Azotobacter chroöcoccum als indikator van de 

 vruchtbaarheid van den grond. 



Verslagen Kon. Akademie van Wetenschappen, Wis- en Natuurk. Afd., Amsterdam, Deel 



XXX, 1921, blz. 431—438. 



In den grond worden twee groepen van bakteriën gevonden in staat om de vrije at- 

 mosferische stikstof te binden, n.1. anaërobe butyl- en boterzuurfermenten, be- 

 hoorende tot het natuurlijke geslacht Granulobacter {Amylobacter), waarvan het ge- 

 noemde vermogen door Winogradsky ontdekt is, die daarvan een stam iso- 

 leerde en onder den naam Clostridium pasteurianum beschreef, en verder het door 

 mij ontdekte aërobe geslacht Azotobacter, waarvan de meest algemeene, in alle wereld- 

 deelen voorkomende soort is Az. chroöcoccum. 



De eenvoudigste proef om de twee groepen aan te toonen, indien zij beide of 

 een van beide in den grond aanwezig zijn, is de volgende. Men brengt in een ruime 

 Erlenmeye r-kolf een vloeistoflaag van ca. 2 cm dikte, vrij van stikstofver- 

 bindingen en overigens van de samenstelling: 100 water uit de waterleiding, 2 man- 

 niet en 0,05 bikaliumfosfaat, men infekteert met enkele grammen grond, ontdaan van 

 alle grovere deelen en kultiv^eert bij vrije luchttoetreding gedurende eenige dagen bij 

 20 a 30° C. Azotobacter ontwikkelt zich, als de vloeistof niet geschud wordt tot een 

 dikke, drijvende eerst witte later bruine huid, die alle zuurstof uit de vloeistof weg- 

 neemt. Dientengevolge wordt onder die huid de ontwikkeling der anaëroben mogelijk 

 en men ziet waterstof en koolzuur ontstaan, gevormd door de stikstofbindende boter- 

 zuur- en butylalkoholfermenten van den grond. 



Ontbreekt Azotobacter, dan kunnen bij het gebruik van niet te weinig grond en 

 een vloeistoflaag van 2 cm dik of meer, de gewone aërobe, geen vrije stikstof bindende 

 bakteriën toch genoeg zuurstof uit de vloeistof absorbeeren om den groei der anaëro- 

 ben mogelijk te maken. 



In het mikroskopische beeld heeft Azotobacter de gedaante van dikke staafjes, 

 later van tot sarcineachtige klompen vereenigde groote mikrokokken, steeds zonder 

 sporen. Zij worden door jodium geel-bruin gekleurd. De butyl- en boterzuurbakteriën 

 bestaan uit al of niet bewegende peritriche clostridiën, welke zich met jodium geheel 

 of ten deele blauw kleuren, en ten slotte sporen voortbrengen. In de genoemde kul- 

 tuurvloeistof kan de manniet, waaruit zeer weinig zuur ontstaat, vervangen worden 

 door suikers, maar dan moet krijt worden toegevoegd om het door de boterzuurfer- 

 menten en door andere bakteriën gevormde zuur te neutraliseeren. 



In de gemengde kuituren, welke aktiever zijn dan die van Azotobacter of Gra- 

 nulobacter alleen, worden per gram verbruikte suiker 3 — 15 milligrammen vrije stik- 

 stof gebonden, welke teruggevonden wordt in het lichaamseiwit der werkzame bak- 



- — 3 — 



