171 



Na vermeld te hebben, dat voor hem een laboratorium wordt gebouwd, ,, afge- 

 scheiden van het gewoel en gedruisch in onzen rumoerigen bijenkorf en voorzien van 

 de meest volkomen mikroskopen en van andere wetenschappelijke werktuigen en 

 inrichtingen", gaat hij voort: 



„Zullen de onderzoekingen practische vruchten voor onze onderneming afwerpen ? 

 De heer Beijerinck is bescheiden en wetenschappelijk genoeg om dit vraagteeken 

 voorloopig onbeantwoord te laten. Uitdrukkelijk heeft hij dit verklaard, toen hij 

 op mijn wensch zich bereid verklaarde de taak te aanvaarden. Wat weten wij nog, na 

 zoovele eeuwen van onderzoek en ontwikkeling, van het raadsel dat leven wórdt 

 genoemd ? De meest uitstekende geneeskundige staat menigmaal schouderophalend 

 aan het ziekbed van den mensch, die wat hij voelt en waar hij lijdt, kan mededeelen 

 en aanwijzen. En hier hebben wij te doen met levende wezens, die, met behulpvan 

 de meest volkomen instrumenten, nog nauwlijks zijn waar te nemen. 



Hoe het zij, de komst van een geleerde als dr. Beijerinck is in meer dan één op- 

 zicht een belangrijk feit, dat in onzen kring hooge waardeering verdient. Ik wensch 

 volstrekt geen overdreven verwachtingen van zijn werkzaamheid in en voor onze 

 fabriek op te wekken. Maar wel ben ik overtuigd, dat ernstige wetenschappelijke 

 arbeid op het gebied der bacteriologie te eeniger tijd — over een jaar, vijf, tien jaren 

 misschien, wij hebben geloof in de wetenschap en haasten haar niet — een enkel 

 straaltje van licht zal werpen in de duisternis van het gistingsbedrijf en wellicht 

 onberekenbare voordeden aan onze onderneming zal kunnen brengen." 



Al zijn, uit den aard der zaak, omtrent de diensten, welke Beijerinck aan de 

 Gist- en Spiritusfabriek heeft bewezen, de bijzonderheden niet algemeen bekend, 

 zoo is het toch wel haast overbodig er hier op te wijzen, dat die verwachtingen op' 

 schitterende wijze zijn verwezenlijkt. 



Weinig bevroedde van Marken toen wel, dat hij, door Beijerinck van Wage- 

 ningen naar Delft te roepen, tevens de aanleiding schiep, dat deze na eenige jaren 

 gewonnen zou worden voor de school, waaraan van Marken zelf zijn opleiding had 

 genoten. Spoedig toch na Beijerinck's komst te Delft, rijpte bij A. C. Oudemans 

 het denkbeeld om hem uit te noodigen een cursus te geven in de technische botanie 

 en het was op aandrang van dien toenmaligen directeur der P. S., dat de Regeering 

 aan dr. M. W. Beijerinck vergunning verleende ,,om buiten bezwaar van 's Lands 

 schatkist aan de Polytechnische School lessen te geven over onderwerpen van plant- 

 kundigen aard, met de nijverheid in verband staande". Onze jubilaris is dus de eerste 

 privaat-docent aan de P.S. geweest. 



Zij, die in de eenvoudige college-kamer voor scheikunde aan de Westvest bedoelde 

 voordrachten, die eenmaal 's weeks werden gegeven, hebben bijgewoond — en ik 

 behoor tot die gelukkigen — , herinneren zich naast den meesleependen vorm, de 

 groote helderheid en het belangwekkende van dat onderwijs. 



Alras was de Raad van Bestuur dan ook overtuigd, dat het van het hoogste belang 

 was om een zoodanige kracht voor goed en in ruimeren werkkring aan de Polytech- 

 nische School te verbinden en dit in de eerste plaats ter aanvulling van de opleiding 

 der a.s. technologen. Aanvankelijk hadden de daartoe bij de Regeering aangewende 

 pogingen geen gunstig resultaat. Doch, dank zij ook de medewerking van enkele 

 leden der Tweede Kamer — ik noem Mees en van de Velde — en den aandrang 

 uit nijverheidskringen, werd bij K.B. van 24 Juni 1895 dr. M. W. Beijerinck be- 

 noemd tot hoogleeraar aan de Polytechnische School om onderwijs te geven in bio- 

 logie en bacteriologie. Hem werd voorloopig aangewezen het oude postkantoor aan 

 het Oude Delft, waar hij een tijdelijk laboratorium, later bij het microchemisch onder- 

 wijs in gebruik genomen, inrichtte, en op 6 September van genoemd jaar opende hij 

 zijn lessen met een rede: ,,De biologische wetenschap en de bacteriologie". 



Noode verliet Beijerinck de Gist- en Spiritusfabriek, waar hij zich geheel aan 

 onderzoek had kunnen wijden. In die betrekking werd hij opgevolgd door H. P. Wijs- 

 man, die aldaar reeds als Beijerinck's assistent werkzaam was geweest en onder 

 diens leiding zijn proefschrift: ,,De diastase beschouwd als mengsel van maltase en 

 dextrinase" had bewerkt, dat menig punt van aanraking met Beijerinck's eigen 

 onderzoekingen heeft en waarnemingen bevat, waaruit later een belangrijke vooruit- 

 gang op het gebied der nijverheid zou voortkomen. 



Was de beperkte inrichting op het Oude Delft voor Beijerinck geen beletsel om 

 daar dadelijk met alle kracht in zijn nieuwe betrekking werkzaam te zijn, zoo was die 

 behuizing toch van den aanvang af slechts als een provisorische bedoeld. Een nieuw 

 laboratorium, met proeftuin, werd, grootendeels naar zijn aanwijzingen, in de Nieuwe 

 Laan gebouwd en reeds in 1897 kon hij met een redevoering: ,,Het bacteriologisch 

 laboratorium der Polytechnische School" dat laboratorium openen, eenige jaren 

 geleden iets vergroot en thans nauwelijks meer voldoende ruimte aanbiedend. 



Nagenoeg een kwart eeuw is hij daar onvermoeid werkzaam geweest aan zijn eigen 

 wetenschappelijke onderzoekingen, waarvan het meerendeel ook een technischen 

 kant bezit, en aan de opleiding zijner leerlingen. 



Staan wij bij beide vormen zijner werkzaamheid nCTg een oogenblik stil. 



