470 La dottrina delle emana{iOni III. - § io, 



latarsi ο il condensarsi dell' elemento origi- 

 nario (6) . 



Fra i particolari nei quali Herakleitos si è esteso 

 a proposito della sua dottrina, notevole è quello che si 

 riferisce alle emanazioni terrestri, perchè que- 

 sta dottrina ebbe notevole influenza sulle teorie analoghe 

 di Aristoteles e su quelle di tutti i fisici posteriori. 

 Uno dei fenomeni più importanti * che, secondo Hera- 

 kleitos, avvengono in natura è quello della generazione 

 dell' άναθυμίασις ; questa (7) si genera in due maniere. 



δύναμιν • εν δε έγρηγόρσει πάλιν δια των αισθητικών 

 πόρων ώσπηρ διά τίνων θυρίδων προκύψας και τφ περιέ- 

 χοντι συμβαλών λογικήν ενδύεται δύναμιν. δνπερ ούν 

 τρόπον οι άνθρακες πλησιάσαντες τω πυρί κατ* άλλοίωσιν 

 διάπυροι γίνονται, χωρισθέντες δε σβέννυνται," όΰτω καΐ ή 

 έπιξενωθεισα τοις ήμετέροις σώμασιν άπο του περιέχοντος 

 μοίρα κατά μεν τον χωρισμον σχεδόν άλογος γίνεται, κατά 

 δε την δια των πλείστων πόρων σύμφυσιν όμοιοειδής τω 

 6λω καθίσταται, τούτον δη τον κοινον λόγόν καΐ 

 θεϊόν καΐ όΰ κατά μετόχήν γινόμεθα λογικοί, κριτήριον 

 αληθείας φησίν ό 'Ηράκλειτος • όθεν το μεν κοινή 

 πασι φαινόμενον, τοΰτ' είναι πιστόν (τω κοινω γαρ καΐ 

 θείω λόγφ λαμβάνεται), το δέ τινι μόνω κροσπιπτον 

 άπιστόν ύπάρχειν δια την έναντίαν αίτίαν. 



(6) Vedi Arist., Metaph., Ι, 3• Inoltre Simplikios, inphys.y 

 23 (da Theophrastos, Phys. op. fr. i) : "Ιππασος δε ό• 

 Μεταποντΐνος καί 'Ηράκλειτος ό Έφέσιος εν και ούτοι και 

 κινούμενον και πεπερασμένον, άλλα πυρ εποίησαν την αρχήν,. 

 και εκ πυρός ποιουσι τα οντά πυκνώσει και μανώσει καΐ 

 διαλύουσι πάλιν εις πυρ, ως ταύτης μιας ούσης φύσεως της 

 υποκείμενης• πυρός γαρ άμοιβήν ειναί φησιν 'Ηράκλειτος 

 πάντα, ποιεϊ δέ καΐ τάξιν τινά και χρόνον ώρισμένον της 

 του κόσμου μεταβολής κατά τίνα ε'ιμαρμένην ανάγκην. — 

 Vedi anche la nota 7. 



(7) Dio g., IX, 8 e 9, dopo aver trattato delle tra- 

 sformazioni del fuoco, accenna chiaramente all' άναθυμίασις. 

 Riporto l'intiero passo: καί τα επί μέρους δέ αύτω ώ δ' έχει των 

 δογμάτων πυρ είναι στοιχεΐον και πυρός άμοιβήν τα πάντα 



