40 



Compendium 



feflionis avquc dominij EcclcGaftici , & dcnique ab officiis cle- 

 ticorum & laicorum. 



40. fhiomodo habet iqtlinu clrca Ecclefii ampUficationem '. 

 Illa fpcilitui in mcdiis intcrni'; Sc extcinis. Mcdia inccrna funt 

 partini dominij acquilitio & aniinio pattini obiigationis coii- 

 flitutio & dlfroiutio. Accjuititio dominij cft inprimis inuentio, 

 acceffio, luccc/Tio , & prxfcriptio .- acquifitio obligationis cfl 

 contr.i(ftus ccclcfiafticus : amiflio obligationis elt lolutio , 

 tranfadio^&c. Mcdium cxtcmum cft vnio Ecclefiarum. 



4t . g^«/j/M cji iqn!/.i> circa Ecclefs, curationem^lih fpeiftat 

 morbunT, & tcmcdium. Morbus cll deliaum aduerfus pri- 

 tnam, vct fccundam dccatogi rabulam. Remedium cft in poena 

 & iudicio F.cclcliartico. Pocna Ecctcfiaftica eft ccnfuta ecdc- 

 fiaftica, fulpenlio, dcgradatio, & excommunicatio, ludicium 

 ecclcliafticiim confideratur quantum ad pctfonas , quarftio- 

 nem , & procc/rum. 



41. &ttii/ explicat Iurisprudentia ecclefiaftica Jpecialis.'liit3. 

 ceitarum ccclcliarum. Proindc li.xc lurifprudcntia eft vetus, 

 vcl rcccns. Vctus eft fimptcx, puii Mofaica,Chriftiana, vel an- 

 ticliriftiana ; auc mixta, puta jus canonicum, quod continctut 

 corpore fen fyftemate integro, &: InftitutionLbus. Reccns eft, 

 qua: noftro temporeeft rcformaca. 



L I B E R X XV I 1. 

 . M E D I C I N A. 



I. ^ideft Medicina ? Ars bene curandi fanitatem. 



i. §HOt ftint ipjitt^ partes ? Du.v : generalis, & fpecialis. 



3. 6)uid explicat Medicinagcneralii ttWMmCxmm, fubje- 

 £lum,& media. 



4. &uis eft ip/iiis Jlnis ? Bene cur,irc fanitatem. 



5. Suhiehum quodnam ? Modus bcne curandi hnitatem. 



e. ffiuibtfi tnediis vtifuri Communibus , & ptopriis. Illa 

 promifciic conccrnunt o.Tinis gcneris homines : hjcc diftindlc 

 vct fanos vcl .rgros. Ibi cft Mcdicina Phyliotogica, Dia:tctica, 

 Scmeiotica, &"Pharmaccutica : hic cft H\gicina &PjophyIa- 

 ftica , quantum ad fanos, Therapcutica quamum ad sgios. 

 Itaquc fcptcm funt parces Medicinx generalis ; in quibus fin- 

 gutis enarrandis coniungemus methodum Gaicnica: & Hcrme- 

 tie» medicinar. 



7. &iudnam tradit Medicin» l'hyfiologica ? Apiid Galenicos 

 perficitur cognitionc Plantarum, & Sepcein lerum naturatium: 

 apud Hermeticos cft Bocanica , vcl Anatomica. Itta explicat 

 /ignacurasptancarum : hxcpcrfequitur corporis humani eu- 

 crafiam & diaplafin. 



8. Gluid explicat MedicinaVistetica ? Sexres nonnatura- 

 les , apud Gateniftas : batfamum aeris, tinfturas cfcutcntorum 

 & potulentorum , denique animi & coiporis exercitia, apud 

 Hermeticos. , 



9. ffluid explicat Medicina Semeietica?S\gtfa integrx vel ad- 

 ucrfas vatetudinis ; quorum alia communitcr a Gatenicis & 

 Hermeticis adhibenrur ? alia fingulariter ab illis &. iftis. 



I o. &uidnam explicat Medicina Pharmaceutic^ ? Galcnicis 

 & Hermeticisagit de facuttate, quantitatc, & vaiiGtace medi- 

 camentorum fimplicium, & compofitorum ; vbi in compofitis 

 attenditur enumeratio, & prsparatio medicamcntorum. 



