44^ // logos sullo spazio III. - § 7. 



di una questione importante della teoria della cono- 

 scenza : quella sulla relatività dello spazio. Lo spazio 

 (il luogo «= ó τόπος), ci dice Zenon, non è una cosa. 

 Se fosse una cosa, essa dovrebbe esistere in un altro spazio, 

 e, così via. Il ragionamento si ripeterebbe all' infinito, 

 e non si veiTebbe ad alcuna conclusione. Dunque, dice 

 Zenon, lo spazio non è, ossia è una cosa relativa. 



Partendo dal punto di vista preconcetto che Zenon 

 dovesse negare tutto, si è voluto interpretare questo 

 logos come un ragionamento che doveva dimostrare che 

 nello spazio non può esservi nulla di esistente. 



L' ultimo ragionamento ci viene accennato da Aristo- 

 7ELES (9), mentre il concetto ci viene meglio spiegato da 

 SiMPLiKios (io). Questi, raccontandoci un'aneddoto, che 



IV, I : ετι Sé καΐ αυτός [ó τόπος] ει εστί τι των όντων, 

 που εσται; ή γαρ Ζήνωνος απορία ζητεί τίνα λόγον 

 ti γαρ παν το δν εν τόπω, δήλον βτι και του τόπου τόπος 

 έσται, καΐ τοΰτο εις άπειρον πρόεισιν. 



'È\xatm.,fhys., fr. 42 {^ixn^ì.^phys.^ 563? Ι?) • επί ταύτο 

 δε καΐ ή Ζήνωνος απορία φαίνεται άγειν. άξιοϊ γαρ παν 

 το δν που είναι" εί δέ ό τόπος των 6ντων, που αν εϊη; ού- 

 κοΰν εν άλλω τόπω κάκεΐνος δη έν άλλω, και ούτως εις 

 τό πρόσω.... προς δε Ζήνωνα φήσομεν πολλαχώς το που 

 λέγεσθαΐ" εί μεν ούν εν τόπω ήξίωκεν είναι τα οντά, ού 

 καλώς άξιοι• ούτε γαρ ύγείαν οΰτε άνδρίαν οΰτε άλλα μυρία 

 φαίη τις αν έν τόπω εΐναι• ουδέ δη ό τόπος τοιούτος ων 

 οίος ε'ίρηται. εί δε άλλως το που, καν ό τόπος εϊη που* το 

 γαρ του σώματος πέρας εστί του σώματος που* έ'σχα- 

 τον γαρ. 



(9) Phys.,' VII, 5 : δια τοΰτο ό Ζήνωνος λόγος ουκ 

 αληθής, ώς ψοφεϊ της κέγχρου ότιοΰν μέρος• ουδέν γαρ 

 κωλύει μη κινεϊν τον αέρα έν μηδενΐ χρόνω τούτον δν έκίνησεν 

 πεσών ό όλος μέδιμνος. 



(ίο) ιΐο8, ι8 : δια τούτο λύει και τον Ζήνωνος του 

 Έλεάτου λόγον, δν ήρετο Πρωταγόραν τον σοφιστήν. *εϊπε 

 γάρ μοι,, ^φη, ώ Πρωταγόρα, άρα ό εϊς κέγχρος κατα- 

 πεσών ψόφον ποιεί ή το μυριοστον του κέγχρου ; ' του 

 δέ είπόντος μη ποιεϊν ' ό δέ μέδιμνος, εφη, τών κέγχρων 



