34 



thapsus, Turrites glahra, Barbarea vulgaris etc, waar de „mergvensters" i) in kwadra- 

 ten staan door de schroeflijnen op het cylindervlak gevormd. Fraaie teekeningen 

 van den kwadratischen starid der emergentiën op jeugdige vegetatiepunten heeft 

 Schwendener gegeven 2), maar hij heeft daarvan de beteekenis niet begrepen, 

 omdat hij verblind was door zijn tegennatuurlijke verplaatsingshypothese. De door 



Fig. 2. Ingedroogd precipitaat van ferrocyankoper op den bodem van een 



bekerglas, om aan te toonen hoe mechanische trekspanning aanleiding tot 



kwadratische barstenstelsels geeft. (Nat. grootte). 



Schwendener veronderstelde druk tusschen deze bladprimordiën komt echter 

 bij mijn beschouwing opnieuw voor den dag, maar op geheel anderen grondslag. 



Mijn hoofdbedoeling is aan te wijzen, dat deze verschijnselen het gevolg zijn van 

 de ontbinding van de spankracht in twee elkander loodrecht snijdende ontbondenen, 

 onverschillig, welke de oorsprong van die spankracht is. Zoo kan in elk laboratorium 

 worden opgemerkt, dat bij het indrogen vooral van colloidale neerslagen vaak zeer 

 fraaie stelsels van elkander loodrecht snijdende kromme lijnen ontstaan, welke het 

 neerslag in bijna zuivere vierkanten verdeelen, wanneer men maar zorg draagt, 

 dat het niet te dik is en onwrikbaar met den bodem verbonden blijft, die bij het dro- 

 gen niet krimpt terwijl het neerslag dit wel doet, waardoor een gelijkmatig in het neer- 

 slag verdeelde spanning ontstaat, welke bij het bereiken van een grens, de twee stelsels 

 van barsten doet ontstaan. Bij het indrogen van een droppel dikke arabische gom op 

 een objectglas kan men hetzelfde zien. Ook colloidaal kiezelzuur en oplosbaar zet- 

 meel zijn voor de proef geschikt, omdat zij na het indrogen bros zijn, terwijl gelatine 

 en agar het verschijnsel niet vertoonen, omdat zij niet bros maar taai worden. 



Van de twee bijgaande foto's is de eerste (Fig. 2) afkomstig van Prof. H. ter 



>) „Mergvensters" komen voor bij kruidachtige planten, het zijn met parenchym 

 gevulde openingen in den houtcylinder der volwassen plant, ter plaatse waar bladen ge- 

 staan hebben. Zij zijn bij vele plantenfamiliën voorhanden maar ontbreken bijv. bij de 

 Compositae. 



^) S. Schwendener, Mechanische Theorie der Blattstellungen, Leipzig 1878. 