II. §lualis eft Medicina fiygieina,feu Hygi.ifticaiEa tii apud 

 Gatcnicosjcum apud Hermeticos perfcquitur figna, dia:tam , & 

 pharmaca fanorum ; ac proinde applicat ex fuperiocibus, qua: 

 func necelTaria. 



IX. §lualis eft Medicina FrophylaHica ? Ea tum apiid Galc- 

 nicos, tum apud Hermeticos perfcquitur cmendationcm fani- 

 tatis defleftcntis , & correaionem diEtx". Et Galenici quidcm 

 emendant lanitatcm dcfleftentem quantum ad crafin , partim 

 totius corporis , partim fingulorum membrotum; & quantum 

 ad conformationcm corporis , ratione ratitatis & denfitatis. 

 lidem emcndant crrorcm dixta- circaadmoucnda , educenda, 

 facicnda, & foris incidentia. Hermetici aatem emendant fani- 

 tatem dcflcdlcntem vniuetfali, aut particulari medicin.i; & er- 

 rores dia;tx" coTigunt ballamice, vet chxrionice. 



Ij. Qjtomodo rvfte poteft tradi Mcdicina Therapeutica} Si 

 tnmapud Calcnicos, tum apud Hcrmeticos diuidatur in No- 

 fotogiam, & Chirurgiam ; & in vtraque diftinde tradatur Pa- 

 thologia, & Cura. Pathologia nofologica Gatcnicorum & 

 Hermcticorii pcrlcquitur trcs res prxcer naturam ; put.i caufam 

 morbificam, nioibura, & fvmpcoma.Sed moiborum difFcremii 

 alitcr aCalcnicis,alicer ab Hcrmcticiscomnicmorantur. Cura 

 nofotogica vtrifquc eft Semciotica, Dia:tctica, & Pharmaceu- 

 tica. In itla traduntur indicationis fpecics,& caufa; ; ifta docet 

 profligationem mort>i pcr dia;tara:h.ec cundcni hofteni docet 

 profligare pcrpturmacum. Pathologia cliirurgica perfequitur 

 vulncrum difFcrcncias. Cura chirurgica eft fimilitcr Scmciori- 

 ca, Dia;tetica,& Ph.irmaccutica. 



14. Slumam eft Medicina fpecialis? Ea cft honiinum , vct 

 bcftiarum. Et Mcdicina hominum eft vaiia ; videl. infaiuum, 

 adultorum, litcratoruni, &c. 



L I B E R XXVI II. 



ARTESMECHANIC^ IN GENERE. 



I. S^iid eft Mechanographia ? Encvctopxdia avtium tne- 

 chanicarum : quas ati) malunt diccre Banaufictu. 



z . §litot ftint eiiis partes ? Dua; : gencratis, & fpecialis. 



5. &iiidnam traditur in Mech.tnograpl,ia. generali 1 Ifta tria, 

 caufa;, afFciftiones, & gcnerales diuifiones attiura mcchanica- 

 tum. Vide paulo anti tabtil. 31. 



4. §luidnani traditiir in Mechanographid (hecinli t Diuifio 

 Ipeciatis omnium arcium mechanicarum ; & cxplicicio vct o- 

 mnium,vcl aliquot inligniorri,vti nos iecimus lib.fcq.-i.'i>.(^ 30, 



L I B E R XXIX. 

 ARTES MECHANIC^. MATHEMATIC^. 



! . §luomodo arfes mechanic/i in J^ecie diuidmitur qucim re- 

 iiiffimetSx conftitu.intur quinque ipUrum tamilia; , (lue clalfcs; 

 ita nempe vc rcuocentur ad artcs tibcrales, quaruru fimc pro- 

 pagincs. Ita ergo aries mechanicc rcferuntur ad philoiogiam, 

 philolophiam.tlicologiam, iurifprudcnciam, & medicinam. 



^.^'u.tnam artes mechanicn. in hdc Encyclop&dia inprimis ex- 

 flic.ntur ? Philofophica; ; & ea: quidem parcim mathcmatics, 

 partim phylicas. 



3 . §lu£namfunt artes mechanic& mathematict. ! Ea; reuocan- 

 tur ad Arithmeticam, Gcomctriam , Vranomettiam , Geogra- 

 phiam, Opticam, vel Muficam , e.g. GnoiTionica& Sccnogra- 

 phica funt magis opticx:Typographica eft fere aritlimctica & 

 gcometrica ; Automatopocrica cft magis geometrica, &c. Ha- 

 rum artium cxplicatiouem fibi vendicit iibcr i^. 



