De agri cultura c. 1—3 11 



foras efferri, stercilinum fieri, semen purgari, funes sar- 

 ciri, novos fieri; centones, cuculiones familia<jn)> opor- 

 tuisse sibi sarcire. per ferias potuisse fossas veteres ter- 4 

 geri, viam publicam muniri, vepres recidi, hortum fodiri, 

 pratum purgari, virgas vinciri, spinas runcari, expinsi far, 5 

 munditias fieri. cum servi aegrotarint, cibaria tanta dari 

 non oportuisse. ubi (ea^> cognita aequo animo sint, qua[u]e 5 

 reliqua opera sint curare uti perficiantur: rationes putare 

 argentariam, frumentariam, pabuli causa quae parata sunt; 

 rationem vinariam, oleariam, quid venierit, quid exactum io 

 siet, quid reliquum siet, quid siet quod veneat: quae satis 

 accipiunda sint, satis accipiantur: reliqua quae sint uti 6 

 conpareant. siquid desit in annum, uti paretur: quae 

 supersint, ut veneant: quae opus sint locato, locentur: quae 

 opera fieri velit et quae locari velit, uti imperet et ea 15 

 scripta relinquat. pecus consideret. auctionem uti faciat: 7 

 vendat oleum, si pretium habeat, vinum, frumentum quod 

 supersit vendat: boves vetulos, armenta delicula, oves deli- 

 culas, lanam, pelles, plostrum vetus, ferramenta vetera, 

 servum senem, servum morbosum, et siquid aliut supersit, 20 

 vendat. patrem familias vendacem, non emacem esse 

 oportet. 



Prima adulescentia patrem familiae agrum consererellH 

 studere oportet. aedificare diu cogitare oportet, conserere 

 cogitare non oportet, sed facere oportet. ubi aetas accessit 25 

 ad annos xxxvi, tum aedificare oportet, si agrum consitum 

 habeas. ita aedifices, ne villa fundum quaerat <(neve fun- 

 dus villam>. patrem familiae villam rusticam bene aedi- 2 

 ficatam habere expedit, cellam oleariam, vinariam, dolia 

 multa, uti lubeat caritatem expectare: et rei et virtuti et 30 



1 stercilinum Viet. in explicationibus et apographa nonnulla 

 (stercilinium Pol. Ab sterquilinium v) || 2 add. v || 3 Cf. Colum. 

 2, 21, 3 || 5 far Vict. et coniectura Pol. lar || 7 ea add. Keil 

 (cf. 10, 26) haec Iuc. | quaue (quaeue c que b) reliqua Abc 

 quae V queue mf || 10 oliariam j| 14 uti Keil || 15 uti imperet 

 apogr. et Vict. ut imperet Pol. \\ 16 R. III Auctionem uti faciat. 

 Auctionem || 20 Cf. Plut. Cat. c. 4 \\ 21 Cf. Plin. 18, 30; Diom. 

 p. 368, 26 || 23 R. IIII Prima adolescentia agrum conserere opor- 

 tet | Cf. Plin. 18, 31; Colum. 1, 4, 8 \\ 27. 28 neve fundus villam 

 add. luc. ducibus Columella 1, 4, 8 et Plin. 18, 32; cf. praef. 

 R. V Villam rusticam uti aedificatam habeat. Patrem 



