85 



Encyclop^dte Lib.I V. 



Et illa non rt>inus cW ga6<; S^l»p/r< (cnt^.nivi ,'e'pifl'.-t^'). 0i5 

 «ra{>o'»1s>-,«T<tv«wejo» ing/fKa>: lyfitfnfi^iite.qHidqiatirJl diffi- 

 f^lf.fit fxdle.Cximim huic principio difccntii praripuo' affli- 

 tui inquam,diiiino,3ducvliitur prxcipui.uTiiiTipcdmuntum, lug- 

 gclho di.iboli.Etri enim diabold'^ pluriniabona cft .ddftas : ta- 

 mcn,proutcft , .■''-- ■- ""." ■',' "". 



M!Uc of-.fex fr.'HiiiHm,ferlefifquemitsiflrT& "whor, ^ 

 iira bona honiiuibu,': iuuidet , Wcociue vcl non docet, ve! male 

 docct.vcl loco bonorum mala docet. Qii<ire ficut vnicc dcbet 

 oobiscffc cordi.vt Dtum^doftorcm fnpicntispTincipem ,nobis 

 conciliemu'; : ita cane peiui & .-ino;«c feduftorem^ & dcccpto- 

 r«ii iufcrnalem debcmusodiflcjfugcicptofligdre. 



rncfptor 

 qtiam nc* 

 ccflarius j 



II. 





Sccundim fnncifiurh difcMiHcJf pr£ceptor 

 v^ua voce doccfis. 



Vod necefTarium , & maximc necefFarium fit hoc princi- 

 mm.recia rat-o & exferiettln ahuiide doccnt. Namcjuia 

 mciu hominis cft vcluti tabiila rafa , cui nihil elt inicrjptum, 

 ciuidlibet autem infcrtbi poteft, prout fcriptor ^ piaor clV pe- 

 titusVel impericus -. & rurlu-; , quomam illa ipfa hominis mens 

 ell inilar lines alba: , qua: rccipcre poteft quemlibet colorem: 

 rcmo non intcUigit, cognitionem icrura bonarum & malarum 

 interatiaa pr.-eccptorc bdno vel m.ilo mftillari. Atque hiiic cft 

 quc)d optitnl quijue. phihfophi gcntiles in Vatias percgrinati 

 lunttcgioiKS,tanqiiam ad qu.rdam fapientix cmporia-, vt ho- 

 ninesdoaos ibic'onru!erent,& ab iis,qu3euefciehant , addilce- 

 rent.GIonatut Democritus .apud Clementem Alexandrin.lib.i. 

 Wfufnff.-mt , Sc apud Enfcbium lib.i.de frif.xr.etiangelica citf.r. 

 fe totos oftoginta annos a patria abfuiffe.vt omnes orbis dodo- 

 res celebratiffimos audirer,ac maiores fapientisc opes fibi cbn- 

 tjui(ita5 vndiquc compararct. Diogene! L.^ertiii^,Limblichm,& 

 M:i!chti4 in vita PYihajron fciibuncPythag^^ram relitl:a pattia 

 .^.gyptum pctiifre/facerd-otnm adyta ingtefliim ,& apud Cha!- 

 di-oscum Magis conucrfatum^cunc^tilque Baibai-6n»m & Grx- 

 corum myftciiis initiatumrin Creti dcinde cum Epimcnide in 

 Idarum antrum dcfcqn4ill'e.C/w««i Alexandrinti^ l.fpa^TO», 

 & Theodoretttt ferm.l . iDOi^iii^lwK , Pythagoramcircumcifum 

 lcnbunt,vt adyta.,iugrcirus .Sgvptiorum, philofophiam niyfti- 

 camcdifcerct.Idclnrcfcrt'-4/«/f;V< in Floridis,& Cicero lib.^j. 

