54 



ting der styletten eene zwakke draaiing daarvan om de ribben en dus eene verwijding 

 van het kanaal k mogelijk is. 



Van den bouw der eigenlijke voortplantingswerktuigen, die der eierstokken als 

 bekend veronderstellende, moet ik thans nog melding maken van de bijkomende 

 klieren. Zoo als bij alle daarop onderzochte Vliesvleugeligen, bezitten ook de galwes- 

 pen eene giftklier (fig. QA, gl.v.) die bij oppervlakkige microscopische beschouwing 

 volkomen op een Malpighisch vat gelijkt. Vergroot men echter een gedeelte sterk 

 (fig. Q,B) dan verkrijgt men eene geheel andere uitkomst. 



Het kanaal dat men geneigd was te houden voor eene holte, door celuiteenwijking 

 gevormd, blijkt een bruinachtig cylindrisch buisje te zijn {B,k) van chitine, waarin 

 een groot aantal zeer korte zijkanaaltjes uitkomen, die afkomstig zijn uit druiven- 

 trosvormige secundaire kliertjes, welke het secreet afzonderen (het eerst bij andere 

 Hymenoptera in 1846 door M e c k e 1 gezien). De afgescheiden stof vloeit nu naar de 

 giftblaas vs, die met het boven beschreven angelkanaal in verband staat; bij het leg- 

 gen van elk ei wordt een droppeltje dezer vloeistof door het kanaal geperst en daar- 

 door het ei ongetwijfeld vooruitbewogen. Verlaat het ei het kanaal, dan wordt 

 het achterna gestuurde droppeltje zichtbaar, een verschijnsel dat reeds aan M a 1- 

 p i g h i bekend was. Bij individuen van Cynips Kollari, die in Augustus uit hunne 

 gallen waren gekomen, gelukte het mij om door drukking van het achterlijf de vloei- 

 stof uit de zeer groote giftblaas zonder beleediging van het insect voor den dag 

 te brengen. Zij trad als eene gelei naar buiten, die spoedig aan de lucht verdroogde 

 tot een volkomen doorschijnend glashelder staafje. Zure of alcalische reactie bespeurde 

 ik niet i) ; onder de huid veroorzaakte het geen irritatie en op de tong bleek het 

 smakeloos te zijn; deze eigenschappen komen niet overeen met het vergif der Acu- 

 leaten 2), maar hoe de verhoudingen in het vroege voorjaar zijn, wanneer de insecten 

 hunne eieren afleggen, kan ik nog niet beoordeelen. Dat nu een dergelijke giftdroppèl 

 ook in het weefsel der planten bij het onderbrengen der eieren wordt gevoerd, is 

 zeer natuurlijk, maar het komt mij tegenwoordig eenigszins twijfelachtig voor of zij 

 ■bij de Galwespen de eenige werkende oorzaak is bij de galvorming, terwijl dit voor de 

 Zaagwespen hoogst waarschijnlijk wel het geval is; hierover echter elders. 



Ten laatste blijft mij nog over, eene andere accessoire klier, die bij de Hy- 

 menoptera algemeen voorkomt, te gedenken. Het is de zoogenoemde smeerklier. 

 Hier moet ik op eene bijzonderheid wijzen, waardoor de Galwespen een eigenaardig 

 standpunt innemen^ bij vergelijking met de andere verwante groepen. Overal in 

 anatomische beschrijvingen vindt men n.1. vermeld, dat de smeerklier onparig 

 voorkomt, terwijl het mij voor 3 verschillende soorten van Galwespen is gebleken 

 dat zij daar parig is en wel zich voordoet in den vorm van twee zeer kort gesteelde 

 melkwitte zakies die aan de angelbasis uitmonden (fig. 8, gl.s). De inhoud dezer 

 klieren was in Augustus en September een groot aantal geelachtige moleculen, 

 zoo groot dat de Browniaansche beweging daarvan nauwelijks zichtbaar was. Of 

 zij werkelijk er toe dienen om de ribben van de angelgoot te smeren, opdat de steek- 



1) Latere aanteekening. Deze gal wesp vond ik in den aanvang van Mei hare eieren 

 leggende in gesloten knoppen; toen ik een giftblaasje, dat nog slechts weinig inhoud be- 

 vatte, op blauw lakmoespapier verscheurde, werd dit rood. • 



2) Volgens Doenhoff (Bienenzeitung XIV, 17) is dit eene solutie van eiwit in 

 "mierenzuur. 



