Encyclopa^di^ Vniuerfe. 



& modo iftius regni.Fundamentom eft( i ^)FixJus gratU. Mo- 

 duscernitur in promulgationc, & adniiniftrationc rcgni. Pro- 

 mulgatio fit per( i6)Euiin£el!um;cu\{l7)LexDeiCuhkiah.Ad- 

 miniflratio tegni lpc(flitur in ipTius capitc, rcgnicolis,& bonis 

 i capite inregnicoUsdimanantibus.Caput huius regni ertfo- 

 luslEsvs-CHRlSTirsjin quoattenditur(i8 l/tr/i)n<»^ojj;i-/«OT. 

 Regnicola: funt ( i 9)EccleJiA. Bona, quf in hoc regno rcdun- 

 dant adEcclefiam, Tpedantur in collacione, & obfignationc. 

 Coliacio eft ia(io)Vocfiliooe,iil ) liifiificationc,Si(i2.)Sa>iiiifi- 

 catione;\h\ agitur dc bonis operibus in gcnere,&: in rpecic.Ob- 

 fignatio horu bonorum fit per sacratnenta ; c\ax confidcrantuc 

 (ijj ingenere;iz\ in fpccie vti (mi{ij^)Sacramenta F.r,vcl N. 

 T.Sc hic eti(i.^)Ba})tifmi4s,Sc{i6)Sacra <■«■«>». Executio pride- 

 ftinationis in regnogloris rpcftatuc in prjcparationc, & cople- 

 mcnto. Prxparatio fiet per (17) .^.Y^fw/w» Chrilii vltimum, 

 {t.%)S.efnrreciionem carnis,&i {i9)lHdicium ■vltimiim. Comple- 

 mentum ctit in(3o)P-V/,'i itcma. 



1 6, §luid exfticat theolcgiapntBica ? Locos comjnunes vcrbi 

 Dei ficenatrac,vt refpiciat hominisconfeienciam. Hinc appel- 

 lacur theologia cafuiim confcientis.. 



17. &udnam methoiio poteli tradi hic theologii paniAwt po- 

 pulatitcr calus confcientis reuocantutadcapica Catechctica; 

 aut magis fcholafticead locos communes,prout illi paulo antc 

 funt recitati. 



1 8 .Sluidnam traclat ea thetlogii pars,qui efi Jpecialii?Ed\ffc- 

 rit ca, qua: vcl pillori Ecclefia',vcl honiini Chriftiano in cetco 

 vita; ftatu incumbunt.Ibi eft thcologia prophetica;hic moralis. 



19. §luetfunt partes theologiiprofheticHDiix : prima appel- 

 laturRhetoricaccclefiaftica; fccunda, Politiaccclcfiaftica. 



^o.^idfibi hahet propofitnm theclogiamtralW. Officium 

 hominisChnrtiani, quatcnusille viucrcdcbct vitam Chriftia- 

 no dignam in ccrto ftacu, puta occonomico, ecclcfiaftico, poli- 

 tico, & fcholafti:o. 



L I B E R XXVI. 

 IVRISPRVDE NTIA. 

 I. §luideji rurijprudcntia .' Arsa:qui. 

 t. Quotfunt eius partes .' Dua:vna ciuilis,altera ecclefiaftica; 

 ,& vcraque gcneralis,vel (pccialis. 



3. §luid explicat lurijprudentia ciuilis generalit > Finens 

 fuum, fubiedum, & mcdia. 



4. Finis lurijprudentii ciuilis quifnam ? i£quitas ciuilis. 

 ^■SHbieHum<juodnam'.M.oAa.siAm)mAi!iViAi iuftitiam in rep. 



6. &uinam funt media i iEquicas refpicicns origincm , vcl 

 ftatum reip. 



7. ^otupUciaftint media,qu£ rejpiciunt originem reip. ! Du- 

 plicia ; & alia quidem refpiciunt maceriam,alia formam reip. 



8 • §lHi.nam eji materia reip. ? Perfonas,res,& adioncs ciuiles. 



9. §luid atlendendumefi circa perfonas ciuiles. 'llh:am di- 

 U'fio,&potertas. 



lo.&uomodo dlaiduntur ferfcm ciuiles ? Quod homo confi- 

 deratur vcl vt homo,vel vc perfona, Home cft, qui habct cjpuc 

 naturale; & diuiditur ex lcxu,qu6d fit mas, vcl tcEmina;itcmqj 

 cx adiunilis, pucacx xtacc , valccudine, & ftatu,qui eft cx iure 

 gcntium,vel ciuili. Status hominiscx iuregcncifi proprie ftacus 

 dicicuri&eft libercacis,vcl feruitutis.Statusexiure cjuili appcl- 

 larut ordo ; ex quo homo ciuis dicitur, vel percgrinus. Perfona 

 crt homo habens capuc ciuile.Capuc iftud fpeiftacurin parcicio- 

 nc,acquificionc,& amilllone.Parcicio elt,qu6d hoc capuc pofitii 

 eft in libertate,ciuitate,& famili.i.Acquifitio eft libctcacis,ciui- 

 tatis,vel timilir.Aminio dicitur diminutio capitissqua: eft mu- 

 tatioftatus , qucm quis habet in libertate, ciuitatc,& familia. 



