DidsLaicx Cap. 1 1. & 1 11. 



8j 



X 



C A P V T II. 



De intpedimentui Jiudiorum. 



PlV.^CEPTA. 



I Mpedimenta ftudiomm func rcmota,velpro- 



^ pmq ua ; 6c illa funt cxrcrna,vel interna. 



Impedimenta extcrna obiiciuntur veladiabolo, 

 qui fuggeftione multiplici conaturimpcdiredifcen- 

 tem ; vel ab liominibus,vt eft prauum lodalicium, & 

 dcfe(3:us partim prasceptoris & patroni , pactim loci 

 & tcmporis. 



Impedimenta incerna func mala animi , vel cor- 

 poris. 



Mala atiimi funt naturalta , vel voluntaria. Ibi eft 

 defeftus ingenij,memoriae,& iudicij : hic ratione in- 

 teliedus eftferuitus ingenij.nimia fubtilitas, & con- 

 fufio •, ratione voluntatis eft impia vita, omifliopre- 

 cum , ignauia , perturbatio animi, voluptas fcEda,& 

 curarum varietas. 



Impcdimenta propinqua funt ratione apprehen- 

 fionis.vcl conferuatipnis. Ibi eft auditionis , ledlio- 

 iiis , &c. omiflio , vel mepta vfurpatio :hic,repetitio 

 & fcriptiojvcl nuUa, vel inepta. 



R. E G V L iC. 



I. Triafunt erramiHm in difcendo, ideoque & impe- 

 dimentorum dtfientiit ,/kmma genera : defeiltu tu~ 

 dicij,t^nauia,(T tmpietas. 



Dlci non potcl1:,quam miler.i fir inuentutis in difcendo cr- 

 latio.Sunt enim »;»/f/,qui prztcc temerariam,pucrjlem,8i: 

 inconllajitem legcadi libidinem,omiii mcthodi iumine dcVrtitu- 

 ti,nuilum lludiotum fuomm ducem , nullam regulam fcquuu- 

 tur , ied cico Andabacarum impetu in libros quofcunque ob- 

 uios veluti ad fcopulos allidunt.Hi videri poirunt (Imilesillius 

 apud tragicum : Htic omni duce j^oii»tut ibo : melius inueniam 

 "viiitn.ijuam ijuiro foltn.Wos taies videas vagari,cxcurrere,delu- 

 <Jarc,& in(l.u' a<inorum,ingcntes lucubrationum molas torque- 

 re,lcdnil»ilum perficere,aut proficerc,tcrapu;tantum &fumtus 

 iniferepcrdere : muitum mouerc , nihil promouere. Caufa cil 

 c«ca itia, & inconllderata itudendi confufio. Alij ad cognitio- 

 ncin dilciplinarum h.iuriendam nihil pricter vota mania adfc- 

 runt,defidcs &icmiiri laborcm auerfantcs,&fc;cmiam precibus 

 tantum .i Deo iiiipecrandam elTc diditantes. .Sunt dcniquc«/y, 

 <jui cuin ialutis dilpcndio ad dxmones & artcs vetitas rccurrijt, 

 vt momento dilcant , quod multis annis pedctcntim cogimur 

 /dilccic. Ita magix nectomantica: operatos qu.im piurcs lcgi- 

 muSjVt linguas,& arres citius & cxquifitiusaddifccrent.Suntquc 

 in cum fintm conlcript^e artes qua:dam,vt ars Nototia,ari An- 

 gclica,ars Paulina,& (imiles,quas,t.inqua vetit.is,quilibct Chri- 

 Itianus (ibi fugiendas «fTc meminerit.Tria it.ique l"Ajiterrantiu 

 in (ludcndo (umma gcncra. Inptimo iudiciunidclidcramus,in 

 fccundo diligcntiam,in tcrtio pictatcm.Ali) dicunt,i;npcdimen- 

 la iludiorum ciTi! ab ingenij vanitatc, vilitate,vc! pcrplexitatc. 

 1 1 . Impedimenta fiudtorufnfunt gencralta , vel 

 jpecialia. 



