II. - § lo. V armonia delle sfere 321 



Vediamo che nel computo di tali distanze è adot- 

 tata l'ipotesi geocentrica, seguita come abbiamo 

 detto, da numerosi pythagorici. 



La concezione che dà origine a queste distanze 

 espresse in toni è la seguente. I pianeti, percorrendo 

 nello spazio le loro orbite, danno vibrazioni all'am- 

 biente nel quale si muo\Ono ; cagionano cioè dei 

 suoni (5). Ora il cosmo, così bello ed armonico come è, 



mum coelum, ubi signa sunt, perinde hemitonion. itaque a 

 coelo summo ad solem diastema esse dia tessaron, id est duo- 

 rum tonorum et dimidi, ad terrae autem summitatem ab 

 eodem coelo tonos esse sex, in quibus sit dia pason sympho- 

 nia. praeterea multa quae musicis tractant ad alias rettulit 

 stellas et hunc omnem mundum enarmonion esse ostendit. 

 quare Dorylaus scripsit esse mundum organum dei ; alii ad- 

 diderunt esse id επτάχορδον, quia septem sint vagae stellae, 

 quae plurimum moveantur ». 



(5) A r i s t., de coelo, II, 9: φανερον δ' έκ τούτων 

 δτι καΐ το φάναι γίνεσθαι φερομένων άρμονίαν, ως συμφώ- 

 νων γινομένων των ψόφων, κομψώς μεν ειρηται και πε- 

 ριττώς υπό των είπόντων, ου μήν ούτως έχει τάληθές. 

 δοκεΐ γάρ τισιν άναγκαιον είναι τηλικούτων φερομένων 

 σωμάτων γίγνεσθαι ψόφον, έπεί και των παρ' ήμιν οΰτε 

 τους δγκους εχόντων ίσους οΰτε τοιούτω τάχει φερομένων* 

 ηλίου δέ και σελήνης, έτι τε τοσούτων το πλήθος άστρων 

 και το μέγεθος φερομένων τω τάχει τοιαύτην φοράν αδύ- 

 νατον μή γίγνεσθαι ψόφον άμήχανόν τίνα το μέγεθος, ύπο- 

 θέμενοι δε ταΰτα καί τάς ταχύτητας έκ των αποστάσεων 

 έχειν τους των συμφωνιών λόγους, έναρμόνιόν φασι γίνεσθαι 

 τήν φωνήν φερομένων κύκλω των άστρων. έπεΙ δ' άλογον 

 έδόκει το μή συνακούειν ημάς τής φωνής ταύτης, αίτιον 

 τούτου φασίν είναι το γιγνομένοις εύδύς" ύπάρχειν τον ψόφον, 

 ώστε μή διάδηλον είναι προς τήν έναντίαν σιγήν προς 

 άλληλα γαρ φωνής και σιγής είναι τήν διάγνωσιν, ώστε 

 καθάπερ τοις χαλκοτύποις δια συνήθειαν ούθέν δοκεΐ δια- 

 φέρειν, και τοις άνθρώποις ταύτο συμβαίνειν. ταΰτα δή, 

 καθάπερ ε'ίρηται πρότερον, έμμελώς μεν λέγεται καΐ μου- 

 σικώς, αδύνατον δέ τούτον εχειν τον τρόπον. 



MlKLl 31 



