320 



Distatile dei pianeti 



II. - § IO. 



su teorie musicali. Da Censorinus {De die natali, XIII) (4), 

 da Plinius [Hist. 7iat., II, 22) e da Hyginos {Poeticon 

 Astronomicon, IV) riporto i valori delle varie distanze 

 nella seguente tabella : 



Distanze 

 Terra-Luna 

 Luna-Mercurio 

 Mercurio- Venere 

 Venere-Sole 

 Sole-Marte 

 Marte-Giove 

 Giove-Saturno 

 Saturno-Fisse 



(4) Gens. XIII: «Ad haec accedit quod Ρ y t h a g 0- 

 r a s prodidit hunc totum mundum musica factum ratione, 

 septemque stellas inter coelum et terram vagas, quae mor- 

 talium geneses moderantur, motum habere eurythmon et 

 intervalla musicis diastematis congrua, sonitusque varios red- 

 dere prò sua quaque altitudine ita concordes, ut dulcissimam 

 quidem concinant melodiam, sed nobis inaudibilem propter 

 vocis magnitudinem quam capere aurium nostrarum angu- 

 stiae non possint. nam ut Erastosthenes geometrica ratione 

 collegit maximum terrae citcuitum esse stadiorum ducentura 

 quinquaginta duum milium, ita Pythagoras quot stadia inter 

 terram et singulas stellas essent indicavit.... igitur ab terra 

 ad lunam Pythagoras putavit esse stadiorum circiter cen- 

 tum viginti sex milia, idque esse toni intervallum ; a luna 

 autem ad Mercuri stellam, quae stilbon vocatur, dimidium 

 eius, velut hemitonion; hinc ad phosphoron, quae est Veneris 

 stella, fere tantundem, hoc est aliud hemitonion ; inde porro 

 ad solem ter tantum, quasi tonum et dimidium. itaque so- 

 lis astrum abesse a terra tonos tres et dimidium quod voca- 

 tur dia pente, a luna autem duos et dimidium, quod est dia 

 tessaron. a sole vero ad stellam Martis, cui nomen est pyrois, 

 tantumdem intervalli esse quantum a terra ad lunam, idque 

 facere tonum ; hinc ad lovis stellam, quae phaethon appel- 

 latur, dimidium eius, quod faciat hemitonion ; inde ad sum- 