L 1 B E R XXX 



ARTES MECHANICiEPHYSlC^. 



I. &iuinafunt arfes mechanicai. phyfics.\Qax. occupantur cir- 

 ca terra,& animalia. e. g. .-igriculturaiPaftoricia^Venatona^&c. 



1. S)jiomodo hn, artes poJfuDtt fubdiuidi ? In vniuerfalcs,vc 

 funr tres modo difla; : & particularc?, vt eft Oblonatolia. De 

 h''; .3rtibu> trqftat liber 30. 



LlBER XXXI. 



MNEMONICA, 



I . Expofuifti hacienus quatuor Prxcognita omnium difcitlijia- 

 rum.artes philologas fex,difciplinas philojophicas decem f^ qi§t~ 

 ttior,tres facult.ites fiiperiores,^, aliquot artes mechiinicM exiel- 

 lentiores.iam reftat vt accingaris ad farragines dijciflinaru. Ef 

 primo quidem reuoca iViu ad certn- gcnera,deinde indica,qusna 

 ex iUis in hac Eucyclopindid explicen/ur. Faciarn lubcns la;rus. 

 Quod itaque attinet ad prinu"i,cx immensa ifta farraginum feric 

 alix vulgo put.antur in Encyclopxdia, & cenfeni.ur nomine di- 

 fciplinarum , vti Mnemonica,Hiftorica, Chronologia, Archi. 

 tedfonica, K.inbala, &c. alia- in hunc cenfum non veniuai , vt 

 Apodemica.Ciitica, y£nigmatographia, &c. Ex his in hac no- 

 ftra Encyclopsdia explicantur Mnemonica , Hiftorica, & alije, ' 

 dc quibus vide tib. 3 i . & feqq. ad finem. 



i. &uid eft Mnemonicai Efi ars benc excolendi mcmoriam. 



3. gao/ funt ipfiuspartcs''. Dui:genetatis, & fpeci.ilis, 



4. fuid explicat Mnemonica generalif^^ii^emtaum, fub- 

 ieaum, & media. 



5. §}uifnam eft ftuis MnemonlalTvidcK modum cxcotendi 

 memori.im. 



6. ^luodnam eftfuh]eRum Mnemoniaiil^k modus extolendi 

 mcmoriam. 



7 Giua,nafunt mediafeuinftrumentamnemonica ? Earedc 

 diuiduntur in fcx cla/Tes. 



8. §lu£nam funt mediaprimt c/aj^i?Mcdici j caque vel vni- 

 uerfatia, qua: omnibus funr nccclTaria, vt dixta :vcl particula- 

 tia, qux certis temperamcntis conducunt,vt mcdicamcnra. 



9- Gjt.inamfuntmediafecunds.clajps''. Philologica ; eaque 

 Lexica, vcl Logica ; & in his priniatum obtinct ordo. 



1 o. Cedo media tertia claftis ? Ea funt Ethica ; vidcl. tcmpe- 

 rantia, & quiesanimi. 



I I . &ui fimt mcdia quarts. cl.njfts ? Phyfica : nimirum vehe- 

 mens imaginatio, crcbr.i rcpetitio,& cIciTtio toci & tcporis apti. 



II. Slumam funt media qtiints. claffts ? Mechanica : puta ti- 

 bri partito ctcgantia,partim recentio pcrpctua , partim ornatus 

 pcr vari.is notas. 



I 3. Deniqiie qiu fiint mediamivtai Qux cx pluribus difci- 

 plinis funt compofita :vci func loca & imagines; quorum do 

 ihina vulgii appcllacnrarsmemorix. 



14. &u'id explicat Mnemcnica Jpecialcs ? A^^plicauonim ot:- 

 ganoru mncmonicoru ad certas pcrfonas,linguas,& facnltates. 



LlBER XXXII. 



H I S T O R I C A. 



j.Quideft Biflorica ? Eft prudentia dc modo redc fcri- 

 bendi & lcgcndi liiftoriam. 



z. eiuot funt eitis partes ? Dux:genctalis, & fpccialis. 



}. Gjiidnamtrndit Hiftcrica gcncralisi Nataram& tradla- 

 tionelri hiftorix. Natura hiftonx cognofcitur ex ipfius fine, 

 lub)eiao,&mcdiis. 4, Quid 



