10 Catonis 



bonumque aquarium, oppidum validum prope siet [si] aut 

 mare aut amnis, qua naves ambulant, aut via bona cele- 



4 brisque. siet in his agris, qui non saepe dominos mutant: qui 

 in his agris praedia vendiderint, eos pigeat vendidisse. uti 



5 bene aedificatum siet. caveto alienam disciplinam temere 

 contemnas. de domino bono colono bonoque aedificatore 

 melius emetur. ad villam cum venies, videto, vasa torcula 



5 et dolia multane sient: ubi non erunt, scito pro ratione 

 fructum esse. instrumenti ne magni siet, loco bono siet. 



10 videto, quam minimi instrumenti sumptuosusque ager ne 



6 siet. scito idem agrum quod hominem, quamvis quaestuo- 



7 sus siet, si sumptuosus erit, relinqui non multum. prae- 

 dium quod primum siet, si me rogabis, sic dicam: de omni- 

 bus agris optimoque loco iugera agri centum, vinea est 



15 prima, [vel] si vino <(bono et) multo est, secundo loco 

 hortus inriguus, tertio salictum, quarto oletum, quinto pra- 

 tum, sexto campus frumentarius, septimo silva caedua, 

 octavo arbustum, nono glandaria silva. 



11] Pater familias ubi ad villam venit, ubi larem familiarem 



20 salutavit, fundum eodem die, si potest, circumeat; si non 

 eodem die, at postridie. ubi cognovit, quo modo fundus 

 cultus siet operaque quae facta infectaque sient, postri- 

 die eius diei vilicum vocet, roget, quid operis siet factum, 

 quid restet, satisne temperi opera sie<n>t confecta, possitne 



25 quae reliqua sient conficere, et quid factum vini, frumenti 



2 aliarumque rerum omnium. ubi ea cognovit, rationem inire 

 oportet operarum, dierum. si ei opus non apparet, dicit 

 vilicus sedulo se fecisse, servos non valuisse, tempestates 

 malas fuisse, servos aufugisse, opus publicum effecisse, 



30 ubi eas aliasque causas multas dixit, ad rationem operum 



3 operarumque vilicum revoca. cum tempestates pluviae 

 fuerint, quae opera per imbrem fieri potuerint, dolia lava- 

 ri, jpicari, villam purgari, frumentum transferri, stercus 



1 del. luc. | Cf. Gell. 10, 26, 8 || 4 eos Gronov. quos 

 9 Verba instrumenti . . . bono siet del. Pontedera || 13 Cf.Varr. l, 

 7, 9 |1 15 del. et add. Leo ex Varr. I. s. s. (si vino bono vel 

 si vino multo praeivit Ursino duce Keil) \\ 16 Cf. Plin. 16, 176 j 

 19 R. II Patris familiae (familias Vb familiae A et Vict.) of- 

 ficia | Cf. Colum. 1, 8, 20 j| 21 ad postridie || 22 operaque quae 

 facta luc. opera quaeque facta j! 24 add. fuc. || 28 sedolosa fe- 

 cisse (sedulo se fecisse V) 



