An Dida- 

 6ica (it 



ENCYCLOPyEDI^ 



LIBER QVARTVS 



E X H I B E N S 



Di D A CTi c AMjid eft^Dodnnamdeftudio difciplinarum. 



Capvt Primvm. 

 De fineJlHcliorum. 



Pracepta- 



Dhvc cft pnmaPr?cognitorum En- 

 cyclopxdiae pars de natuta difcipli- 

 narumifequitiir altcM.de ftudio ipfa- 

 rum i qua; dicitur Didaftica. 

 ^ Didadicaeftquartum&vltimum 

 ex Prxco^gnids Encyclopzdis ,de rationeredtedi- 

 fcendidi(ciplinas. 



Eftque generalis,vclfpccialis. 

 Didadtica gcneralis explicat finem, impedimcnta, 

 & media ftudiorum.fcu difcentia:,in genere. 



Finis ftudiorum eft fummus.mediiis, vcl infimus. 

 Finis fummus fimpliciter , eft gloria Dei ; fecun- 

 dum quid/alus anims. 



Finis mcdius cft proximus,velremotus. 

 Finis ftudiorum proximus eft cognitio : remotus 

 cft vfus cognitionis. 



Finis infimus eft multiplex : puta honor , gloria, 

 opeSjamici,authoritas,&c. 



R E G V L -«. 



I. Didanica nihiL efl (diHd,qukm methodiu difie-^di; 

 qu£ cmnihus fiitdtojJs a^ne necejfaria efl ,atqite nau' 

 t<t cynofura , arckitcEio norma & circnw , viatori 

 herma. 



Dlfcentia,cfi3m Grafci Ksijmnii Tocant,efl: aftio inrcllcftus: 

 vtpote qur nihil cft almtj , cjuam artiis di/cendi. Omnis 

 a'itcm aflio hominis indis;et norma,c]ua Hiiigatur. Itaquc nc- 

 ccfleeft,vtdifcentia,nobili(fima illa ai'ho,natura;que intcllcftns 

 humani fummopeie conremanea , ceitis quibufdam prarccptis 

 gubernctur.vt faci!c,cito,& accurate dilcamus.Sicut cnimiiau- 

 ta in mcdio man curfum fuum rcdte tencrc nequJt, ii cynofu- 

 ram non fequatur ducem;&:,ficut architcftus omncm ludit ope- 

 ram,f! dcftituatur norma & circino i & ficut viator in dcuia & 

 prarcipitia incidit,fi hermas negligat:ita fi quis difcere velit ea, 

 qu.r in libris naturjc &: gratia: nobis propofita funt, qua;quein 

 fctiptorum infinirorum libris nobis tonfignata Iunt,ncque fciat 

 rationem rite difccndi, proculdubio erit in illorum numero,de 

 quibus Apod.ait i. Titn.},. Scmperdilcentes , lcd nunquam ad 

 vcritatis cognitionem peruciiicutcs. Sed h;c obiicitur,Logicam 

 cfTc artem diiccndi; & proindc nihil opus clie pcculiari Dida- 

 ftica : vel certe illam pertinere ad Scholallicani , vbi omnino 

 pvxcipicndum eft de rationc docendi & dilcendi linguas, artes, 

 & facultates. Verum cnimvero ifta nos non picmunt. Licct 

 eniui tite,imiir,Logicam eflc S:doccndi & dilccndi artcm,iuxta 

 jllud Augttfl.lib.i.de ordine :Logica c(t,qu2 docet doccrc.que 

 docct dilccrcivndc ctiamab eodem Auguftino Logica,ratio in- 

 telligcndi,& a Bcctio ars intclligendi difta eft:tamcn quje inea 

 traduntur pra:ccpta,folum exponunt methodum dccendi & di- 

 fcendi (yftemata diiciplinarum , non vcro ftudiorum fines,im- 

 pedimcnt3,& mcdia attingunt. £rgo prxtcr Logicam opus eft 

 ftianuduiftio qu3;dam,vt ira ordo quidam intcr difccnda com- 

 tnonftietur.omncfquc cxcrcitationes fcite inftituantur,& deni- 

 qiit ftudiorum gradus figniliccnrut.Ncque vero h^c manuduftio 

 eft cadem cmn ratione doccndi & difcendi, qudtn Scholaftica 



pracfcribit.lbi enim traditur ratio doccndi & difcendi,vti afti» 

 docendi & difcendi funt munia pra:ceptons & difcipuli diftin- 

 fta:hic vcro cadem elt ratio docendi,qua: difcei}di,& viciffim. 

