II. - § 7• Corde diversamente tese 285 



Accenniamo alla seconda esperienza di Pythagoras (4) 

 relativa alle corde, ugnali in qualità, grossezza e lai^- 

 ghezza e tese diversamente secondo pesi che stavano 

 fra loro secondo le proporzioni 7i — ^/s — % — ^V 

 I suoni che esse emettevano erano, secondo la tradizione, 

 la fondamentale, la quarta, la quinta e Γ ottava. Ora 

 sappiamo dalle moderne esperienze che questo non è 

 giusto. Infatti il numero delle vàbrazioni di una corda 

 tesa, varia secondo la radice quadrata del peso che la 

 tende, 



V = e Vp 



dove e è un fattore di proporzionalità che dipende dalla 

 natura della corda, dalla sua grossezza, lunghezza etc. etc. 



(4) lambì. Vii. Pyth. 26: ασμενος δή, ώς κατά 

 θεον άνυομένης αύτω της προθέσεως, είσέδραμεν είς -h 

 χαλκεοον, και, ποί,κίλαις πείραις παρά τον έν τοϊς ραιστήρσί,ν 

 ογκον εύρων την διαφοράν του ήχου, άλλ' ού παρά τ-ην 

 των ραιόντων βίαν, ούτε παρά τα σχήματα των σφυρίον,. 

 ουδέ παρά την του έλαυνομένου σιδήρου μετάθεσιν, σηκο')- 

 ματα ακριβώς έκλαβών καί ροπάς ίσαιτάτας των ραιστή- 

 ρων προς εαυτόν απηλλάγη, και, άπό τίνος ενός πασσάλου 

 διαγωνίου έμπεπηγότος τοις τοίχοις, ινα μη κάκ τούτου δια- 

 φορά τις ύποφαίνηται ή δλως ύπονοήται πασσάλων ίδιαζόντοον 

 παραλλαγή, άπαρτήσας τεσσάρας χορδάς όμούλους καΐ ίσο- 

 κώλους, Ίσοπαχεϊς τε και Ίσοστρόφους, έκάστην έφ' έκαστης 

 έξήρτησεν, όλκήν προσδήσας εκ του κάτωθεν μέρουσι τα 

 δέ μήκη των χορδών μηχανησάμενος εκ παντός ίσαίτατα. 

 είτα κρούων άνα δύο άμα χορδάς εναλλάξ συμφωνίας εύρισκε 

 τάς προλεχθείσας, άλλην έν άλλη συζυγία, την μεν γαρ 

 υπό του μεγίστου εξαρτήματος τεινομένην προς την ύπο 

 του μικρότατου δια πασών φθεγγομένην κατελάμβανεν ήν 

 δε ή μεν δώδεκα τινών ολκών, ή δέ εξ, έν διπλασίω δέ 

 λόγω άπέφαινε την δια πασών, Οπερ και αυτά τα βάρη 

 ύπέφαινε" την δ' αδ μεγίστην προς τήν παρά την μικροτάτην, 

 ούσαν οκτώ ολκών, δια πέντε συμφωνούσαν, ένθεν ταύτην 

 άπέφαινεν έν ήμιολίω λόγω, έν φπερ και αί όλκαί ύπήρχον 

 προς άλλήλας• κ.τ.λ. 