 de fimbtis. Prxterca Clearj^hta in libro de fomno memoria; pro- 

 did]t,quod,cum Anftote!(?s difccptarct cum Hypcrochide , di- 

 xcrit : ludasus er,at, qui abiskiotibus Afix locis ,.ad marinmas 

 Afix ciuitatcs dcfcendcns,&:lingua,&animo Gtaecus fuitjcum- 

 queaccidilTctjVt co'tempore nosquoque in maritimis Afiac lo- 

 cis vetfatciTiur,phtlofopliia; amore ad nos fpontc vcnit,qui mul- 

 t'6 plura nobis attuiit , quam accepit.Ita Xenocrarcm , Thcor 

 phraftura,Zenoncrh,C!eaiijhemjChryfippumjC3rneadciTi,Pofi- 

 <ionium,a!i6fquc philofophos qu-im plurimos , difccndi ftudio 

 in longinquas rcgiones fc contuliifc , vt cclebrata; l.-ipientix vi- 

 ros audircnt,tcftatur Theodoretit^ ferm.t. &ante Thcodoretum 

 Bieronymtcn i» epifp.ad' Pttttliniim. Vt;tcrc's quoque Romani li- 

 pieiuis conquircndsgtatia in Gr£ciam,& quidcm Athenas(ill^ 

 iiquidem crant 't A«; iMal^-) aut in Aliam , aut deniqucRho- 

 idum fe confcrebant,vt exviris dofti/Iimi,, qui in illislocis do- 

 ccbant , fapienti.e l.itiics h^urireiU. Ita Ciccro Rhodiaudiuit 

 Apolloniura Molonlm , & in Afia ApoUonium Aiabandcnlcm. 

 Slc lahus Ca;far,Moloui opcram dcdit apud Rhodios.Auguftus 

 ApolIodoro.Tibetius-Theodoro Gadaicuo,Ncro Sciiccar.Q^nn- 

 etiam foliti funt viros do(!los cx Afia & Gra;cia Romam dedu- 

 ccrc, quosina;dibus priuaris .iudircnt./'/K'<i»'(;/.'«< »» LucuI!o,& 

 Cicerone. Tcftarur Cicero lib.\. de nat.deorum , domum luam 

 Ciuditifiimi^i viris flotuilfe : inccrquos icccnfet Diodorum,Phi- 

 loncm,Antiochum,Pofidonium.Ncquc folum prolanorum phi- 

 lofophorum,led etiam patriarcharum,prophctarum, ly apoftolo- 

 rum cxcmpla doccnt , a pt.rccptoribusdifcendum ctfc. Q_uid 

 enimS An noa patriarche fapicntiamdiuinam&humanam oie- 

 tcnus ptppagatunt , inde ab Adamo vfquc ad Mofcn ? Annon 

 tropheti habueruut fuos filioi.id crt,difcipu!os ! Annon apoftoli, 

 a Chriftoinftitutijiuftitucrunt & ip(i alios quam plurimos, qui 

 poftca iu iplorum fucccflcrc locum ! Merito itaque Hiercny- 

 fnfn in etiifl.ad Ruflictim monachiim , Nulla, inqtiit, arsabfque 

 nagiftio difcitur. jdcm in epitaphio Fauli ad Euflochium ait : 

