Over ophooping van atmospherische stikstof 

 in culturen van Bacillus radicicola. 



Verslagen en Mededeelingen Kon. Akademie van Wetenschappen, Afd. Natuurkunde, 

 Amsterdam, 3de Reeks, Deel VIII, 1891, blz. 460. 



Terwijl ik in vroegere mededeelingen moest vermelden, dat het mij niet was gelukt 

 een winst aan stikstof ten koste van de atmospheer in de culturen van Bacillus 

 radicicola aan te toonen, kan ik thans, op grond van proeven, welke op betere kennis 

 van de voedingsvoorwaarden dezer bacterie berusten en doeltreffender waren inge- 

 richt, uitkomsten noemen, die overtuigend bewijzen, dat ophooping van stikstof 

 uit de atmospheer in zoodanige culturen mogelijk is. 



Deze proeven hebben betrekking op cultuurvloeistoffen. Door middel van de 

 diffusiemethode in gelatine is het mij daarentegen tot nu toe niet gelukt, om met ze- 

 kerheid tot een overeenkomstig resultaat te geraken. Daar de waargenomen stikstof- 

 vermeerdering in de culturen bovendien zeer gering is, acht ik het mogelijk, dat niet 

 de vrije stikstof maar de atmospherische stikstofverbindingen aan deze vermeer- 

 dering ten grondslag liggen. 



Teneinde de omstandigheden, waaronder de stikstofophooping geschiedt, wel 

 te begrijpen, is het noodig kort aan te geven op welke wijze Bacillus radicicola zich 

 voedt. 



Deze bacterie behoort tot de koolstofstikstoforganismen, d.w.z. voor volledige 

 voeding en groei moeten, behalve kaliumphosphaat, twee stoffen toegediend worden, 

 waarvan de eene als koolstof bron, de andere als stikstofbron dienst kan doen i). 

 Uit mijn vroegere onderzoekingen was reeds gebleken, dat glucose en nog beter riet- 

 suiker, voor de koolstofvoeding geschikt zijn 2). Uit latere proefnemingen leerde 

 ik, dat niet alleen pepton, maar ook, hoezeer veel minder gemakkelijk, asparagine, 

 zwavelzure ammoniak en kali- of natronsalpeter als stikstofbronnen kunnen fun- 

 geeren. Nitriten schijnen in alle verdunningen schadelijk te werken en nimmer tot 

 groei aanleiding te geven. 



Verder kwam ik tot het besluit, dat aftreksels van Papilionaceen of verdund mout- 

 extract den groei van Bacillus radicicola ongemeen begunstigen. Dit berust hoogst 

 waarschijnlijk op het aanwezig zijn in zoodanige aftreksels van mengsels van meerdere 



1) Peptonoplossingen, zonder verdere toevoeging, geven slechts tot een geringe verme- 

 nigvuldiging aanleiding. 



2) Asparagine is daarentegen voor de koolstofvoeding veel minder geschikt. In mijn 

 vroegere mededeelingen heb ik mij daarover geheel anders uitgelaten, waarschijnlijk ten- 

 gevolge eener verwisseling van Bacillus radicicola met de daarmede niet identieke bacterie, 

 die aanleiding geeft tot de „bacteriënuitputting" der knolletjes. 



— 61 — 