IMpedimcnta difcentiageneralla funt,c[ax omncs ftudiofos,in 

 oiijni dilciplinarum geiiere imgcdiuiit : Specialia variant vcl 

 iii variis dilciplinis,vel in ipfis ftudio(is. Hoc loco explicamus 

 impcdimenta gcncralia,qua;meJiis obftaculo ciTc polfunt. T.lc- 

 ganti autcm methodo illacolligcrc licet cx incdiis di(centi.c: 

 vtpoce quibus cdiametro oppoiiuntur. Quue ficut media di- 

 fcciitio: func rcmota,vcl propinqua ; & ilta,cxtcfiia vcl iiucrna: 

 itaqiioquc impcdimcnta. Itaque,euincontrarioruni fit cadcm 

 doiirina.facilc fucrit c fcquciiti traftatione colligcre & intelli- 

 gere varictatcm & rationcm impcdinientorum. Hoc tamcn lo- 

 co tria ifta impcdimcnta(tudiorum,fciuiturcmingeni|,nimi3in 

 fubtilitatem , & confufioncm , brcuitcrcxplicabimus. Sernitm 

 itaqae ingen:] ejl, quando (luTliofus non libcre inquirit in vcri- 

 tatcm.fedrelpicitatque fufpicit auftoritatem alicuius hominis, 

 & in illius gr4ti.im amplcditur aliquam fcntcntiara. Contra 

 ^uod vitium Ariftotclcs cgrcgic difputat in Lthicis ad Nico- 

 machum : vbi,de ideis contta Platoncm prxceptotem difputa- 

 turus,pra:fatur,vcritatispotiorcm rationcm,quam aniicitia:a fe 

 h.ibcndam efTe, quod philofophorura (it,vcrit.itistucnda: causa 

 vcl fua ipforum decrcta cucrtcrc, afipoii t»-nii> <ptXci<i , inquit, 

 •(Tioir aXiidiiui io(»7tua,t , Et fanccum Dcus intt^lleilumeorum, 

 rui fcicntiarum ftudiofi funt , conftitucrit dominum rcruin, vt 

 iunivcihiScali^eri fA:?rr. joy.yiff.j.turpc admoduin cft iurarc 

 \n vcrba altctius,& hac rationc intcUcftum fuuiVi faccre man- 

 cipiuoi alicnx libidinis, £chu£ fcrciucc iUad Tn/.f^uMiiloi: 

 Jom. l. 



Amieut Saeratei,anucM Ptate.atnicut Arijleteles;fed magisamt- 

 ca, "veritm. Itcm iftud : AntiqttM pLato.fed anti<juior ■veritai, 

 Hoc Ter6,&fimilia,non eo fpedanr, vt Iprctis bonorumartifi-; 

 cum fcriptis, cupiamus clTc uiroiiiaxln : fcd,vt iplorum dog- 

 ftiata non admittamus , qua iunt ptofcfta ab ipfis,led quatenus 

 cum Aoya t itMftc , imo & cum X"P^ J""'»"''*'? conlentiunt. 

