Afchelogi^ Cap.VIH.&IX jj 



eftjoua: ^ioa reffi «ffe ■^e' non efle, & dicitur pracognitio : qu* 

 licet anceanon iiota fuctit difcipulo , tamen illico admittitur, 

 cum a prsccptore auditux , & dicitur hyjiothefis frobau, id c(t, 

 conccila & approbata. Poftulatumcd piopotitio,quam auditam 

 «lilcipulus non ftatim probatjfed vcl dc ca dubitat.veletiam in 

 ciuscontrariam incliaiatur. Vtuntnr autcm loii Mathematici 

 aioftulatis,quoties problemat.i dcmonftrare voliint:qucmadmo- 

 dum iidem adhibcnt axiomata in dcmonftiandis thcorematis. 

 Non enim folcnt Mathcmatici omnia docerc,red poftularc , vt 

 cuidam fibi concedantur , quo taciliiis c|ua: volunt cxpliccnt. 

 IsJeceflcamemcft.vt poftulata illa non fint «^4|« & falfa, licct 

 iint *Kgj(^|«. Alias non nili jrquiuocc potcrunt dici principia, 

 ■Tale eft illudCopemici poftulatum,r<rrr/jw» MOKCf/.Vbi locum 

 Labct illud : Ai'<x* ftej« aj-nif^£ii airni , Himii mtgnumfoftulti- 

 tjimfojlnlas^ 



Cap VT VIII. 



Trincifia reguUtiuft Philologica. 



P R ^ C E P T A. 



! Alis cft Archclogia gcficrahs : fpecialis edif- 

 ^l^ feric priricipia regulatiua omnium difciphna- 

 «imi ; hoc eft,illa principia , quz in conftitucnda 

 ^uacunque difciphn.a oporcec refpicerc tariquam Ly- 

 dium lapidcm. 



Principia ifta reguLitiua diuiduncuc in nouem 

 laft"cs. 



In prim.nclaffefunt principia regulatiua Philolo- 

 gii,id eftjfex artium liberalium.Et hoc eft veluci ai- 

 phabecura PhiloIogi^,{cuphilofophii poecica. 



Re 



G V L it. 



QuoWoda 

 princjpia 

 difcipli- •* 

 ri^m poff- 

 ticarij itnc 

 valde ge- 

 acralia? 



Prinripia 



cegulati- 



va. 



I . Lcxici. 



i.Gram. 



HMtica. 



1. Pritjcipia difciplinarnm poeticarum fiiit 

 ijalde generalia, 



HK. namque difciplinl continent fermc notioncs fecundas» 

 qus funt iaftrumenta cognofccndi & cfficiendi opus 

 quoddam liberalc. QJjiemadmodum itaquc mallcus applicari 

 poteft ligno & mctallo : ficetiam ptinci^iadifciplinarumpoc- 

 ticaruin fiue organicarum applicari poflunt aliii t.icultatibus. 

 Quod hic annotarc oportuit,nc fortc aliquis cxiftiin.irct , licri 

 tranftum e genere difcipiinx' in genus, vt loqumitur , quaiido 

 principia Logica & fimilia adhibcntur inaliis difciplinis. 



II. Principiaregiilatiua LexivahoclocoVrAco- 



gnojcenda,fnnt nonem. 



\. T Vjcica, jigniftcationes-voaim traB»re dehent. 



i. 1 m Lexica harmonica , ^tcchnologica funemnnium vti- 

 Ujfima. 



j . In Lexicii voees primi dlftinguendifunt ab ortis. 



4. Polyfyllaba fere defcendunt ab oligofyllabis. ' >■■'■•■- 

 ■ ^, Vocaies inter fe permutari poffunt. 



*. Confont homogenea inter fe permutari pojfunt, 



7. Nomenclatura, eft parunm Lexicon. 



8. Interdum •vniut vocis plura tradunttir ettma; velquta 

 dubif fumM.vel vt confulamus difcipulo , vt rmtitti fibi aliquid 

 eHgat,ijuo mevioriam firmet. 



9. Kadices funt duumgenerum : alii afriori (^ pofterlori, 

 nlii a fofteriori taniiim.lllA nuUam frorftis habent fui originem, 

 ^funt origo aliarum vocum : h^originem aliqfiamfui hdbent, 

 Cy funt origo aliarum vocu?n. 



III. Principia Crammatica hic pr<ccognofcenda, 



fmtdecem. 



1. /^'Rammatica debet tritdere adfignificatioues voctim 



\jifHrM. 

 X. &uatHor funt hafes GrammtnicA.analogia, i^-ftnomalia, 

 %iftoria iy dialecius. 



3. Fortuita in GramirMticU nonfunt habcnda fro oraculis. 



4. Nomen iy verbum funt frincipes fartes ormionis. 

 J. Cafuf reilui eft menfiira obliijiiorum. 



<>. Verbnm fubftantiuum eft otmiitim verborum fimplicijfi- 

 fiwm. ,. , , ■■ ,, ■ ^ ^ , ■, . ; 



7. Terminationian vis in nminihus ^'verbis ftudiosi eft 

 notatida. ..... 



8. Tyft deelinationum ^ coniugationum, oh tcislos primo 

 funt foneiuii poft leHionis mcthodum, 



9. Syniftxis regularis diftinguatur ab irregulari, 

 Jp, ikeguU fpt.iiUcii funto pau(ijjftm. 



I V. Principia Rhetorica hlc preco^ndfcdniur (£lo. 



1- T) Hetorica tradit adfignificationes vocum ornatas. 

