56 Encyclopa^di^ Lib.L 



chilofophas ^.nutAfh.Caf.t. if^'- >cn^Mv ui if^X' "^ (nfitif.redi 

 duLitxre -vclut biitium fapitmU , & j. tDttxfh. cat.x. if< t«7i 



nis obie- 

 fiu quod? 



illud : >i i>!ne<» »51' •'■fX> ■^ =iCa-o6«M Vuh:t.iTlo :,:utili< eft. 

 «juanilo dc omnibus itcmiiuc Hc ceitis dubiri.itur.puta de ccm- 

 inuniirimispriuciphs : rt (i c.uis ne^et ig,i«m vvCiC.Hic tJnd'U 

 ell torquendus igni.dcnec fiteatut igucm vierc. Talis ^wf^"- 

 bitatio AcadcmKoruni,non vvr««» iHorum,qui lunr vcrc Pla- 

 toniciifed Sophiftarmn,qui omnia affirmabant elTc inccrta.quod 

 Ksflnt mutabi!cj,& fcniusac ratiotallamur.it.iqucde omnibns 

 aflcnlioncm cohibcndam ; vndc didi (unc t^iAxs": & i-mx'^ 

 V»V'«*' al^iit '" Piouerbmm. Ex hocum numero fuit.quia 

 fctuo domcftico vctbcvibus afFcau.^,quod vanitatem ■:iognwtis 

 iftius oftcnrurus clTct domino.fapcic dicit redtius,& iiil^f »&«'«« 

 jmprobarc i dc quo lcpidum cft hoc carn^cn:^ 

 Jnter eos , quihM efi olim ftpie)t:ia cordi 



yij'/t , refers nomen , grex Acadtme , tuiim. 

 Omr.:l'W in rebtis certi ruhil ijle fyefeffui, 

 Dixerat ambigHam fenfibui epfid.m. 

 Tali de feHd cHiufdam ftrnm , "Jt iily-A 



Si.fiUs atidis , herum mtntc e.trtre futat. 

 Denique dogm^ videns id fluribm ejfe receftinn, 



Stultitiam fiulto frcdere more ft^rat. 

 Aliiudat heriu menfam flemi , fert firamina ferttttt; 



lurgiu herus , cidit •• nil fcio , ferutf. ait. 

 Indign/ttur herui. Tsil fca , ait, hos cafe fitgnos: 



TribuU corripiens , hic cafe , feruus ait. 

 ftilfat herum . Uftu clamat.ijuid^verherccceftai? 

 Ctidis herum .' Hec heriim iam fcio.ferum nit. 

 Serfibui error inefl, erroi : non fum tibi ferum, 



Nec mihi tu dcminiu : fenfibui crror inefi. 

 Ludimur ohieHts : nam quA tihi dura vidi-mur 



Trihula , moUia funt artubiu illa meit. 

 Dogma tuum tenet , dcludit nfinio mentes, 

 Certum res ancefs nomcn haberenejiiit.^ 

 Define , cUmat heritf : nimio t» certits es iBu : 



Diminnere meum rjerhera certa caput. 

 Damno quod ante fui 'variahile dogma fectitm, 



'E.t faieor certam fenfihut effefidem. 

 JJdc Academictts eft traiiandtts , ©• arte docenduf, 

 Soltts in hoc certtim ne nihil orhe fciat. 

 V I. SHJficiofroohicElo habet perfon£. aUqmdfaSium, 

 vel adtitnSlum. 



HOc modo difFcrt a dubitanonc , qux pro obieao habet 

 propofitionem aliquarr, non autcmperfonam.nifi ratione 

 alicuius fententis. Et fimiliterfulpicio, qus direac refpicit ta- 

 ^lum aut qualitatcm pcrfonacindircfle poteft refpicere propo- 

 fitionem : vt cum Critici edunt fulpiciones de locis cortupns. 

 Caereriim fufpicio eft vcl iufta &legitima , cuius efeaum eft 

 cautcla : vel temeraria & illegitima , qux non cidit m vu-um 

 bonum. Dc hac vulgo Jicitur :' Sufpicio non fellit.fed fellitur. 



rides fa- 



pcfnatu- 



raliiin 



^thabitii5 



JBtelle- 



C A P V T IX. 



"De hahitihui infufis iputa fide Jupernatur/Ut, 



hwine prophetico,(^ dom mirnculorum 



atque linguarum. 



