COMPENDIVM 



ENCYCLOPiEDIi£ 



V N I V E R S ^. 



Admonitio de Compendiis, qu^ requuncur. 



IN tabHlii habes,mi Len:or>analyJin.,anatomen,& fctagraphiam totitu nojiri corports & adificij. Seqtiuntur co?npendia 

 noflrornm Ubrorum XXXr.vt ex ijs non folitmtllufires artificinm Logicum^quod in tahuUs vno vcliit ohtutH potejl 

 ohfcruari : ftd etiam fuccinBis illis <]H£ftionihtts & refponfiQnibyus nonfoiiim adiuttes ?nemoriam ttiam,fed etiam difci- 

 puliyfi cjuem forte vclis deducere in huiits Vel illiits artisfacrarium. Jtaquefac vtprius ingredi^ris hoc velut profccnium 

 & veftihnlufn, quam adyta ipfifcruteris. Sed malim exipskpraxi hsc difei, quam verbosa orationc comtnendari. 



L I B E R I. 



H E X I L O G I A. 



1 



V o T fimt fiatm,fiu£ ordines viti humann? 

 Quatuor-.viilcl. O Economicus.Scholafticus, 

 Politicus, & EcclcfulHcus .- quibus tanquam 

 cjuadris^is vniuerfum hominum genus vehi 

 voluit D E V s, author & fautor ordinis,cuius 

 dcliciaifunt conucrfaricum hominibus. 

 i. In quofiaru verfarit tu, mi Philomathes ? In Scholaftico. 

 3. Cur-vero ibi te oceiifas > Vt euadam Polymathes. 

 4- iL""' ^fi Folymathia ? Ell muharum rerum cruditio. 

 ^.^ariim , inqnam ego ? Omnium illarum, qux digna: 

 funt, vt io hac vita difcantur. 



6. tftim vero fieri potefi, vt vntts aliqnis homares ifitu omnes 

 condifcati Ita fanc. Tametfi cnim folus Devs eft OTavj-ii»©. mu 

 ardLH-^nrru/jim : tamcn huius fux perfcdtionis imaginem homi- 

 ni difcendi cupido imprelTit ; vc inprimis in illis viderc eft,qui 

 vniucrfum difciplinatumotbcm igncamentis vicomplexi lunc. 



7. &uemtitmihi hoc loco commemorai orbem difci[lina.rum? 

 EncyclopxJiam vulgo vocanc. 



8. §luidamabo tradit ifia Encyclopidia ? Vniuerfitatem 7«% 

 ^vaia-Tjviidcjue hac ratione,vt primo pr^libec pricognitaomnib. 

 •jvMiTTiicicomuuia.dcinde illa yixiTTi ordine proponat & c.xponat, 



y. Qimfunt Pr/icognita'.Qaitaoc : c quibus tria priora,nem- 

 pe Hexilogia ; Tcchnologia , &: Aichelogia dilFerunt de na- 

 tura omnium difciplinarum ; quartura,videl. Didaftica,dc rtu- 

 dio illarum prxcipit. 



10. &uid eft Hexilogia ? Doftrina pra:cognofccnda, dc ha- 

 bitibus intelledualibus, quibus homo difponiiur ad intelligen- 

 dum res intellibigiles,id cft , ad principia & concluliones, qus 

 proponuntur cognitionis,vel attionis gtatia. 



1 1. <^ot funt huiitfmodi habitm^ln vniuerfumnouemdecim, 

 hoc ordine : Intelligentia, Syntetelis, Confcicntia,lntclligentia 

 pot:tica,Sapiencia,Scientia,Prudentia, Ars, Eloquencia, Opinio, 

 Fides human3,Dubitacio,Sufpicio,Fides diuina,Lumen prophc- 

 ticum ; Donum miraculorum,Donum linguaium, Error, Lu- 

 nicn glori.T. 



li. £uidefi InteHigeniia} Habitus innacus.inclinansad af- 

 lencicndum primis principiis chcoreticis. 



15. §>uidefi \ynterefis ? Habicus innacus, indinans .id affcn- 

 tiendum primis principiis prafticis. 



1 4. §iidd cfi Confcientia i Habicas innatus, inclinans ad af- 

 icntiendum iis, quorum nobis conlcij lumus. 



t^i.&uide^ bitelUgentia foetica'' Habicus innacus,inclinans 

 ad allcnticndum primis principiis poccicis. 



I <? ■ §liiid efi •iapientia ? Habicus acquilicus, inclinans ad af- 

 Icntiendum conclufionibuscheorecicis, demon&racis pcrcau- 

 fas prima?. 



17. ^itid efi Scientia^ Habitus acquifitus, inclinans ad af- 

 lenticndum coacluuonibus chcoreticis, dcmonfttatis per caufas 

 proximas. 



18. g»«V^/? r>-«(/e»?/a? HaWtus acquifitiiSjincIinansadaf- 

 •enticndum conclufionibus pradicis , dcmonftratis, pcr caufas, 

 fiueprinijs^ fjuc proximas. 



