PRAEFATIO VII 



differunt, ut certa et plana dicendi generis recentioris vesti- 

 gia reliquisse putandi sint, praesertim cum ipsa materies 

 eos minime impelleret, ut excultae interim orationis pro- 

 gressus diligenter exaequarent. Unde non ausus sum ex 

 tenuioribus vestigiis velut cap. 52 in arborem relinquito ab 

 eis distinguere quae cap. 133 exstant in arbore relinquito, 

 immo cum Keilio utroque loco in arbore edidi. Nec pro- 

 babile existimo Paulum Weise (Quaest. Caton. capita V. 

 Gottingae a. 1886) locos quibus imperativi leguntur 

 recte ab eis secrevisse quibus coniunctivi exhibentur: 

 quod quantas difficultates haberet, dudum G. Ihm (Indic 

 philol. t. XVIII p. 588) diserte monuit; cuius verbis addenda 

 quae Edmundus Hauler ( f Zu Catos Schrift iiber das Land- 

 wesen' Vindob. a. 1896 p. 6) docte disseruit. Sed etiam 

 qui eiusdem scriptoris capita esse ad unum omnia cense- 

 bit, ne is quidem habebit cur omnia eadem ut aiunt per- 

 tica tractet. Velut quod Keil ex c. 98, 1 (uestimenta ne 

 tineae tangant) etiam in ultimo capite nec tineae nec vermes 

 tangent scribit pro eo quod in codice est nec tinea nec 

 vermes tangent, per se quidem bonum est: at quis de- 

 monstrabit singularem hoc loco ferri non posse, utpote cum 

 pronum fuerit librariis propter vermes singulari pluralem 

 praeferre, non autem plurali singularem multo certe inso- 

 lentiorem? Cf. etiam Hauleri p. 13. Eodem nescio an 

 spectet quod Cato sex locis utitur forma oletum, semel 

 (cap. 44) olivetum: quod etsi facile est cum Iordano in 

 oietum mutare, tamen ne hoc quidem loco codici fidem 

 denegare ausus sum. Quod quamvis ita se habere existi- 

 mem, tamen ne quid neglexisse viderer locos similes 

 potiores in adnotatione si non exscribere, at indicare vi- 

 sum est. - Testimoniorum Varronis, qui in tertio libro 

 suo Catonis rationem habuit nullam, in secundo duo lo- 

 cos ex Originibus haustos (II 3, 3; II 4, 11) attulit, plures 

 in primo libro ex ipso eo in quo versamur opusculo (ut 

 I 2, 28; 7, 1; 9; 18, 1; 19, 1; 22, 3; 23, 7; 24, 1 ; 2; 3; 4; 58, 1 ; 

 60), duplex esse genus sciendum est: aut verba ipsa ad- 

 hibentur, nisi quod saepius oratio recta in obliquam ver- 

 titur, aut liberiore modo Catonis verba tanguntur potius 

 quam exscribuntur. Qua in re noli credere eam semper 

 praestitisse Reatinum diligentiam quam nos quidem a 