'I. §luid efl potefiasi lus perfon* in petfonam , quo vna 

 prxcft, altera fubcft. 



•i. fluotuplex efi illa potefiAi ? Publica,& priuata;& publica 

 cft ccclcfiaftica,vel politica, qua; eft principis, vel magiftratuj 

 in fnbditos. 



13. &uomodo diuiditur potejlnf priuatatQnpd eft domeftica, 

 vcl adminirtratotia. Domellica tft maritalis, vel pattia ; & in 

 hac fpciftatur jus,& iutis illius acqnifitio,vcl dillblutio.Ius po- 

 teftatis patri.ic cft in pctfonis,&in rcbus a pctfonis acquifitis. 

 Acquifitio huiu,". iutis pcndet a natura,vd lcgc.Ibi funt nuptia;, 

 fiuc matiimoniu:hic cft adoptio,& lcgitimatio. In niatrimonio 

 Ipc(flatur coftitucio , & dilTolutio.In conftitutionc mattimonij 

 attcnduntur antcccdentia , vt ^unt fponfalia & munera ; ipfum 

 coniugium, fiue nuptia;;& confcqucntia, vt dos &donatio pio- 

 ptcc nuptias. M.utimonij diirolutio cll quantum ad lponfali.i, 

 vcl ipfummct matrimonium. Adoptio cft arrogatio, & adop- 

 tio in fpccic. Lcgicimatio fit cx lcgc, ftatuto,vcl conluetudine. 

 Difiblucio poteltatis patria; fit morte,dignit3te, cxpofitionc in- 

 fantum vel pra:fcviptione Poccftas adminiftracoria eft cuccla, 

 vcl curatcla. 



14. &uomodo confiderantur res ciuilcifkvA pct fc, aut earum 

 acceftloncs, 



I j. Adiones ciiiiles qnomodo communiter appellantur^\ 3.(k.i & 



ncgotia;qua: fp;iSantur in fcipfi5,& circunftatils.Adliones ciui- 



les in feipfis confidctata;, funt purx, vul conditionales. In cit- 



cunrtantiis liiisconfidecaatut ratione voluntatis,loci,& tcpoiis» 



Tom. I . 



59 



Ratione voluntatis aftiones funt voluntariz, vel inuoluncarix 

 & vcrxque vcl bonx, vel mala: fidci. Locus cft publicus , vel 

 pnuacus.Tempus rationc qualitatis cft vcilc,vel contmuum:ta- 

 cione quancicacis, finitumvel infiiiicum. 



1*. e^uomodoexpenditiir forma reip. > Racione obliiranonir, 

 poirciTionis, & domini j, Obligacio cft lus perfoa.E ; poirclfio & 

 dominium inter pcrfonas & res mucuam quandam faciunc re- 

 lationem. Cxterum obligatioms, pollcflionis , &dominijna- 

 tura hic folum attcnditur, id clt, dcfinitio, & diftiibutio, 



17. &uomodo fe habet njiiitai circa Jiatum reipuhliciiEiiic. 

 cupatur circa ftatum intcgcum , vel tucbatuni. Qu_ancum ad 

 ftatum reip. integrum, xquitas vcifatur circa tcip. confecuatio- 

 nem,vcl amplificationem. 



18. piomodo }}ca.uur iquitai inreip. conferUatione .'Kitio- 

 nc peifonaium clt mtifdiaio , & fubicaio : tacionc retum cll 

 leruitus, & acqmlitio vel amiffio polfcflionis, 



■ '.?••, .^"''-^''f '^ '■«'•'/''"«o ? Voluntaiia ', vel contcntiofa: 

 lunldiaio fimplcx.vcl impciium:propiia,vel n6-ptopria;& illi 

 elt pnncipis, vcl magilhatus ; hxc cft mandata, vel prorogata. 



10. giuomodo JpeBatur fiibieciio ? Qujncum ad fubditorum 

 muneia, & immunitatem. 



11. ^otuplex eji feruitm ? Pcrfonalis , vcl rcalis. Illa eft 

 vfus, vlusfrudtus, vel habitatio : ha:c eft vtbana,vel ruftica. 



2.1. ^uomodo acquiriturfojfefio ? Pcr appiehcnfionem;idquc 

 per nos, vel per alios;lolo corpore.YcI corpore & animo fimul? 

 bona, velmala fidc. 



^3- Sluomodo amittitiir pojfrjjio i Soloanimo. 



14. Slualis ejl iquitas circa reip. ampli/ieationem'.^i vettifut 

 Jn dominl; acquificione,& amiflione ? & obligacionis conftitu- 

 tione, & dilfolucione. 



1 5 . §uomodo acquiritur dominiufn ? lurc gcntium,vcl ciuili. 

