeas et circumspicias, uti inde exire possis. 

 uti bonum caelum habeat, ne calamitosum siet, solo bono, 25 

 sua virtute valeat. si poteris, sub radice montis siet, in 3 

 meridiem spectet, loco salubri, operariorum copia siet, 



1 Sine inscriptione (Marci Catonis prisci de re rustica liber 

 V) || 4 Quaedam deesse conicit Leo: cf. praef. || 9. 10 Cf. Plin. 

 18, 11 || 14 Cf. Plin. 18, 26 |i 19 R. I Quomodo agrum emi pa- 

 rarique oporteat | Cf. Plin. 18, 26—29; Colum. 1, 4, 1 || 20 operae 

 Plin. 18, 26 || 24 del. apographa Italorum \\ 25 Cf. Plin. 18, 28 || 

 26 Cf. Varr. 1, 7, 1 ; Plin. 17, 36 