PRitCEPTA. 



??>^^ A B I T V s incellcaualis infufus rcquiturjqui 

 ^P^isi '^ ordinarius, vt fidcs diuina ,fiuc fuperna- 

 ^^^"■E^ turalis;velcxtraordinarius,vt cftlfmen pro- 

 phcticum.itemqucdoniim miraculorii & linguarum. 



Fides diuinacft lumcn in mcnte fupcrnatutalicer 

 acccnfum , quo homo inclinatur ad iirraiccr aircn- 

 tiendum teftimonio diuino. 



Lumen prophccicum cft , quo mcns imbuitur , vt 

 poflit ptiEuidcre & prardicere futura, qu^ folus Deus 

 reuelat. 



Donum miraculorum eft habitus , quo quisincli- 

 naiur ad videndum & patrandum ea , qu 1 fuperant 

 vircs omninmcrearurarum. 



Donum linguarum eft habitus ,quo quisinclina- 

 tur ad vtcndum linguis ordinatia viil non didiciti^ 



R E C V L ^. 



I. Tides fupernnttimHt ,fiiicfit q^ener.tli^ & hiforrca, 

 Jiue fpecialt-s & fahufica , fedem ftamformii- 

 Itter hahet »;/ intelleBH. 



KAtio pricris afTciTionis eft; quia fidcs hiftorica cft firmas 

 a/TcnTusjquo hoino alTeiuitut lis ommbus,qu« vetbo D e r 



tradantur. R-itio pofterioris alTcrcionis eft i quia fides falulfica, 

 /iuc iuftificansjcft firmus artcnius,quo homo ita ailcntitur pro- 

 jniftionibiis cuangeUj , vt non tantum crcdat eai ciTc vcras , (eii 

 etiam adfe peculiaritct pcrtincrc.Itaque iuJicat illas fibi faflas 

 elic,Loc cft>ubi adiudicat & appropnat,vt loquuntur.Dui igitur 

 fuiit partcs fidci iuftificantis , nompe i. cognitio promilhonum 

 Dci in Chrilio. i. & airenfus firmus , quo quis firmitcr crcdit 

 has promiftioncs ad fe pcrtincre.Huius autem tum cogiiitionis, 

 tum alTcnfns fubicftum cft intelleftus : tcfto ipfo ApoftoJo 

 Hebr.i i.j. Fidc intelligimiti aftata effe fecula. Tx hoc alTcniu 

 naicitur fidacia,cjua animus , pofito tcirore, inDei amorc con- 

 quicfcit. Qu* quidem fiduciaeft in volur.tatc ; vtpore quzni- 

 hil almdcft,qn3mlpes roborata , qux terrorem cxci.llit. Cum 

 ergo non -fit vero conlcntancuir.,vt qualit.is vna cadciTque nu- 

 mero fit in diiobus fubieftis : nec pofllt viia eadcmquc virtu-. 

 elTe pcrfeftio iiitelledus &: voluntatis: nccdux viitutesfpecic 

 difeicrtcs pnfTint invnam coalcfcere : cenfcmus aliud cile fi- 

 deiT,.j)jud fiduci.im , & hanc eiTe illius fruftum & cftcftum ia- 

 fcparabiJcm : vt docct Apoftolus 'Efh.-^. l i.i. Tim.^.li. Nam 

 /itmjlac mens firmo aflenfu credidit promiftlones Euangclij ad 

 fe pertinere.illico tcrrotcs excutiuntur,&voluptasplacidapace 

 componitur, Ixritiaquc folida perfunditur , pei qucm fit,vt anj- 

 mus plciius fiHucia,diftantefpirituadoptionis,DEvM familiari- 

 ter , multaquc cum libertatc compelkt. Idipfum porro euincit 

 natura contrariorum. Nam fi fiducia cflct pars fidei , trepidatio 

 oppolitafiducix, pars clTer incrcdulitatis. Nam vt fidcs oppoiii- 

 turdubitationi,;ita fiducu trcpidationi. Quod ll fides & nducia- 

 elTent vna virtus , haberent vnum contrarium. Dcnique,vt aliud 

 eft crcdcre,aliud confidere,ita aliud cft fidcs,aliud fiducia.Scd 

 ha:c ita funt cognata , & ita mutuo neceflitudinis vinculo inter 

 fcfe contincntur , vt quemadmodura ignis delinit cfle ignis fub- 

 lato calore , ita fidcs lublata fiducia non fit fidcs, feJ dubitatio. 