 Proptcr afliduitatcm , & crcbias poftulationcs cius praeftiti, vt 

 doccrem quod didiccram , non a. mcipfo, id cft,.iprifuintionc, 

 pe/Cmo ptEcqptorc.fcd ab illuftribiis Ecclefia: viris. Acccdit to- 

 titi^ orbii cnnfenfti<^\is!X non foliiminomnibus orbisChriftia- 

 ni partibus.fcd cciam apud Mahumctanos , & Barbaros, creftx 

 funt fchola:,inquibus viri dodi prxceptorum officio ergaado- 

 lefcentes fuugercntur. Ergo adolefcentcs debent cfle difcipuli 

 prjcceptorum ; & auditores doftorum ; vt difciplinascitius ad- 

 difc.iiir,pcnitiiis coguofcant,& dextcriiis vfurpcnt. Sed occurri- 

 tura quibuldam.nihi! opus ^111- pr.eccptoribus , quandoquidcm 

 omnia libris pra;lctiptalinc,vt vnufquifquc poflit doftorum vi- 

 rorum volumina in fuo museo vcrf irc.Iftis rcfpondemus ex Vii- 

 nio lik.i.. eplfl,^. ex Pltttarcho lib. de aufcult. ex Hieronymo in 

 epifl.ad Nepotianum , dcniqne ex Scaligero exercit.^0%. viuam 

 yvccm magis afficcrc,quain leftioncm ; minus laboiis audicn- 



do capi ; lcflionem circ mutam, &a<3 !angiierem Aafe pertina- 

 ciiis continiiatam ■, audita ma!gis irnprimi per fenfum dilcipli- 

 nx, cuiusminiftra: funt aures.PrjEtcrsatamcchpMfceptores au- 

 dicndos, & qnidem diligentet audiehdos elTe contcndimus : le- 

 ftioni tamcn luum ptetium rclinquimus ,detvitaque tempora 

 ipfi non fubtrahnVius.Acccdit ratioavcterum lapieiuumimita- 

 tione ditciia. AtiftotelcS fiqiiidem libris abundauit,fi quifquam 

 alius caa;tate(inftiuxit cnimbibliothccam Athenis,ex omni li- 

 brorum fupcllei!Ule,quam Alexandcr Magnus eripuit gcntibuj 

 6' fe domitiSjVt authot eft Giiido Tabricim Boderianiu inprafat.. 

 Gram.Chald. regij fperis ,qucd -voc.int) & tamen viginti annoi 

 audicndo Platom impendit,qucm Plinius virum immcnfa; fub- 

 tilicacis apgcUat. Cicero quoque ,ciim elTet ingenio ad difcenr 

 dum aptiflirho , & infi^nem haberct fcriptorumbibliothecani, 

 iudic4uit tamcn iu philolophicis fibi .audiendos efTc Philoucm, 

 Antiochimi,& alios,quos piuioante diximas ;in oraroliisvero 

 thetores Latinos & Gra:cos iUius 3:ui. 



I I I. /f/ l^oc difcendi principio reEle vtamur , ijla fcx 

 re^Hirnntur. Primo , eligendtu e(i prxceptor doSlm 

 &fideUs. Seciind6,eleciiii chantate efi cotnple£len- 

 dni.Tcmb,affidue audiendus cf .Q^X3.xx.o,f&pius in- 

 terrogandtu.Qnmzb ,fides adhibenda efi ditfis eim. 

 Dcniquc , in his,cju£ laudabilta fmt,imitandM cfi. 



AC prlncipio quidem eli^cndus eft praeceptor , qui imiicib 

 peritiorum,vclfama publica,doaus flt iuxta & tiJeIis:do- 

 itub.vt do ccre pollit ; fidc.isjvt veht. Atquz ha:c duo,facultas, 

 inquanr, & voluntas doccndi iunt duo rcquifica pracccptoris, 

 Qua; lequuntur,ca fpcftanc officium auditotis. Poflquam itaauc 

 is ticeeleg!tpra:ccptorcm, ipfum elcftum debct pvofcqui amo- 

 rc. Nam tacilius ea cxcipiraus ,-qua:proponiintur ab iis, quos 

 amamus.&colimus.ltaque rcftedicitur :Nou habueris pricc- 

 pcorcm,nih cundcm & amicam,imo patrcm.Huc acccdit,quod 

 horaonulli ptoratius& fidelius ea ,qux nouit, exponat, quan» 

 illi,a quo amari lc fciitit,quemque iple viciffim amat ; vt rccle 

 Icnbit Boitiuflib.i .defytlogifm,hypotheticii.\i\nc fuadet Quin- 

 tilianus;vt dilcipuh conentui telc apudprxceptorcm intinuart 

 familiaricer, Tertio requiritur , vt difrtpulus pra:ecptorem alli- 

 duo audiat. Id enim mti faciat , reipsa teftabitur,fe non folido 

 amorccomplectipra;ceptorem.Ica enim cft,vt ille canit, 



Excitat auditor fludium. — ' 



