X PRAEFATIO 



debere Klotz (Tahns Archiv' t. X a. 1844, p. 38), Reuther 

 (p. 16), Reitzenstein p. 591 monuerunt. De quo scrip- 

 tore eis quae viri docti disseruerunt quod addam non habeo. 

 Gellius verba Catonis duobus tantum locis attulit; 

 quorum prior est X 26, 8 = c. 1,3 (ubi oppidum amplum 

 exstat pro eo quod verum est oppidum ualidum), alter III 

 14, 17 = cap. 151, 3. — Nonius quae habet Varroni de- 

 bet. — Macrobius (VI 4, 16; VII 6) ex Plinio pendere 

 videtur (cf. P. Weise 1. s. s. p. 159). Apud Diomedem 

 denique quae p. 368, 26 leguntur, non ex Catone ipso 

 sumpta sunt, sed ex libro eius qui Tyrannus de agricul- 

 tura' dicitur, quem Turranium esse Keil in adn. censuit. 

 Tertia emendationis via ex arte coniectandi se nobis 

 obfert, qua felici saepe successu ex temporibus litterarum 

 renatarum multi usi sunt, ut Iucundus, Victorius, Pon- 

 tedera Itali, Turnebus Francogallus, Meursius et Gro- 

 novius Batavi, ex nostratibus Gesner, Schneider, Keil, 

 quorum nomina ex apparatu oculis saepe occurrunt. Sed 

 ut nunc res est, cum loci non pauci relicti sint, qui potius inter- 

 pretem quam emendatorem exspectent, interpretationi 

 campum latissimum, coniecturis angustum concedendum 

 esse apparet, sive ex disciplina grammatica auxilium 

 exspectabis etex consuetudine dicendi, sive ex iuris 

 scientia, sive ex antiquitatum quovis genere. — Atque 

 grammaticae et consuetudini dicendi illustrandae 

 praeter ceteros Henricus Keil operam navavit inprimis 

 in commentario maiori editioni adiecto idque in universum 

 optimo successu. Quamquam fatendum erit virum egregium 

 in contextu constituendo de locis haud ita paucis suis 

 rationibus confisum severius iudicasse et Catonis verba 

 ad orationis politae leges exactiores nimio studio astrin- 

 xisse. Etenim propria est huius libelli indoles nec cum 

 aliorum scriptorum forma ubique comparabilis; nempe cum 

 agricolarum potissimum usui haec praecepta destinata fu- 

 erint et ex diversis fontibus collecta, cur orationis severae 

 severa norma et arte coercerentur nulla causa fuit. Quo in 

 genere illud pono, quod iniuria Keilium exempla quae- 

 dam brevitatis vel neglegentiae removisse insertis verbis 

 qualia sunt addit, addito, indito, sinito, alia Hauler 1. s. 

 s. recte monuit, cum prorsus improbabile sit tot talia verba 



