Voordracht over lichtbacteriën.^) 



De Ingenieur, 's-Gravenhage, 15de Jaargang, 1900, blz. 53 — 54. 



De vooruitgang der natuurwetenschappen is te danken aan de proefneming. 

 De langzame vooruitgang der physiologie, dat is van de wetenschap van het 

 leven, moet toegeschreven worden aan de buitengewone moeilijkheid, welke de proef- 

 neming op dit gebied ondervindt. Elke functie of eigenschap, welke de physioloog 

 bestudeert, is onafscheidelijk verbonden met vele andere functies, zoodat de on- 

 derzoeker bijna altijd geplaatst is voor de oplossing van onbekenden uit vergelijkin- 

 gen, welke in onvoldoend aantal gegeven zijn. 



In dezen stand van zaken is door de bacteriologie verbetering gekomen. De le- 

 vende stof wordt ons daardoor toegankelijk gemaakt in meer eenvoudigen vorm. De 

 functies verschijnen bij de bacteriën in minder ingewikkelde combinaties, de uit- 

 komsten der proeven zijn minder dubbelzinnig dan bij de hoogere wezens. De licht- 

 functie, zooals die zich bij de licht-bacteriën voordoet, neemt uit dit oogpunt weder 

 een bijzondere stelling in en vertoont zich, vergelijkenderwijs gesproken, bijna in 

 den eenvoud der physische of chemische verschijnselen. Zij werkt, zonder tusschen- 

 komst van eenige andere overdragende energievorm, onmiddellijk op het beste onzer 

 zintuigen: het is de meest directe uiting van het leven der cel, welke zonder het ge- 

 bruik van mikroskoop of andere instrumenten tot ons bewustzijn doordringt. 



Daar de lichtfunctie op eea geheel overeenkomstige wijze van de uiterlijke 

 levensomstandigheden afhankelijk is als ieder andere essentieel aan het leven ge- 

 bonden eigenschap, stelt zij ons in staat om door eenige eenvoudige proeven voor een 

 auditorium zekere grondeigenschappen van al wat leeft te verklaren en te illustree- 

 ren. Bijzondere nadruk moet gelegd worden op het feit, dat de lichtfunctie zoo bui- 

 tengewoon geschikt is om voor een auditorium vertoond te worden; waren andere 

 levensfuncties daartoe even geschikt, dan zou dit voor de physiologie van groot be- 



») In „de Ingenieur" of January 20th 1900 (Vol. 15, p. 43) the foUowing communication 

 appeared : 



Bij het eerste bezoek, dat de Minister van Binnenlandsche Zaken, Mr. H. Goeman 

 Borgesius, den 3den November 1898 aan de Polytechnische School bracht, liet een 

 welgevulde dag slechts weinige oogenblikken over tot bezichtiging der inrichtingen van de 

 nieuwe afdeeling der Bacteriologie. De Minister verklaarde zich toen bereid eerlang terug 

 te komen, om een en ander te vernemen over dezen belangrijken nieuwen tak van weten- 

 schap. Nadat verschillende omstandigheden dit plan herhaaldelijk hadden vertraagd, heeft 

 Woensdagavond, 17 dezer, de hoogleeraar Beijerinck een hoogst interessante voor- 

 dracht met uitnemend welgeslaagde proeven gehouden, die behalve door den heer Goe- 

 man Borgesius, ook door den Minister L e 1 y en door eenige ambtgenooten van den 

 heer Beijerinck werd bijgewoond. 



Wij hopen in het volgende nummer op het gesprokene terug te komen. 



— 75 — 



