III. - § IO. La dottrina delle emanazioni 471 



dal mare, cioè, e dalla terra ; mentre la prima, s e u- 

 r a, è cagione dell' umido e delle pioggie, l'altra, chiara 

 e 1 u e e η t e, va ad alimentare il fuoco. Evidentemente la 

 αναθυμίασες che si sprigiona dal mare e si converte poi in 

 pioggia, si identifica col vapore acqueo e col- 

 1' άτμίς di Aristoteles. La conoscenza dell'evaporazione 

 dal mare si viene infatti in questi tempi a stabilire ab- 

 bastanza bene nelle sue cause e nei suoi effetti. Già 

 infatti abbiamo visto in Xenophanes un accenno al- 

 l' acqua che può originarsi dal mare (8) ; ma dopo He- 



άραιώσει και πυκνώσει, [τα] γινόμενα" σαφώς δε ουδέν εκτί- 

 θεται, γίνεσθαί τε πάντα κατ' έναντιότητα (la cosa espressa in 

 questo modo è più vera per i pythagorici che per Hera- 

 KLEiTOs) και ρεϊν τα ολα ποταμού δίκην, πεπεράνθαι, τε το 

 παν καΐ ένα είνα!. κόσμον γεννασθαί τε αυτόν εκ πυρός καΐ 

 πάλιν έκπυροΰσθαι κατά τινας περιόδους εναλλάξ τον 

 σύμπαντα αιώνα' τοΰτο δε γίνεσθαί καθ' είμαρμένην. των δέ 

 εναντίων το μεν επί την γένεσιν άγον καλεϊσθαι πόλεμον καί 

 εριν, το δ' επί την έκπύρωσιν όμολογίαν καΐ είρήνην, καί 

 την μεταβολήν όδον άνω κάτω, τόν τε κόσμον γίνεσθαί κατ' 

 αυτήν, πυκνούμενον γαρ το πυρ έξυγραίνεσθαι συνιστά- 

 μενόν τε γίνεσθαί ύδωρ, πηγνύμενον δέ το ύδωρ εις γήν 

 τρέπεσθαΐ" και ταύτην όδον επί το κάτω είναι λέγει, πάλιν 

 τε αύ την γήν χεΐσθαι, εξ ής το ύδωρ γίνεσθαί, εκ δέ 

 τούτον τα λοιπά, σχεδόν πάντα έπΙ την άναθυμίασιν άνάγων 

 τήν άπο της θαλάττης* αΰτη δέ έστιν ή έπΙ το άνω οδός. 

 γίνεσθαί δέ αναθυμιάσεις άπό τε γης και θαλάττης, ας 

 μέν λαμπράς καί καθαράς, ας δέ σκοτεινάς. αύξεσθαι δε 

 το μέν πυρ υπό τών λαμπρών, το δέ ύγρον υπό τών ετέρων, 

 το δέ περιέχον όποιον έστιν ού δηλοϊ" είναι μέντοι εν αύτω 

 σκάφας έπεστραμμένας κατά κοίλον προς ήμδίς, εν αις 

 άθροιζομένας τάς λαμπρας αναθυμιάσεις άποτελεΐν φλό- 

 γας, ας είναι τα άστρα. L' anathymiasis secca 

 forma quindi il nutrimento degli astri. Anche questa 

 opinione, che cioè gli astri ed il sole si nutrono delle emana- 

 zioni terrestri (secche ed umide), avrà gran parte nelle dot- 

 trine posteriori. — A e t., II, 17, 4: Ή.... τρέφεσθαι τους 

 αστέρας εκ της άπο γης άvαθυμιάσεωc. 

 (8) Vedi cap. Ili, § 2. 