§lua.rro loco difcipulus crcbro interrogabit prseceptorem, 

 tum vt intelIigeredjfcat,qu.-E audit ; tum vt qux intellexit^fir- 

 mius hxrcant. &!uinto necelTum eft , vc fidem adhibcat iis,qui 

 prxceptor docet : quiaveriifimumert illud Arlftot.in Elenchit: 

 ti^«iw75-<5tJf-(» ■r^«*fi«n>>§t, Opcrtet difcentemcredere, Quod qui- 

 dem in fchola 1 ythagoia; adeo fuit obteruatum , vt pro omni 

 rationc cllet au-m 'ip*. 5>.vf«OTdifcipuli officium erga prarce- 

 ptorcm cft,vt imitctur ipfumin omnibus, qua: imitatione funt 

 digna,atquc adco ipfe quoque tandem fiac pr.xceptor. Ex his 

 patct,.y,Vi;«aOT impediant huiiif principij ejficient!am:^atl negle- 

 ftus pr^ccptorum , itemcpe «wjs-ia & elcuauQ coi,«ii qu^dl- 

 cuntur a p r,L"ceproribus. 



I V . Tcrtium difcentia principiHy>funt lihri,qui a di- 

 fccnte ex confilio preceptoris parandifunt. 



HIc canon duabus conftat partibus. Aiprimtm quodatti- 

 nct,Iibri oinnino !unc opus dilc:ciiti. lis enim con^ignatz 

 luiit difciplina;,& ita conlignata-, vttapcnumcro exlibris hau- 

 rias,qux non potcs ex pra:ceptore, (iquidcm ille tit indoctus,vel 

 inuidus. Deinde libri ex conlilio dodi & fidelig pr.rccftorisi 

 difccnccparandi&conquircndifunt ; quia magnam hiccftccr- 

 nccc varietatem. Ac/r)-/TOo quidcmlibrialij lunt finceri, omni- 

 que labc carentes , alij veroimprobata;lc6l:ionis,qua!csfuut li- 

 - bri necromancici , hxrccici , & turpes (lue o\i(ca:n\.Deinde alij 

 'f^.uic mccho<lici,ali/3mcthodi.Ec rurfus mcthodici funtvelepi- 

 tomici, veldiexodici. Ampliiis librifunt veterum,vel rcccntio- 

 rum.Sunt quoque librorum a!ijcmcndari,alij coriupti. Snwf ^ 

 alij gcnuini,ali| fuppofititij. Deriique libti funt velChriftiano- 

 rum , vel gcntiliuni. Viide ptitet libros cnciii multiplici difte- 

 rentia. Cum vero plures hbri fint praui & inutiles , quam boni 

 & vtiles , magnum eft opetxpretium iftas caucioncbobtcruare. 

 l.Libri necroviamici plane non legantur a difcente. Tales funt 

 libri Picatricis,AnlclniiP.irmcnfis,&fimilium. i.Libri h&retici 

 planenon lcgantur abincipicnte.Tales tuntlibriSocini,& alio- 

 rum. i.Librt obfcocni ncquca docente,nccpc a dilccnte <, neque 

 •a proficiente,^cque .ab incipiente lcgantur. "Tales tunt Pctrt^ 

 nius Arbiter,Iohanncs dc la Cafa,& alij. ^.Libri amethodi ph- 

 ne nonleganrur ab ;ncipiente ; fed tincur.^ methodici. Eftenim 

 iiftijj>i'ia. magnum difcentia: i^npcdimenrum , ficut c contrario 

 mcthodus facilitate & breuitatc fua iuuat difcentcm. 5. Libri 

 fpitomici , quod res fummatim cxponant , kgantur t.ujtiim ab 

 incipience. C. Libri vetertim lcgendi tunt propter antiquitacis 

 authoritatcm ; Libri vero recentiorum^iofttx mcthodipcrfpi- 

 cuicacem. Itaquei^^ipicndumcft a leilionelibroiumteccncio- 



Prfc*ptor 

 qtialiseli- 

 gendus; & 

 la clc3us, 

 cjuomodo 

 t/aSiduJ? 



Liliri qu»- 

 les legeJiS 



