Archelogte Cap. V 1 1: 



orij,inali» 

 & habi- 

 tiialia 



1 1 1. Scrlftura^ycBa ratio , & experientli fimt 

 pruicipia,& fiormxprincipiorto/i. 



PR.mc;p;um cognofcendi eft originale, vel habitualc. Illurf 

 e(t pLincipiumg><o cognofcituc : hoc cft principium S)uod 

 cognofcitur.Scripcura facra.redla ratio,&cxpcrientia funt prin- 

 cipia coOTorcendi originalia:prima axiomata funt principia co- 

 gnofcendi habitualia.Horum vero norms & K.e^-ne<i» funt tria 

 illa princij-ia originalia,qua: fic dicuntur , qu6d fmt fcaturigi- 

 ncs reliquorum priucipiorum. 



73 



Capvt VII. 



Generfilesprincipiorunt diuijtones . 

 Pr^cepta. 



?f^| Eqvvntvr diuirioncs pnncipioriim, gcnera- 

 ^ll^ lcs,feu communes,numer6 XIV. hoc oidinc. 



I. PrincipiafuntincomplexajVel complcxa. 

 Piincipia incomplexa funt tcrmini primi difcipli- 



narum, quatcnus confiderantur extra difpoficionem: 

 <V.g.ens,e]fefUiii,bonum,virtus,iuHitia. 



Principia complexa fflnt axiomata , ex quibus dc- 

 ducuntur concluuones : vt , ^Md. tibi non visfieri, 

 alteri ne fecerii. 



I I. Principia cognitionis funt talia pet fc , vcl 

 peraccidens. Ilbprimario, hajc fccundario dicuntHC 

 principia. 



Principia p«r fc funt, qux fua propria vi & natura 

 teferuntur ad principacum fiuc conclufionem : vt, 

 Impojfibile efi idem e]fe,& non ejfe . 



Principia per accidens funt, qua; ad conclufionem 

 refcrunturrcfpe<5lu quodam excrinfeco & accidenta- 

 ■rio : cjualiafnnt illa,cjut dicuntur poftulata. 



I|I I. Principia funt naturalia.vcl fupernaturah"a. 



Naturalia pendent a luminc refti rationis ifiue a 

 lege ereationis & gHbernationis djuin£ : vt, Totum efi 

 maittf qualibetpartefua. 



Supernacurahapendcnt agcnerali patefadlionedi- 

 uina : vt , Chrilim efi feruator nosler mcrito, & ejfi- 

 caciii. 



I V. Principia func imiuediara,vcl nicdiata. 



Immediata funt , qux non habcnt ahud mcdium 

 feu principium,per quod a priori dcmonftrcntur : vt, 

 Dciu cfi. 



Mediata funt , qux poiTunt demonftrari ex princi- 

 piis fuperioris fcientije : vc, Principia Optica demon- 

 firantur ex princip^^s Ccometricis. H£c pojfunt dici 

 poftprincipia. 



V. Ptincipia funt innata,acquifita,vcl infufa. 

 Innata funt , qus homo nouit vi intellcdus in fe 



agentis:vt,Ow;«e totum maim efi fuaparte.Hi'' Sca- 

 ligero eleganter dicuntur xjopyra, : alijs,femina £tertit- 

 tatis. 



Acquifita funt,qux homo proprio ftudio addifcit: 

 G" ejuidem vcl per infiitutionem : vt , Ornnis cprculus 

 tonfiat gradibiis Jiue partiktts 5<Jo. velper experien- 

 tiam,\r.,Pifces qmbufdam in locis funt atri. 



Infufa funt,qu2E Deus infpirat. 



VI. Principiafunt communia,velpropria. 

 Communia func, quorum vfum multae diiciplins 



fibi vcdk^f.vtfunt principia Metaphyfica &Logica. 

 Piopria funr, quorum vfus ad vnam duncaxac di- 

 fciplinam pcrrinet : vt funt principia Phyfica. 



VII. Principia (unt realia,vel notionalia. 

 Realiafunt, qui fundantur immcdiate in ipsa rc; 



<^ dicuntur altas proconocmacica : vt fiint principia 

 Phyfica. 



Notionalia funt, qiiae fundantur in collatione rc- 

 x\\T'n;& aliter dtcuntur principia dcutcronocmatica : 

 ^tialiafunt principia Logica,& cjuAdam Afironvmtca. 



VIII. Principiafuntv,elnotiffimainfc, velno- 

 riffimanobis. r j:.^. 



Notiflima jn fc funt, qux fila natura funt ccrrifii- 



^.■.■..'"■"Vm/. ■ 



Notiflima nobis funt , qua: rcfpcdtu noftri func 

 ccrtiilima : \t,SoUucct. Hoc enimfcnfu cognofcitur. 



I X. Principia funt generaliflima, vel iubalterna. 

 Gcncraliffima func,qua: ica funt principia , vt non 



fint conclufiones. Sunc autein talia vel fimpliciter:z'i^ 

 eft vnicum illud,Impojfibile efi idem ejfe & non ej]'e:vcl 

 fecundum quid ; quofenfu omnis difctplina habet gc- 

 neralijfi)num aliquod principium. Sic in Artthnettcii 

 gencralifilmum efi illud : f^nitas eft radtx omnts nu- 

 ?neri & menfura. 