 Dcindc nimia fubtilitas cft , qua quis itaverfatur in rcrum co- 

 gnitionc,vt malic «n^tCalM», feu^mivjeAayfir» , quam ^iA»»»- 

 4>"'> vcl ra^^»i/i», : ita nimirum , vt tandem cuancfcat in fuis 

 fpcculationibus. Id fibi volucrunt vetercs , quando monucruiit, 

 paucis cftc philolbphandum.Cuius celcbracifTimi didi Enniani 

 lenfus non cft , quod cxtrcmis labris fit phifofophandum , fci 

 quod modus in pnilofophii ftudio fit fetuandus.rieri cnim non 

 poteftinhac mifcriarum vallc , vt minutatim omnia cognolca- 

 mus philofophijc,& rcliquarum facultatum myftcria, ipfanim- 

 que adyta pcncttemus. Przterea hoc axioniate damnatur pru- 

 ruus ilie.quo quis futilcra fubtilitatem conlcclatur,fxpcquc fibi 

 dilccnda proponit illa.qua; n^uc fcienti prolunt , ncquc igno- 

 ranti noccnt. Eft fanc (ubtilitas qua;dam coniunfta cum fobrie- 

 tatc &vtilitatc : qua: minime gcntium eft improbanda.Seduo- 

 bis hoc loco lcrmo eft dc fubtilitatc^vcl potius in (ubtilitatcm, 

 qua; cft nimia ; qualis fcrc ccrnitur in tclis aranearuin,vel in rc- 

 bus illis aiin^itis , quas artjfices nonnulli pro pucris cfficiunt, 

 Ad cxtremum confufio cft eiufmodi impcdimcntuni difccntix, 

 vt vcl res ipfa:,atque adco difciplinx,confundantut ; vcl prxcc- 

 pta & rcgulxnondifccrnantut 3 (c inuicem aut commcntariisi 

 vel ordiue tumultuario omnia difcantur , non habita lationc 

 temporis ; vcl ctiam haec omnia confufionis monftra finiui 

 ijuiganrur. Quod fanc obftaculum cft palinarium in difccndo, 

 Alij commeinorant dccem ftudioriun impedimcnta : vt funt 

 I .nimia & immodcrata ftudia.z juordinata ftudia.j.nullaftudia. 



/uOTf^riKSfttwi.s.dctcdus ptxceptorum pctfc<itorum &mt:cho- 

 dicomm. i o.excrcitationis intcrmiirio.Sedli^c,& fimilia,e fcqq, 

 capp.illuftriora euadent. 



C A P V T III. 



I>e medijs difcentiji remotis externii. 



PRiECEPTA. 



EniA, fiuc ptincipia,difccntiac,quJB difcentem 

 ; ad fincm , i.e. ad lolidam cognitioncm,frug.a- 

 lemque cognitionis vfuin pcrducunt,vcl funt rema- 

 ta,vel propinqna. 



Remoca funt, inter qua & cognitionem , alia in- 

 tetiiciuntur, 



Siintque externa,vel interna. 

 Extcrna funt,quac difcenti non inhxrent ;y}«,qua 

 non pertinent ad eflentiam difccntis ,_fiuc a priori, 

 fiue a poftcriori. 



Siintqueprimaria,vel fecundaria. 

 Primaria funt afflatus Dci , viua vox prxceptoris, 

 & muta vox librorum. 



Secundaria funt (umtus,locus,& tcmpus. 

 R. E G V L .«. 

 I. Interomnia difcentis, prtncipia prtncipem 

 locum ohttnet Detts. 



QVcm.idmodum Deus omnium rerum fummum cftprinci- 

 [iiuni,ita&cognitioais,('cucruditionis noftrx.HincPlato- 

 nici cle£;antcr fcriptum rcliquerunt,cognitioncm noftram j Dco 

 c(re,(iciitiiluminatio efta folc.Lumcnmentium(inquit Aupifi. 

 lib.^.di ciuit.Dei c.-j.) cfTe dixcrunt Platonici ad dilccnda oni- 

 nia cundcm ipfum Dcum,a quo fafta funt omnia.Et idcm Au- 

 gujl.lib.i.de ciuit.Vei c.lo. Dcum,LX Platonicorum lcntcntiaj 

 appellat ciufam conftitucndar vniucrfitatis, lucciii pcrcipicnda; 

 vcriratis , fontcm bibcnda- fclicitatis.Sanc Socratcs in Theiteta 

 profitcrur,fcnonpoiTc quidquamdocerc,fed id miiniiusmentcs 

 illurtraiitis proprium c(fe. Et idco apud Platonem Dcus pra-di- 

 catur virtutum omnliim rcicnci.irumquc largitor. Cui dogmati 

 riatonicorum,dc lutc vcrit.itis pcrcipiciida\ quam ab ipfo Dco 

 flucre diait,int,Pcrip.itetici .idftipulantur, quando Dcum iiiK-l- 

 lc(f\um aecntcm c(fc ("cribunt.Quo ctiam pcrtinct illud Cicer»- 

 nu i.de nat.diorutn-^vmo vir m.icous finc aliquo afflatudiui- 

 no vnquam fuit. t2u.inqu.im quid cgo eihnicorum tcftimonia 

 adduco? Apoftolus facobw cap.t. v.^. omnium claiiflimc hanc 

 rcm edi(rcrit,hisvcibis:Qii(Ht (i cui vcftrum dccft fapicntia.po- 

 ftulct .1 Dco , qui d.it cjin oniiiibus bcnigne.ncccrpiolnat : &: 

 dabitur ci.Qiuc ciim ita fint,pcrpctu6 mcntibus noftrisinlcul- 

 pta ciTe dcbet clcgans Gregortj iiauanr.em fciiarius : 



CavM oiruiium fnemiue fac Deiimbonum 



Pr*cipu6 

 difccncw 

 piincipiii 

 (juod i 



H 



% 