 *• I\.^<«^«ci>' ftiHt inftrument^ Rjietorica princifalin : 

 TropHs ijf Figura,Vox (jy Gefttcs. 



3. Tropits eftpermutatio argumentorum Logicorum, 



4. §iuatuor diintaxat funt tropi. 



5 • Tigun diclionis principales funt numero decem : iy toti' 

 aemfigurs fententi&,itidem principes, 



C. Numerits oratoritcs magnam conciliat gratiam oration!. 



7. Pronuntiatio fequatur res > Qrgefttts fequatur pronun- 

 tiationem. 



8. In prtmuntiatione,^ aSionegrftuiim nihil fit afeciatum 



V. Principia Logica hh prxcognofcanttir nouem. 



!• T Ogica mn eft ars rerum , fed inftrumaitorum dijfe- 

 X_,reruii. 



1 . Quinquefunt frlncifalia inftrumenta Logictt;videl.The- 

 tna,Argumentum,Axioma.SyUcgifmtti,iyUcthodus, 



j. Thema regit materiam dijjeriationis circa quam. 



4. Argumentiim rcgit materiam dijfertationis ex qua, \ 



_ ^ . Axioma.fyUogifmtcs, & meihodtts reguntformam dijfertn- 

 tionis.videlicet dijpofitionem, 



€. In omni loco inuentionis eft triflex argucndi visivideli- 

 cet facultai declarandi,demonftrandi,(^ amflificandi. 



7. In axiomate eft dij}ofitio thetnatis fimflicis , Qr argu- 

 menti dcclarantis, 



8. In Jyllogifmo eft dij^ofitio thcmatis compofiti , ^ argu- 

 tnenti probantii. 



9. In methodo dijponuntur omnis generis themata (^ argu- 

 menta ; themata,!nquam,fimflicla ^ Compofita ; argumenta de- 

 clarantia,dcmonftrantia,^ amplificant\a. 



V I, Principia Oratori^ facultatU hic preicogno- 

 fcendafnnt fex. 



I. f^^Katoriadiffert a Rhetorica,vt latiits ahangufllori. 



i. \_yOrator ^ poiita multa habenf communia : videl. ifta, 

 quinque ; Inuenticnem , Dijpofitionem, Elocutionem.Alemoriam, 

 (^ Pronuntiationem. 



3 . Tres funt charafferes thematis. 



4. Genera caufarum fiint pndicamenta oratoria. 



5 . Oratoris eft affelitts malos amouere,^bonos mouere. 



6. Oratio foluta numero,^idea dijfert ab orationeligata. 



I.Rhei* 

 rica. 



4.Logica. 



5. Orato- 

 ria. 



V II. Principia Poetica hic pr^nofcantur tjttatuor. 



I. X^Of.vVa debet traBare de rythmo,^ metro. 



Pedes in vniuerfum funt \14.fed non omnes fiint ne- 



e. Pccti- 

 ca. 



1. 



eeffarij, 



3. Carminum genera fojfunt ejfe Infinita : fed reBe confti- 

 t^uuntur certa ipforum cafita. 



4. Inuentio potiiss facit carmen excellens ,quam metrum. 



C A P V T IX. 



Principia regulafina philofophite thcoretica. 



pRjtCEPTA. 



If^, N fecunda ciafle func priucipia regulatiuaphi- 

 g^j^ lofophia; cheoreticx. 



Eafunc gcncralia, vcl fpecialia. Ibi func principia 

 Mecaphyfics, & Machemacica; gencralis , quam vo- 

 canc : hic func principia Pncumacrccs , Phyficcs, 

 Aiithmecicx, & rdiquarum fcicntiarum Mathemati- 

 carum. 



R E G V L vE. 



I. Prittcipia theorctica regunt contemplationetgt 

 illam,qtu dicititr pftra. 



DVpIcx cft contcmplaiio , pura iiuc (inccra,& niixta. Fura 

 oll.quxvcrf.itur circa rcs fcicnd.is,id cft,talcs,qui- hoc fi- 

 nc cognodcuntuv , vt fciancuv. ILt hac dicitur thcoria xxt' i Jo- 

 y^lw, C:ontciTipl.itio »;JA.-Mcll,qu.r vcrlatur circa rcs agcnd.is & 

 facicndas,hoc cft,talcs,qux hoc finc cognofcuntur,vt opcr.uio- 

 nc introducantur in fubicclum. Trincipia thcorctica dicuntur, . 

 qua; funt rcgula prioiis illius cognitionis fiuc contcmplationis. 

 I:t his opponuntur principiapr.iiilica & poctica : vcl,ii latc (u- . 

 mas hanc voccni,piMi:lica t.iiitiim.Atquc h,\c dicitur pricipu.i 

 principioriun diui(io,qu6d alia finl theorctica,alia prailica. II- 

 la rc"unt cognitioiicni,ha'cairKoncs,calqac tum miualcs , tuii» 

 artificLjlcs. Qiwcdam ciiim obictla fic nobis occutrunt , vt cl 

 ficri nonoportcat , quippcqu.i", vel pla«c omnis caulxlout cx- 

 pcrtiapioptcr funini.ifTrYfrfc^lilioncm, vti folus Deus ; vcl qivx 

 falcciua nobis ncquc poiruiit,ucque dcb;;irc fii;ci,YC fidaa^tcrr», 



atjuiV 



rrinCipJa 

 thcoreti- 

 ta quam- 

 nam rcgat 

 contcp(a- 

 cioiictni 



