III. - S 5. La teoria delle sensaiioni 41 g 



quelli che stimano che le sensazioni si producono per il 

 simile, mentre ad es. i seguaci di Anaxagoras e di 

 Herakleitos le attribuiscono al contrario. Del resto le 

 idee attribuite a Parme ni de s non sono molto chiare ; 

 egli, secondo Theophrastos, non fa che determinare due 

 elementi (il caldo ed il freddo) e fa variare la conoscenza 

 secondo quello che predomina. Cosi, ad es. il caldo rende 

 migliore e più pura l'intelligenza (διάνοια). Theophrastos 

 cita in proposito un frammento [fr. 16] di Parmenides : 

 « Infatti così come sta in rapporto con la mescolanza 

 dei suoi organi che spesso errano, così il pensiero ( νόος ) 

 entra in relazione con Γ uomo. È infatti una cosa iden- 

 tica ciò che pensa negli uomini, in tutti ed in tutto : 



ai μεν πολλαΐ καΐ καθόλου δόξαί. δύ' είσιν οΐ μεν 

 γαρ τω ό μ ο t co ποιουσιν, οί δε τω έναντι ω. Παρ- 

 μενίδης μεν και, 'Εμπεδοκλής καΐ Π λ ά τ ω ν 

 τω όμοίω, οΐ δέ περί Ά ν α ξ α γ ό ρ α ν καΐ Ή ρ ά κ λ ε ι- 

 τ ο ν τω έναντίω .... 



Παρμενίδης μεν γαρ όλως ουδέν άφώρικεν άλλα 

 μόνον, δτι δυοΐν οντοιν στοιχείοιν κατά το υπερβάλλον 

 εστίν ή γνώσις. εάν γαρ ύπεραίρη το θερμον ή το ψυχρόν, 

 άλλην γίνεσθαι τήν διάνοιαν, βελτίω δέ καθαρωτέραν την διά- 

 τα θερμόν ού μην άλλα και ταύτήν δεισθαί τίνος συμμετρίας• 

 « ως γαρ εκάστοτε» φησίν «έχει κράσιν μελέων πολυπλάγκτων, 

 τώς νόος άνθρώποισι παρίσταται' το γαρ αυτό 

 εστίν δπερ φρονέει μελέων φύσις άνθρώποισιν 

 καί πασιν και παντί* το γαρ πλέον έστ'. νοή μα » [Fr. 16]. 

 το γαρ αίσθάνεσθαι καί το φρονεϊν ως ταύτο λέγει* διό 

 και τήν μνήμην καί τήν λήθην άπο τούτων γίνεσθαι δια 

 της κράσεως• αν δ' ίσάζωσι τη μίξει, πότερον έσται φρονεϊν 

 ή ου, και τις ή διάθεσις, ουδέν ετι διώρικεν. ότι δέ καΐ τω 

 εναντίω καθ' αυτό ποιεϊ τήν αϊσθησιν, φανερον εν οις φησι 

 τον νεκρον φωτός μέν καΐ θερμού καί φωνής ούκ αίσθάνεσθαι 

 δια τήν εκλειψιν του πυρός, ψυχρού δέ καΐ σιωπής και 

 των εναντίων αίσθάνεσθαι* καί δλως δέ πάν το δν εχειν 

 τίνα γνώσιν, ούτω μέν οΰν αυτός εοικεν άποτέμνεσθαι τη 

 φάσει τα συμβαίνοντα δυσχερή δια τήν ύπόληψιν. 



