38 Catonis 



tum viginti aut glandis modios CCXL, faeni pondo idxx, 



ocini *, fabae m. xx, viciae m. xxx. praeterea granatui 

 videto uti satis viciae seras. pabulum cum seres, multas 



4 sationes facito. 

 LXI] Quid est agrum bene colere? bene arare. quid secun- 

 dum? arare. quid tertium? stercorare. 



Qui oletum saepissime et alt<issime miscebit, is tenu>issi- 

 mas radices exarabit. si male arabit, radices susum abi- 

 bunt, crassiores fient, et in radices vires oleae abibunt. 



10 agrum frumentarium cum ares, bene et tempestivo ares, 



2 sulco vario ne ares. cetera cultura est multum sarire et 

 diligenter eximere semina et per tempus radices quam 

 plurimas cum terra ferre; ubi radices bene operueris, calcare 

 bene, ne aqua noceat. siquis quaeret, quod tempus oleae 



15 serendae siet, agro sicco per sementim, agro laeto per ver. 

 LXII] Quot iuga boverum, mulorum, asinorum habebis, toti- 



dem plostra esse oportet. 

 LXIII] Funem torculum esse oportet extentum pedes lv, 

 funem loreum in plostrum p. lx, lora retinacula longa p. 



20 xxvi, subiugia in plostrum p. xnx, funiculum P. xv, in 

 arat<r>um subiugia lora p. xvi, funiculum p. vm. 



LXIIII] Olea ubi matura erit, quam primum cogi oportet, 

 quam minimum in terra et in tabulato esse oportet. in 

 terra et in tabulato putescit. leguli volunt uti olea caduca 



25 quam plurima sit, quo plus legatur; factores, ut in tabulato 

 diu sit, ut fracida sit, quo facilius efficiant. nolito credere 



2 oleum in tabulato posse crescere. quam citissime conficies, 

 tam maxime expediet, et totidem modi<i>s collecta et plus 

 olei efficiet et melius. olea quae diu fuerit in terra aut in 



30 tabulato, inde olei minus fiet et deterius. oleum, si poteris, 



1 pondo IDXX Keil pondo I, XXI, || 2 lac. indic Schn. \\ 5 R. LXX 

 Quomodo ager colatur | Cf. Plin. 18, 174 || 6 tertium Iuc. ex Plin. 

 18, 174 tertio || 7 suppl. ex Plin. 17, 127 Iuc. altissimas || 8 abi- 

 bunt Plin. adibunt (abibunt V adibunt apogr. et Vict.) || 11 Cf. 

 c.28 | sarire Schn. serere || 14 Cf. c.27 \\ 16 R. LXXI Quod 

 plostra habere oporteat | Quod \ 18 R. LXXII Funem quam 

 longam esse oporteat || 19 plostrum v plaustrum || 21 add. v 

 (cf. c. 135, 5) | lora Turn. ex c. 135, 5 lorum || 22 R. LXXIII De 

 olea colligenda | Cf.Plin.15, 14.21 ; Colum.12,52, 19 || 25 uti 

 Keil U 26 quo A 8 cv qua | conficiant Keil ; at cf.Hauler p.21 | 

 28 add. v | collecta et Keil collectae 