'9. fjuid efi ylrs ? Habitus acqLiihtus, inclinans ad arfen- 

 ricnduni conchifionibus poccicis, dtmonllratis pcc caulas, fiue 

 pnnus.fiuc pioxiir.as. ' 



10. b^uideH £/o<j«fn^/.t ? Habitus acquifitus, inclinans ad 

 animifcnfa benceloqucndum. 



_ii. ^«V/py? o;>/»;(j?Habitus acquifitus , inclinans ad alfen- 

 tiendum axiomati contin^enci. 



ii. ^2»'dcfi Fid(.s humani* ? Habitus acquifitus , inclinans 



ad alTentienduni ceftimonio humano. 



1 3 . §lHi efi Dubitatio ? Habitus acquificus,inclinans ad aflen'- 

 fum axiomatis pendulum. 



14. Quldefi Sujpicio ? Habitus acquifitus, indinans ad af- 

 fenfum qualicacis, faftiue, pendulum. 



i^.^luidefi F ides fupernaturalis ? Habicus infufus, rnclinanS 

 ad firmiccr aflenciendum ceftimonio diuino. 



i(J. &Hid efi Lumen Propheticum ? Habicus infufus, incli- 

 nans ad videndum , & prxdiccndum fucura , a D e o reuelaca. 



17. §luid efi Donum miraculorumiViihniis infu(us,inclinans 

 ad videndum & pacrandum ea,quxexcedunc vim natura: finicx. 



18- §luid efi Doiium linguartim''. Habicus infufus, iuclinans 

 advcendum linguis ordinariadiligcncia non didicicis. 



19. ^id efi Error ? Habitus acquifitus, indinans ad aflcn- 

 ticndum falfis. 



30. Qjiid efi Lumen gloris. ? Habitus in altera vita infufus 

 advidendumea, quaeDEvs leferuac illis , qui lefuin Chriftum 

 in hac vicadiligunt. 



5 I . An non dantur plures habitus inteUeciuiiles^.Non fane.Ni 

 etfi habitus duo vcl plutcs milcentur.- camcn habitus mixcJs 

 nonconfticuic nouam fpecic, quomodoin phyficismixcio qua- 

 luortcpcraraentorum non incroducicnouam Ipcciem, & in po- 

 licicis mixtio trium formarfi reip. non conftituit nouam forma. 



3 1 . Cur vero habitm ifti traduntur hoc loco, 0> quidcm leco 

 primo') Ratio prioris eft ; quia intelleftus hominis ad operatio- 

 nem fuam dcterminatur per allquc habitum. Racio poftcrioris 

 crt ; cjuiaomnium primo in difcence requiritur aliquis faltem 

 habitus > qui difponac ipfum addilccndum. Icaque Hcxilogia 

 mcricoprxmictitur reliquis Prxcognitis. 



L I B E R II. 



TECHNOLOGIA. 



I. §luid efi Technologia^ EftdocSrina prxcognofcenda , de 

 afFeftionibus, ordine, & diuifionc, dilciplinarum. 



1. §lti£ fiint ajfeciicnes difciplinarum ? Ex vertuntur in con- 

 uenientia & difFercntiaipfarum. 



3. g«« efi ordo imer difcipli»as?lmeanonh , naturx, digni- 

 tatis, vel doftrinx. 



4. &uomodo diuidimtur difciplim^QaoA funt vcl Sapientix, 

 vel Scientix, vcl Prudcntix . vel Actes. Qux vocabula hic ali- 

 ter accipiuntur , quam in Hcxilogia. Ibi cnim lur.t nomina 

 habituum : hic, fyftcmatum. 



5 . 6)uid itaquc loco hoc efi Sapientia'.^A difciplina thcoretica, 

 comprchcndens prima ptincipia, & conclufioncs, quxpro- 

 ponuntur cognitionis causa. 



<f. SluidefiScientia ? Eft difciplina thcozetica, comprchcn- 

 dcnsconclufiones theorcticas.Si principia carum proxima. 



7. eiuidcfi /"ru^f^jf^j ? Elldifcipliiupiaiaica,comprchcn^ 

 dcns conclufiones prafticas, &: carum principw. 



8. Giuid efl ^n.'Eft difciplin.i poirtica, comprchcndens cop. 

 clufioncs poeticas , & ciruni principia. 



y. l^Ium vtro hic getierajemfer diftinguHntufti^oa fatte:quia 

 vidcasi quibufdam , in popul.iri diftctcatiouc, artis nomenda- 

 turam imponi omnibus difciplinis, ctiam chcologi.x,iuriJptudc- 

 tix,&mcdicinx. Idcm cft iudiciuin dc vocabulolcicntix. 



10. <S)uom!ido vero iii accurata dijfertatione ofortet ifta qua- 

 tiiorgenera //r/ffrnrrf^Philologia copledicur mcias artcs: Mc- 

 taphyfica cft fapicntia : rcliqux partcs pKilolophix thcorctica; 

 funtfcientix : philolophia praftica mcras copleiSitur prudcn- 

 tias : thcologia cftfapicntia,ec ptudentia : iotifprudctia cft pru- 



C 1 dentia 



