70 



noodzakelijke koolhydraat, — bij mijn proeven de rietsuiker. Daar zulke lichamen in 

 den, bij hun proeven steeds gegloeiden grond natuurlijk ontbraken, kon daarin geen 

 belangrijke vermeerdering der wortelmikroben plaats vinden. Maar zelfs wanneer in 

 den grond een zekere hoeveelheid suiker aanwezig ware, dan nog zou het niet waar- 

 schijnlijk zijn dat deze ten goede zou komen aan zulk een langzaam groeiend organisme 

 als Bacillus radicicola, veeleer zou de suiker door andere, sneller groeiende bacteriën 

 worden opgebruikt. 



Thans rest ons nog de beschouwing van een laatste vraagstuk. Ik bedoel het 

 mechanisme der stikstofvoeding bij de Papilionaceen, wanneer hun wortels door mid- 

 del der wortelmikrobiën stikstof ophoopen. 



Naar het mij voorkomt moet deze voeding uitsluitend berusten op het afsterven 

 van de in de knolletjes aanwezige bacteroiden, daar alleen de doode bacteroiden ge- 

 schikt schijnen te wezen om de opgenomen stikstof of stikstofverbindingen als eiwit 

 af te staan. Als deze onderstelling juist is dan doen zich de volgende vragen voor: 

 Kan de plant invloed uitoefenen op het afsterven van de bacteroiden of op de 

 vernieuwde vorming daarvan? Dit zou bijv. dan noodzakelijk wezen, wanneer de 

 grond arm is aan stikstofverbindingen, waardoor de behoefte der plant aan „bacte- 

 roidenstikstof" stijgt. Zoo ja, op welke wijze komt zoodanige invloed dan tot stand? 



Wat het afsterven der bacteroiden betreft zie ik niet in op welke wijze de plant 

 daarop direct kan inwerken; dat dit niet geschiedt door middel van enzymen, volgt 

 uit het steeds ontbreken van pepsine en trypsine in de knolletjes. Gemakkelijker 

 schijnt de vraag te beantwoorden te zijn hoe de vermeerdering der bacteriën in de 

 knolletjes het gevolg van stikstofarmoede in de plant kan wezen. Men moet n.1. 

 veronderstellen, dat een te kort aan assimileerbare stikstof in de plant tot het ont- 

 staan van een overmaat van koolhydraten zal aanleiding geven, omdat de eiwitvor- 

 ming dan moet ophouden terwijl de koolzuurontleding voortgaat. Er is dan alle reden 

 om aan te nemen, dat de koolhydraten ten goede komen van de bacteriën en deze 

 daardoor in de gelegenheid gesteld worden ten koste van stikstof uit de omgeving 

 zich krachtiger te gaan vermeerderen. 



In welken toestand de aan de afstervende bacteroiden ontleende lichamen zich 

 door de plant bewegen om de bovenaardsche deelen te bereiken, en langs welke wegen 

 deze strooming geschiedt, zijn nog onbeantwoorde vraagstukken. Als pepton kun- 

 nen die producten der opgeloste bacteroiden moeielijk de knolletjes verlaten, want 

 juist peptonen worden bij uitstek gemakkelijk door de wortelbacteriën, bij tegen- 

 woordigheid van suiker voor eigen voeding gebruikt. Wellicht geschiedt de strooming 

 in den vorm van een eiwit, dat wel kan dienen voor voeding van de plant en niet voor 

 de bacteriën; ik houd mij bezig met dienaangaande proeven te nemen, waarover ik 

 later hoop te kunnen berichten. 



