Appendici al Capitolo II 



Appendice I. — Il principio della teoria musicale scien- 

 tifica PRESSO I GRECI ED I FRAMMENTI RELATIVI DI 



Philolaos E DI Archytas. 



Abbiamo già accennato come con Pythagoras si co- 

 minciassero a stabilire le prime leggi dell' acustica. Con 

 lo sviluppo della scuola pythagorica la parte teorica della 

 musica andò acquistando un' importanza sempre mag- 

 giore. Questa parola però non si limitava, come oggigiorno, 

 a significare un campo dell' arte, ma comprendeva in sé la 

 teoria scientifica dell' acustica e della musica, numerose ap- 

 plicazioni matematiche e fisiche, ed infine anche la pratica 

 dell' arte. Un' idea di questo esteso significato della parola 

 si può ricavare da una tabella che il Gevaert (i) ha costruito 

 basandosi su un passo di Aristides Quintilianus (2) : 



(i) AuG. Fr. Gevaert : Histoire et théorie de la musique 

 de l'antiquité. I. Gand, 1875, p. 73. 



(2) Arist. Quint. I, 5 (Edizione Jahnius, Berolini, 1882) : 



της 3έ πάτης /αου^ιχ/ίς το ,αέν τι eswjSrjTtxòv x«XsÌT«t, το δέ πραχτίχόν χ«1 Θϊμ- 

 ρητιχον μ.ί-^ έστι τό τε τους τεχνικούς λόγους αΰτης χαΐ τα χε^άλαια χαΐ τα τούτων 

 ^épjg tìtKyr/v(ì)7Xov, xa't ετι τά,ς άνωθεν «ρχ«ς ««« ^υσιχάς αιτίας χαΐ προς τά 

 όντα τυ/ΐΛ'^ωνίας έπι•τχεπτό//ενον, πραχτιχον 3έ το χατά τους τεχνιχοϋς tvspyoDv 

 λό•/ους χα'ι τον σχοπον |ΐλετ«5ιώχον, ο δή χ«ί τταιοευτίχον χαλεΐται. τό //.έν ουν 

 θεοιρ/ιτιχον ε'ς τε το ^υσιχον x«i τεχνιχον διαιρβΐτκι * ων τοΰ //.εν ^υϊίχοϋ το μίν 

 έϊτιν άριθ/Λ/ιτιχόν, TÒ 3ε ό/ΐλώνυ/ΛΟν τω νένει, ό χαΐ περί των όντων οιαλέ•/εται • τοΰ 

 ΙΊ τεχνιχοΰ ;/.έρ>) τρία, «ρ/;.ονιχόν, ρυθ/Λίχόν, /*ετριχόν. το 5έ πραχτιχον β'ς τε το 

 χρηστιχον τό&ν προειρϊ)/Λϊν«ν τέ/Λνετ«ι χαί το τούτ&)ν έξα•/*/ελτιχόν • χαΐ τοΰ /*ίν 

 χρ»)5τιχου //ερ») /Αίλοποιι'α, ρυθ/Λοποιίκ, ποί»ϊσις, τοΰ δε έξαν/^λτιχοϋ «Spyavixóv, w^ixiv, 

 ϋποχριτιχόν, sv ώ λοιπόν χκΊ σω/χ«τιχ«1 χινήτεις ό,υ.όλο'/οι τοΐς• ύποχει/Λίνοις• fiiktct 

 π(tpβ!λα/uJ3άvovται. 