 Inde eft,quod apud Latinos authores credere aliquando fumitur 

 ftQconfidere,\t apud Virgilium Ecloga j.Nf» bcnerifs Credi- 

 tur. Et Eclog.i.N/OT;K»J ne crede colori. Ncc certeper id quid- 

 quam dc dignitate fidci detrahitur,fi dicamus fiduciam efle ef- 

 feftum,qui fidcm neceiTario conicquatur: quia iic loquitur 

 Scriptura -, & fidci iiatura meliiis ita declaratur , quam fi fiducia 

 dicatur eflc pars fidei. His non aduerfanir.quoJ Scriptura fidern 

 locat in corcle Rtm.io.io.jili.Z. 37. &alibi.N.im vlitatumeft 

 inScriptma ,ex Hebrsormn more,percor intclligcie mentem 

 feddmque cogitaiionum : vt AUtth.9 .^..caf.i ^ .1 9 .Pfeilfn.i ^.1 . 

 Porro fidcs iuftificans non eft habitus intellcftualis theoreti- 

 cusjfedpraifiicus ; quiaetii kjinJiiis eft in mcnte, tamcn cVifyij- 

 licue eft in voluntate. 



1 1. Hahitns infuji e.xtraordinarif aut funtpure intelle- 

 Sluales , aut pure morales , autniixti. 



PKims, clafps lunt lumcn propheticum,donum Iinguarum, & 

 fimilia.Illa fiquidcm arque in rcprobos,atque in elcctos pof- 

 funt caderc. Sf f « W<» claffis fuut fpcs &chaiitas.Ha:ccnimpro- 

 pria funt credcntium. Tartii claffts eft donum miraculorum. 

 Illudenim eft habitus partim mcntis ,videntis &intelligcntii 

 Devm hoc vcl illud per nos certo fafturum ;partim voluntatis, 

 propenuentis ad promt.im cxecutionem miraculi. Sin-alis , iti 

 digerc iftos hsbitus. Alij funt theoretici , vt lumcn p,ophcti- 

 cuniialij praciici,vt domim mjracul.orum i alij pocci<"i,vr donum 

 linguarum.Dc liis habitibus legatur Apoftolus i .Cor.ix.f^ 14. 



C A P V T X. 



De errore. 



P R v€ c E p T A. 



c dc habitibusveris : fequiturhabicus falfuSi 

 ji^l puca error,vitium intelleflus.quoquis hiclina- 

 tur ad aflentiendum faUis conclufionibus, 

 Eftquc humanus , vcl beftialis. 

 Humanus cft , qui poceft corrigi. 

 Beftialis {pttudiiw) eft,quo quis errat in infinitumr 

 R E G V L .«, 



I . Error non contingit circa prima principia, fed 



circa conclujiones. 



INterim taracn fas pcnumero accidit,vt Sophifta: conclB/ionibus 

 fuisvtStur tanquamprincipiis, cuin reuera non fint principia. 



I I. Error dnobtis modis dijjert ab opinio/rcfalsa. 



NAm primum incrrorceft aflenfus, cuius falfitascuidciitcr 

 conftat : dcindc non probabilis , lod euidcns leputatur ac 

 ccrtus, pcr cuidenrcm fyllo^iimumdedudus, vere taiiicn im- 

 T.)2iiy> , deceflorittm. Opinio autcm falfa^etfi rcuera cft falfa, 

 .ilTcnfustamen probabilis cflc dcbct , itdut falfitaseius non cui- 

 dcntcr conftet , licct cfucaces contrafe habeat lationcs. Syllo- 

 eifniusitcm,per qucm probatur, dcbct clTcprobabihs .yelcerte 

 tilis rcpiu.iri,vt .1 tuncflis fapicntibus non habcatur proeuidmti. 

 Vudequocicfcunquealiquiiaiiqmd opuutur.probabiliter fcntic 



id 



Habituf 

 infufi cx- 

 traordi- 

 narrj funi- 

 in tiiplic! 

 diitercn- 

 cia'. 



An errare 



continga^ 

 eiica pri- 

 ma prm- 

 cpia? 

 Euorquid 

 ab opinio. 

 ne talsa 

 difteiat? 



