172 



Het is, zooals ik in den aanvang motiveerde, niet mijn bedoeling biereen opsomming 

 te geven zijner talrijke wetenschappelijke onderzoekingen, die in de Verslagen en 

 Verhandelingen der Kon. Akademie van Wetenschappen, in de Archives Néerlandaises, 

 in de Botanische Zeitung, in het Centralblatt für Bakteriologie, in de Folia Microbiologica 

 e. a.m. zijn verschenen. Maar ik wil toch, om ook den lezer van dit tijdschrift eenig 

 denkbeeld te geven van den omvang en beteekenis van Beijerinck's werkzaamheid 

 als natuuronderzoeker, althans vermelden, dat in de eerste jaren na de studie over 

 de gallen — waarover zijn proefschrift handelt en dat vrij spoedig door zeer belangrijke 

 publicaties over hetzelfde onderwerp werd gevolgd — verschillende verhandelingen 

 van zijn hand over botanische onderwerpen verschenen, waaronder verscheidene 

 van phytopathologischen aard. Daarop (1888) bestudeert hij de uitwassen aan de 

 wortels van de Papilionaceeën en de daarbij werkzame bacteriën, en publiceert later 

 (1902) met van Delden een onderzoek over de assimilatie van vrije stikstof door 

 bacteriën buiten medewerking van de plant. 



Inmiddels verbetert hij verschillende bacteriologische onderzoekingsmethoden of 

 voegt aan de bestaande nieuwe toe en wijdt zich tevens aan een studie van de licht- 

 gevende bacteriën; een onderzoek, dat hem ook van een algemeen natuurwetenschap- 

 pelijk standpunt aantrok, hem lang bezig hield en voor Wijsman's proefschrift en 

 ook voor andere onderzoekingen van Beijerinck resultaten heeft afgeworpen. 



De nitrificatie-verschijnselen in den bodem, de sulfaat-reductie — ook die in de 

 openbare wateren — en haar gevolgen, verschillende studies over alcoholgisting, 

 een uitvoerige verhandeling over de butylalcoholgisting en het butylferment, over 

 een contagium vivum fluidum, als oorzaak van de mozaikziekte bij de tabak, be- 

 langrijke onderzoekingen over de indigovorming uit weede en over de indigo-fermen- 

 tatie, de melkzuurfermenten in de nijverheid en over de melkzuurgisting in melk, 

 over de bacterie, welke bij het rooten van het vlas werkzaam is (met van Delden 

 in 1904) — ziedaar eenige grepen uit den rijken schat zijner onderzoekingen, waarbij 

 ik, als chemicus, er wel onvermeld laat, die de botanicus of bacterioloog juist aller- 

 belangrijkst zal achten. 



Bovendien heeft Beijerinck herhaaldelijk op congressen of vergaderingen samen- 

 vattende voordrachten over microbiologische onderwerpen gehouden; ik noem zijn 

 voordracht in 1904 in de vergadering van de Hollandsche Maatschappij der Weten- 

 schappen: ,,De invloed der mikroben op de vruchtbaarheid van den grond en op den 

 groei der hoogere planten". 



Doch mijn schets zou geheel onvolledig zijn, wanneer ik ten slotte niet wees op 

 den invloed, dien Beijerinck als docent en niet minder als leider van zijn laborato- 

 rium, in zijn 25-jarige werkzaamheid als hoogleeraar, op zijn leerlingen heeft uitge- 

 oefend door zijn bezielend onderwijs. Dat adjectief is geen gelegenheidsvorm; doch 

 naar mijn overtuiging en ervaring de juiste omschrijving van zijn onderricht. Altijd 

 wist hij de volle aandacht zijner leerlingen te boeien bij de mededeeling van zijn 

 rijke kennis, als hij hen inwijdde in de subtiele vraagstukken der microbiologie, hun 

 de methoden van het microbiologisch onderzoek onderwees, de besten zijner leer- 

 lingen tot zelfstandige onderzoekers vormde en bovendien van allen het inzicht in de 

 natuur en in de bedrijven, waar microbiologische werkwijzen worden toegepast, 

 verruimde. Te verwonderen is het dan ook niet, dat behalve studenten-technologen 

 (de microbiologie behoort aan de T.H. tot de facultatieve vakken) ook a.s. industriee- 

 len en beoefenaren der microbiologie ook uit onze Koloniën en uit het buitenland in 

 den loop der jaren Beijerinck's leiding zochten en in zijn laboratorium werkzaam 

 waren. Niet licht zal men den invloed overschatten door zijn onderricht uitgeoefend. 

 Is het moeilijk deze in alle bijzonderheden na te gaan, ik meen te kunnen volstaan 

 met er op te wijzen, dat thans in Nederland een drietal hoogleeraren werkzaam zijn, 

 die hun opleiding voor een belangrijk gedeelte door Beijerinck hebben ontvangen 

 en waarvan twee zijn oud-assistenten zijn, die ook hun proefschriften onder zijn lei- 

 ding bewerkten; dat de drinkwatervoorziening in onze twee grootste gemeenten 

 geleid wordt door zijn oud-leerlingen; dat de directeuren der beide bacteriologische 

 afdeelingen aan de Rijkslandbouwproefstations voor landbouwkundig onderzoek 

 Beijerinck's onderricht genoten, eveneens de directeur van het Rijksinstituut voor 

 Hydrog. Visscherij onderzoek; en dat ook in onze koloniën en in de Nederlandsche 

 nijverheid enkele zijner leerlingen belangrijke functies uitoefenen. 



De talentvolle jubilaris, wiens naam aan het hoofd van dit artikel werd geplaatst, 

 zal op een welbesteed leven terugzien als hij over eenige maanden, door de wet ge- 

 dwongen, zijn betrekking als hoogleeraar moet neerleggen. Moge het hem gegeven zijn 

 aan zijn lievelingswetenschap nog lang zijn krachten te kunnen wijden. Daarover 

 zullen zich ook zijn vrienden verheugen, die aan het samenzijn met hem zoo menige 

 opwekking, ook in wetenschappelijk opzicht, te danken hebben. 



S. HOOGEWERFF 



