392 Idee geologiche in Xenopìianes III. - ζ 2. 



organismi, tutto ritornasse nel fango primitivo per dare 

 origine, con nuove creazioni, a nuove terre, insieme a 

 nuovi uomini, animali e piante (13). 



Questa concezione di Xenophanes, espressa forse 

 in forma poetica ed oscura, sembra però che generasse 

 la maggior parte dei malintesi che si hanno sulle dot- 

 trine del Kolophoniate. Non aveva egli detto 

 che il mondo era immutabile ed eterno, e non ci afferma 

 egli ancora che, con continua vicenda, da un chaos di 

 acqua e terra si sviluppa un mondo che poi ritorna nel 

 chaos per dare origine ad una nuova creazione ? Evi- 

 dentemente nel primo accenno il mondo è tutto Γ uni- 



(13) Η ì ρ ρ ο 1., ref., Ι, 14: ó δε Ξενοφάνης μίξιν 

 της γης προς την θάλασσαν γίνεσθαι δοκει καΐ τω χρόνω 

 υπό του ύγροΰ λύεσθαι, φάσκο^ν τοιαύτας εχειν αποδείξεις, 

 δτι εν μέση γη καΐ ορεσιν ευρίσκονται κόγχαι, καΐ εν Συ- 

 ρακούσιας δε εν ταΐς λατομίαις λέγει εύρήσθαι τύπον ιχθύος 

 και φωκών [ο φυκών ?], εν δε Πάρω τύπον άφύης εν τω βά- 

 θει του λίθου, εν δε Μελίτη πλάκας συμπάντων θαλασσίο^ν. 

 ταύτα δέ φησι γενέσθαι, δτε πάντα έπηλώθησαν πάλαι, 

 τον δέ τύπον εν τω πηλω ξηρανθήναι. άναιρεΐσθαι δέ τους 

 ανθρώπους πάντας, δταν ή γη κατενεχθεΐσα ε'ις την θάλατ- 

 ταν πηλός γένηται, είτα πάλιν άρ/εσθαι της γενέσεως, και 

 ταύτην πάσι τοις κόσμοις γίνεσθαι μεταβολήν. 



Α questo passo credo conveniente fare seguire una nota 

 riportata da Gomperz (N. 16, ediz. francese ; I, p. 175) : 

 « Outre Syracuse et Malte, notre source nomme encore Pa- 

 tos. Mais mon collègue, le prof. S u e s s, m'a appris ....qu'on 

 n'y trouve pas de pétrifications. Il me fait remarquer que 

 les empreintes de phoques dont parie Hippolyte sont une 

 impossibilité paléontologique, ce qui me conduit à conjecturer 

 qu' au lieu de φωκών il y aurait lieu de lire, par une très legete 

 correction, φυκών ou φυκίων, fucus. [Variante seguita da Bur- 

 NET e Heatii]. Sur cette conjecture, Suess remarque : „ Non 

 pas dans les latomies (de Syracuse) elles mémes, mais à une 

 assez faible distance, et sur beaucoup de points de la Sicile, 

 on voit dans un schiste marneux grisàtre, alternant avec 

 la molasse, des empreintes extrémement nettes et frappantes 

 de fucoides, que le profane lui-méme reconnait pour telles „ ». 



