De agri cultura c. 140—144 59 



omnia quae in fundo fieri oportet quaeque emi pararique 

 oportet, quo modoque cibaria, vestimenta familiae dari 

 oportet, eadem uti curet faciatque moneo dominoque dicto 

 audiens sit. hoc amplius, quo modo vilicam uti oportet 

 et quo modo eae imperari oportet, uti adventu domini quae 5 

 opus sunt parentur curenturque diligenter. vilicae [CXLIII 

 quae sunt officia, curato faciat. si eam tibi dederit domi- 

 nus uxorem, ea esto contentus. ea te metuat facito. ne 

 nimium luxuriosa siet. vicinas aliasque mulieres quam 

 minimum utatur neve domum neve ad sese recipiat. ad io 

 cenam nequo eat neve ambulatrix siet. rem divinam ni 

 faciat neve mandet, qui pro ea faciat, iniussu domini aut 

 dominae. scito dominum pro tota familia rem divinam 

 facere. munda siet: villam conversam mundeque habeat: 2 

 focum purum circumversum cotidie, priusquam cubitum 15 

 eat, habeat. Kalendis, Idibus, Nonis, festus dies cum erit, 

 coronam in focum indat, per eosdemque dies lari familiari 

 pro copia supplicet. cibum tibi et familiae curet uti coctum 

 habeat. gallinas multas et ova uti habeat. pira arida, sorba, 3 

 ficos, uvas passas, sorba in sapa et pira et uvas in doliis 20 

 et mala strut[h]ea, uvas in vinaciis et in urceis in terra 

 obrutas et nuces Praenestinas recentes in urceo in terra 

 obrutas habeat. mala Scanti[ni]ana in doliis et alia quae 

 condi solent et silvatica, haec omnia quotannis diligenter 

 uti condita habeat. farinam bonam et far suptile sciat 25 

 facere. 



Oleam legendam hoc modo locare oportet. oleam [CXLIV 

 cogito recte omnem arbitratu domini, aut quem custodem 

 fecerit, aut cui olea venierit. oleam ne stringito neve ver- 

 berato iniussu domini aut custodis. si adversus ea quis 30 

 fecerit, quod ipse eo die delegerit, pro eo nemo solvet ne- 

 que debebitur. qui oleam legerint, omnes iu<ra>nto ad 

 dominum aut ad custodem sese oleam non subripuisse ne- 



2 quomodoque (quomodo quae Vc quum quae b quomodo- 

 que Af Vict.) || 6 R. CLII Vilicae officia || 12 pro ea (propter 

 ea V pro ea apogr. et Vict.) || 17 eosdemque apogr. et Vict. 

 eos denique Pol. || 19 Cf. c. 7 et Plin. 15, 85 l| 19. 20 sorua utro- 

 que loco || 22 Cf. Plin. 15,90 || 23 scantiana cum Plin. 15,50 v; 

 cf. c. 7 || 24 quod annis || 27 R. CLIII Lex oleae legendae 

 29 Cf. Plin. 15, 11 || 31 eo die Iuc. hodie | legerit Iuc. || 32 add. v 