Subaltctna funt , quz itafunt ptincipia , vt etiam 

 fint conclufiones. 



X. Principia funt vel vecc & in fe principia,vcl ex 

 conucntione. 



Principia quac verc & in fe funt principia,funt di- 

 gniffima : vnde & dignitates dicuntur^item rcritatcs. 

 Qm duo tcrmini Scholaslicis adfwdum funt vfitati. 



Principia ex conuentione funt,qua: difputandi vel 

 docendi causafupponuncur : vtfunt hypothefes. Huc 

 pertinet diFiributio pnncipiorHm in aJvroSfm & vas» 



X I. Principiafimt (p«/7/K«,YeI'3-£r»x<t.v^r//?.i.ftoy?, 

 fub finem. 



i>\j7tKeL funt , quibus intclleftus humanus natiua 

 propiietatc alfentitur fine proJixiore declaratione : 

 vt , Totnm e[i /naiusfuaparte, Parentcsfitnt colendi,- 

 H&c AriFtoteles vocat (tuuciixif src/fxipi/7«f . Damafcenus 

 ex vcteribits phHofophis Koivctf ivvoia.! '.alij icct.raM-.\.<i{ 

 QVTtKo.!. Stoici fflCjAHvl-^f , anticipationes & inclinatio- 

 iies naturales. 



&i-ny.x funt,qujE ^el a DEo*rcuel.ata funr,vel in di- 

 fciplinis ponunturad canim conclufioncs notifican- 

 das isc probandas. Hm Arislotclcs vocat thefes,\fieui 

 principia wtstKei vocat d^tafj^ocm. Sttirmittf axtomata 

 elegantervocat pronunttatahvnoraria. •■' : 



Principia thetica funt definitiones , hypothefcs,;&: 

 poftulata,~ 



Definiciones fuiit , quae rem gcnere & diftcrentisr 



ex'p\ica.nt: \x,Homo cfi animalrationale. •' 



Hypothefes func , qu£ etfi dcmonftradonem ha-^ 

 bcnt , tamcn fine demonftrationepon.untur : alias' 

 dicuntur propo/itiones concejfa ,; y C J)rmei anguli per, 

 cnice^n oppofiti funt ecjttales. —«ii-riiK- » it . 



Poftuiata , Gr£cisAi7iify.siTa, funtpropofitibrics,de 

 quibus artifex cum auditorc aliquanidiu pacifcitur : 

 yt, Ad cjugduis centrum& interuallum defnhere cir^ 

 culutn. Alt.h dicuntur pcdiioncs. . 



XII. Principia funt primitiua,vcl deriuatiua, Illi 

 funt fimpliciccr prima : hic nbn itcm. 



XIII. Principia funt confcIla,vcl dubia. Illa fua 

 luce corufcant;hxc luccm habcr)t,fcd non oftcndunc 

 piimafronte. ."i.i')'.i j.-.i: ^ ■■r.'-v. ■>' '. • ' 



X I V. Principia furrt fegrilatiulivel ^cgtilataillli 

 gubcrnanc difpoficionem artis , &c adlionem : ha:c 

 uon item. 



R E G V L .^- 



I. Principium cognitionis efi gcnus analogicum. 



ID cft.habet fub fc talcsfpccies,quibus tribuifur ma:qaalitcr. 

 Nam, v.g,principia mnata ii).i<j;is funt principiaqu.un poilu-. 

 lata : & qux pcr lc funt principia , nijgis funt princ(pia,qu.\m 

 jUa pcr accidcns.Qucniadiniiduni igitur fiiblbntia cll nicnfura. 

 accidentis;ficprincipia digiuoialunt incniura: iiuiius digaiofu. 



1 1. Prirtcipia incornplexa funt vel res,vel conceptm' 

 fimplices : complcxa funt intcgrafententiit. 



PRimi & altiilinia h.cc clt pnucipij diuifio,quod fit inrom- 

 plcxumvcl coinplc,viim.N\im.-i Itmplicihus prpgrcdiifeur .id 

 compoliea. Sunt autan duplicia principii incomplexa. .Prilno 

 funt rcs , cux nos in uotitiam aliorum deducunt i dcioJK fiiuc 

 conccptus fcu notioncs in mentc (impliccs , qux" pcodcnt a ic- 

 bus. Sic Dem cll priiTlum nomen , SiSMO cft piinium vcibiiin. ■ 

 Ideo hxc dicuntut pvincipia piima uicomplexaJ'rmc-^pJa«»(|^ 

 plcxa vocantur ajtioiiuta,latc aiccpto voC.ibul/i, vti SioiJi«i>llu| 



III 



Principia 



cognitio» 

 nis diciinv 

 tur analc- 

 gici. 



Ptincipia 

 inc6|'le' 

 xa , 8(c6> 

 plcka. 



JltoMKI Ol 

 .n)l'5lT>l^ 



l.>i> J..J 

 G 3 



. Pria 