 Ibi eft capciuicas,occupaci6,venatio,inueDtio,accein,o& fpcci- 

 ficacio : hic, prxfcripcio,& fucceflio. (fine illa. 



i6.S)ugmodo amittitur (A;ot/wih»» ? Voluntate domini , vcl 



^7- ^ljiomtdiife habet confiitutio obligationi^-lWi cft vel con- 



ucntionis inpollicitationc,paao,& contraftu ; vcl in dcli(So. 



18. &iiomodofe habet dijjolutio ebligaticms • 'Ed: communis, 

 vel propria. Communu cft duplcx : aut enim ipfo )ure tollituc 

 obligatio, aut ope exccptionis. Ibi eft Solutio , Acceptilatio, 

 Nouatio , ConfuGo, Compenfacio , Tranfaaio, Capicis dimi- 

 nucio;hic eft Exccpcio paai,rei iudicata:,pril"criptionis,& libe- 

 rationistcftamento dataf.Obligaiionis difiblutio^^ro/iW;» cft alii 

 conuentionisjvt Oblatio, Obfignatio,&c alia deliiti^vt Mots. 



19. §uomodo fe habet iquitas circa Jiatum reip. turbatumi 

 Illa occupatur in pucna , & iudicio. In pccna fpcftantur diuifio, 

 mutatio, & rcmiflio:in iudicioattcnduntur partes, & fpecies. 

 Parcesiudicij fuiit matcria, & forma : fpecics funt , quod iudi- 

 ciueftpublicu,Tel ptiuatuiciuile,vel criminalc&c,Poir6 roateria 

 iudicij func peifona;,& qusftio : forma eft procefl"us iudicialis. 



30. §luotuflex eji quajlioi luris, vel fadi; cuius vtriufque 

 ttaaatio ert inaclione, & adlionis exceptionc.Adtio eft in pei- 

 fonam , vel rcm. Adio in pctfonam cft cx poteftate , vel obli- 

 gatione,Illa eft praciudicialis;hsc, condiftio, qua: oritur ex ob- 

 ligatione conucntionis, vel deliai. IntcUige hicconuentionem 

 illam,quar dicitur contradus. Vnde coc funt modi condiaio- 

 nisex conuentionc, quot funt fpecies contraftuum. Similitcr 

 tot funt modi condidionis cx dclido , quoc func gcnera deli- 

 itoium. Aftio in rcm eftinccrdiaum, vel vindicatio. 



3 1 • S?"' ctnfes de lurijfrudentid ciiiiliJpeciiili-Wi eft vccus, 

 vclnoftco ceropori accommodata. Ibi exccUic iurifprudcnii» 

 Mofaica, & Romana : hsc apud alios eft alia. 



31. §luomodo lujiinianm tradidit lurifprudentia Romanami 

 Coprchedicipsa Inrticutionibus,Pandedis,Codice,& Noucllis. 



i}.Iam edijfere, qitid exflicai lurifprudentia ecclefiaBicage- 

 neralis ? Finem fuum, fubicftum, & mcdia. 



54. §luis eji iffus finii ? yEquitas in politia Ecclcfii. 



35. Gyuodnam efi illius fub]e[ium''. Modus adininiftiandiiu- 

 ftitiam in politia ecclcfiaftica. 



3<5. 6)^«ji/«n? »!«//;.»? yEquitastefpiciens fundationcra , vel 

 ftatum Ecclcfia;. 



37. &Hidinfundaiione Ecclefit fJeBatitr: Matcriale, & for- 

 male. Matcriale funt perlonx , res , & aitioncs ccclcfiafticar. 

 Petfona: ccclefiaftics lunt clerici,vcl iaicj ; & cTcrici func ver^, 

 vel quafi calcs, In vcie clcricis occunic potcftas ciica doaiin.^, 

 lacramcnta, dilciplinam. Rcs (unt vniucifalcs, puta tempUini, 

 &rcs pcrtinentes ad tcmplum, vc bona cccleliaftica, fcu patci- 

 moniii Ecclcfii,vala facra,& fimilia ; vcl particulares, vt bon.i 

 clericorum. Aftioncs ccclcfiartic.v func ciica pcrfonas, vt no- 

 minatio, eleaio, pra-fcnt.itio, icnuntiatio, & confitmatio ipfa- 

 tum; velcicca tcs.vt xdlficjtio tcmpli,&c.vcl citca pcrfouas & 

 rcs fimul,vc piiuilcgia. Foinvilc cll vnio & conimunio rciuni, 

 pcrfonatum, & aaionuni ccclcfiafticarum , quantumad obli- 

 gacionem, pollillioncni, dominiuin. 



38. §}uoiHplex rjl jiatus Ecclifii lam fundati ? Intcger , & 

 cotiuptus. Ibi ell coiilciuatio, & amplificatio ; hk fanatio feu 

 curatio Ecclcfi.r. 



i9.&iiatu efl /ijuiiai circa Fcclefii conferuaiicncm > Ea pen- 

 det ex iutildidiou: Lcclefiaftica, acquifitione & aBiiflione pol- 



D 1 fcflio 



