187 



Directie den grooten onderzoeker alle vrijheid zijn problemen daar te grijpen, waar 

 zijn universeele geest ze vond. Zoo zien wij het verrassend schouwspel, dat uit 

 het fabriekslaboratorium te Delft een stroom van verhandelingen verschijnt, welke 

 in de geheele biologische wereld het grootst mogelijke opzien verwekken. Herinnerd 

 zij hier slechts aan de isoleering van den verwekker der wortelknolletjes der Legumi- 

 nosen, de uitvoerige studiën over de stofwisseling der lichtbacteriën, de eerste geslaagde 

 pogingen om groenwieren en de gonidiën der korstmossen rein te cultiveeren en deze 

 zoodoende voor het stofwisselingonderzoek toegankelijk te maken, de ontdekking van 

 de ongemeen belangwekkende gistsoort Schizosaccharomyces octosporus, enz., enz. 



Slechts bij eerstgenoemde ontdekking, eene van de eerste grootte, moge nog even 

 worden stilgestaan. 



In Beijerinck's proefschrift treft heden ten dage een simpel zinnetje: ,, Slechts 

 in weinige gevallen zijn de gallen nauwkeuriger, de daartoe behoorende parasie- 

 ten minder goed bekend; dit is het geval met de wortelknolletjes der Papilionaceën." 

 Wanneer men nu weet, dat 10 jaren nadat dit geschreven werd, de Engelsche onder- 

 zoeker Ward het in hooge mate waarschijnlijk maakte, dat de onbekende parasiet 

 een bacterie was, dan kan het niet verwonderen, dat Beijerinck, die de unieke com- 

 binatie van cecidioloog en bacterioloog in zich vertegenwoordigde, niet rustte al- 

 vorens hij ook dezen ,,galverwekker" in handen had. Beijerinck slaagde hier, waar 

 talrijken vóór hem faalden. 



Hoe belangrijk deze daad, uit drang naar zuivere wetenschap geboren, voor de 

 praktijk, van den landbouw is geweest, wordt treffend gedemonstreerd door het feit, 

 dat dit jaar nog één enkel Amerikaansch laboratorium — en er zijn er daar vele, die 

 dit werk verrichten — in enkele weken tijds 100.000 cultures van deze door Beije- 

 rinck voor het eerst geïsoleerde bacterie aan den landbouw afleverde. Eén van de 

 gronden, waarop aan Beijerinck de Emil Christian HANSEN-medaille werd ver- 

 leend, luidde dan ook: ,,en reconnaissance de sa culture du Bacillus radicicola, qui 

 a eu une importance eminente pour Ie développement et la propagation de la culture 

 des Légumineuses." 



Hoe weinigen weten intusschen, dat deze voor den landbouw zoo gewichtige vondst 

 afkomstig is uit een fabriekslaboratorium in een oord, dat door Beijerinck zelf in 

 botanisch opzicht met een woestijn is gelijkgesteld! 



Inmiddels nam het groeiproces van den onderzoeker Beijerinck geleidelijk der- 

 gelijke afmetingen aan, dat men besefte, dat het niet verantwoord was hem langer 

 binnen de omgrenzing van het Delftsche fabriekscomplex te houden. Naar alle 

 waarschijnlijkheid is het niet in de laatste plaats wederom aan van Marken's 

 invloed bij de Regeering te danken geweest, dat deze in 1895 er toe overging Beije- 

 rinck als hoogleeraar in de bacteriologie aan de Polytechnische School te Delft te 

 verbinden en hem een nieuw te bouwen laboratorium ter beschikking te stellen. De 

 invoering van dit onderdeel der biologie als leervak aan een inrichting van technisch 

 hooger onderwijs was toch op dien tijd zonder antecedent. Sedert zijn tal van andere 

 landen hierin gevolgd, maar zelfs in een dit jaar verschenen Duitsch studiewerk 

 wordt er nog over geklaagd, dat in Duitschland de ontstane achterstand nog nimmer 

 ten volle is ingehaald. 



Zoo zijn wij dan de phase van Beijerinck's werkzaamheden eerst aan de Poly- 

 technische School, later aan de Technische Hoogeschool, genaderd. Lang daarbij stil 

 te staan, zou om verschillende redenen geen zin hebben. In de eerste plaats bevinden 

 zich onder mijn gehoor toch velen, die hem daarbij gedurende een lange reeks van 

 jaren hebben kunnen gadeslaan en die dus meer dan ik bevoegd zouden zijn Beije- 

 rinck's beteekenis voor onze Hoogeschool te schetsen. Maar voorts heeft de over- 

 groote meerderheid Uwer het voorrecht genoten — een voorrecht dat ik zelf heb 

 moeten missen — om thans zes jaren geleden uit den mond van den Voorzitter van 

 het huidige Comité èen meesterlijk overzicht te verkrijgen van de belangrijkste weten- 

 schappelijke vondsten en ontdekkingen, waarvan het Laboratorium aan de Nieuwe 

 Laan in de 26 jaren van Beijerinck's hoogleeraarschap getuige was. En voor die- 

 genen, waarbij de verkregen indrukken mochten zijn verflauwd, kan naar den 2den 

 jaargang van het Vakblad voor Biologen worden verwezen, waarin men deze rede 

 in haar geheel vindt afgedrukt. 



Loonender lijkt het daarom de vraag in beschouwing te nemen, hoe reageerde de 

 immer voortschrijdende wetenschap in de ruim zes jaren, welke sedert de grootsche 

 huldiging in 1921 zijn verloopen op Beijerinck's werk. 



De reacties, welke een groot wetenschappelijk onderzoeker op zijn werk «"^er- 

 vindt zijn van uiteenloopenden aard. Eenerzijds dragen deze een persoonlijk karakter 

 en zijn het de bescheiden middelen, waarover de mannen der wetenschap beschikken 

 om uiting te geven aan de gevoelens van waardeering en bewondering, die het werk 

 van een hen veelal persoonlijk onbekenden medestrijder inboezemt. 



Vragen wij ons af, hoe het Beijerinck in dit opzicht is vergaan, dan treft ons het 

 merkwaardige feit, dat de groote stroom van eerbewijzen hem juist bereikt in den 

 tijd na den ingang van het emeritaat, toen hij, door zich in het landelijke Gorssel terug 