 Atque harc caufi eft,qu6d Miu^ii , & ^u'^<ni hic fignificantut 

 vocabulo Didadlica; : cjuam Bonna-usomnium accuratiflTimc dc- 

 feripfit in traftatu dcrationc dilcendi. Huicadiuugantur Viuci 

 de difciflinis,Riuius de ftierorttm infli ttitime ,£rafmtif,^ Sado- 

 lettis de llberti reili educandis.Dauid Chytr/iUf de rationerelii 

 docendi ^difcendi,Ratnu.i in oratione pro-difciflindfhilofofhics, 

 Sturmitn defcholu aferiendis,^inefiftolii clajftcii (^academi- 

 CK,CoeliM Secundm deperfedc Grammatico.Emnndtti Richerius 

 in Obftetrice anitnorutn , Keckermanniu in methodo vniuerfati 

 formmidortim ftiidicrum, Matthim Martiniti4 de frctnta rerum 

 meditatione. Nos accuratiJimum Bonnajum fequemur in hsc 

 noftta Didaftica genctali:nam fpeclalem ilk non attigit. 



II. PrAcepta dirigentia. difientiam^ex tribtti 

 fontibm petenda fttnt. 



PEtenda,inquaiTi,funt primo ex difcentise finc;defnde,ex im- 

 pedimcntis,fiue remoris,difcendiidcniquc ex mediis.quibus 

 intellei.T;us nofter commodiflune vti poteft,vt difcentia: fcopum 

 afTequatur.Si quis enim aliquid velit agere,aut docerequomo- 

 do aftio aliqua ritc fufcipi dcbeat , ncceflc habct primo finem 

 illius adlionis confidcrare;dcinde impedimcntaremouere;deni- 

 quc mcdia,quibus caula cfficicns vtitur, admouere. Itaque hjEC 

 tria deinceps expcnd.imus. 



III. Scoptufiudiorum debet effe accemmodatm, 

 fixiii,& excellens. 



Quot fiat' 

 obferjian. 

 da in dt« 

 fcfntio^j 



Qiianam 



finc 



rcquf- 



fica rcopt 



TRia ha:c funt requifita fcopi ftudiorum ' plaiie neceflaria. ""'^'«"'"i 

 Primo enim requiritur vt finis , fiue fcopus dilccntia'. fit 

 acccrnmodatm cuiufque dilccntis temperamcnto,difpolitioni,& 

 inclinationi naturali;ad qucm qui^fcratur & manu quafi duca- 

 tur,non vero cnnibustrahatur.Nequcenim cx quouis ligno iit 

 Mcrcurius,vt cft in proucibio. Deindc icopus illc debct clleft- 

 xtts ty ftabilis;afi\a. fi fcopus varict , media non poflunt ab illo 

 accipcrcotdincm,vircs,perfcftionem , & mcnluram. Poftremo 

 idem fcopus crit excellens ; idquc tationt rci ipfius, & propofiti. 

 Ratione rei iffiut\st rcs dilcenda fit prarclaia, laudabilis,vtilK. 

 Ratione profofiti;\t ille qui difcit,cupiat,cxcellere vcl in vno ali- 

 quo difciplina: genete , vel in pluribus. Opertct enini qua:rere 

 folidam&fundamentalem , vti loquuntur,rcrum cognitioncm, 

 non ver6 fuperficiariam :quia (ic cft,vt vulgo dicitur, Hotnine 

 femidoiio nihii ejfe iniquius, 



I V. lidemfutn fines difcentit, qui fttnt fints 

 difiiplinarHm. 



IN pra:cedciui libro recitauimus ptincipia, adeoque & fincs, 

 difciplinarum.Iftiautcmfincs etiam dcbcnt c(ie propofitidi^ 

 fccntibus.Quare indc oporret totam iftam dodtiinam repetctc. 

 Satis autem eft hoc loco iftos fines indicafle,& tribus gradibus 

 AMmyiiSt.Infrltnograda eft gloria Dei , & falus xterna. Huc 

 enim omnia iuadcbet referrc ftudiofus , Chriftianifmum pro- 

 fcflus, qucm folum nos hoc loco formaiiius,& mfoimamus. 2n 

 fccundo gradti c(l cogniric),& vfiis cognitionis. Cognitio con- 

 tmctut rcligionc,fapienti4,&cIoqucntia.Nam illatria difcimus 

 in philolog'ia,philofophi3,theologia,iurrl'prudcntia,medicina,& 

 difciplinis mechanicis. Vfus cognitionis eft vel in doccnd6,vel 

 in perfuadcndo,vel inagcndy, vcl dcuique in efficiendo. DiiFe- 

 runt cnim ifta duo , agetc & efficctc,fi in ftti^ai fignificationc 

 accipiantur ; quia ittio eft virtutis,efFcftioartis./» tertio,^ in- 

 fimo gradu funt fincs difcentiac accidentalcs : honor ncmpe.glo- 

 ria,opcs,amici,authoritas, & alia hilic fimilia,qua:difccndo li- 

 cct confequ),etfi non principalitcr. Sed pluta hanc in fenten- 

 tiam vidc Ub.frtfed.ca^.i, 



Finis diP 

 Cf ti{ qio- 

 luplcx? 



