Didadic^ Cap. IV. 



fine huiufmodi temporis diftribucione vita noflra nihil aliud rft, 

 quamingraci(fima«r«f('«, qax vitamaccrbam leddic, &vt vel 

 nihil.vcl admodum carde dili;amus,efficic. Deinde viri fapientes 

 iudicarunt, temporis difcriminacioiiemrcquiri , vtfludia, qiix 

 alias fatis funt mqjella, iucunda yarietate condiantur. Synefitts 

 «•e///.y7. ait, fc folitum ,Ktg/V«» rct disi ali^^ «^" /3iC>a), id eft,di- 

 wdcre vitam precatione & libto. Nrf>»,inquit,i;/ valeant ani- 

 tnni fir corpm.partim liil>orareoportet,partim a Deopetere.Lia- 

 dziVetle]tulib.i. Scipionem, eo quod ncmu tuit .quihoc Sci- 

 pione clegantius intcrualla ncgotiorum otio difpunxerit. lulia- 

 num Impcratorcm commcndat ^.mmia.yins MarceUinm, c^uod 

 diemintriplexofficium\liltiiixcrit,Mul"aiuni,l<.c]public.T,Qilie- 

 tis.Iam refpondcanius ad illani qiKillioncm.quamdiu in fcholis 

 difcere oportcat ! Vbi anteomiiia obfciuandum e(i , vix pollc 

 aliquid in vniucrliiin hac de rc ftatui i quoniam ingcnia funt 

 diuerlilTima. Rationi tamen valdcconlcntancumeft, vt (tudia 

 vltta vis;efimum quinciiin annuiii a:tatis non protendantur. 

 Quod q^iidcni docli viti colligunt ci- /ege i. Cod Shti itatevel 

 profejfione txciifari po(funt ; \b\ Diocletianus & Maximianus 

 Impp. imniunitaccs uuis ciuilis lluJiofis concellas vlcra an- 

 num t y. ajcitis protendere nol/ieiunt ; quoniam teniporcillo 

 elaplb , nemo ad difcendum adniodum idoiieus vidcatur : vt 

 Lucasde Penna , & Baitholus ibi voliint, & Alciatus in pr.cfat. 

 lib.6. Patadoxorum. Et ccttc in hic vit.t: breuitate confultum 

 videtur.vt quam primiun commode ficii potcft,hoinines ad pu- 

 blica muncra capellenda reddantai idonci. Sed obiicitur, i.ve- 

 tereslongc pluics annosin fcholis contriuiflc : vt Ariftotclem, 

 Theophiaftum , Plotinnm. i.ficri non pollc vc hngua: Scartes, 

 tam numciofjE & operolf ,iuaa vigclimum quiiuum xtatis aii- 

 uum addifcantur. Rejp.ad i.Vcccres fuciunt ]ougioiis.Eui,adeo 

 Ttincer illos inulci viii doiSilhmi ccntclimum aunum excclTc- 

 rint. Huc acccdit,quod i| fcic omncs qui tantiim tcnjporis au- 

 ditionibus philofophicis impcndcruuc , vicain philofophicam 

 feiftati funt. apud vetctcs aiitcin philolbphoium vita erat coe- 

 nQbitatumvita. ad i.Omnia liuiit breuioia oidine, ratione, & 

 modo. Nam li recla mcthodiis piudenter adhibcatur , rcperic- 

 mus , nos abunde multos annos addifccndum habcre. Modo 

 dixi quoqueopus eflc^quia (i quis tamdiu lingu.x aucdilcipli- 

 T\x laborem impendcrc vcllct, quam diu aliquid inca ignoraret, 

 nc quidem Neltorisanni huic homini fufficcrcnt. Itaquc illud 

 Quintiliani lib. i.Inft.orat.obfcruandum ci\:lnter Crammati- 

 ti virtutes ejfe , aliqita ignirare. Quid ? Multa (inedilpcndio 

 jgnotantur. Icaquedifcamusiieceflaria^quod fanc intra if.a:ra- 

 tis annum commodc fieri potcft. Supereft vltima qu.rftio, 

 Qijamdiu hoc vel illud ftudium continuare oporteatJVbi tur- 

 fus diftinguendafuntingenia. Qtiibufdam enim ea ineft men- 

 tis vis,vt (patio biennij plusefficiant,quaiT) alil fpacio quinqucn- 

 nij.Ordinarie tamenha; rcgulx pra:fciibi (blcnc.i.Curlus ftudij 

 philologici fcrc abfoluicur odcnnio ; inde abanno xtacis fe- 

 ptimoinclufiuevlqueaddccimumquartum incluliuc. i.Cutfus 

 philofophii abfolui potcft triennio : inde abanno statisdcci- 

 moquinto ad decimumoifauum excluliue. j Rehqaum vita: 

 literarix fiue fcholaftica- tcmpus impcndatur facultati , & 

 difciplinis compolitis atque mcchanicis, videl. qiiinquennium, 

 (excennium , feptennmm, vcl oftennium, inde ab anno it.uis 

 decimooft.T.io vfquead 11.13.14.vel ij. Etha:quidcm rcgul.c 

 vaient , fi quis philologiain &philofophiain dirigatad vnam ex 

 fupcrioribus facultatibu^i.Si vcio aliqiiis cupiat cuadeie philo- 

 logus , aut philofophuscx profcfio, longcalitct partietur hoc 

 vita: ((:holalticx curriculum i ita nempe vt indc ab anno i y.vf- 

 quc ad i^. cx profefib opererur philologicis vcl philofophicis. 

 Et rurfus C\ quisvclin vna,vcl lu jiluiibiis, vcl iii omnibns phi- 

 lologix, autphilofophia: paitibjstogiccc cxcclIcicneccHum cll 

 vt ccrtam ptoportioncm oblcruet 111 d:ftiibucionc Uii curriculi. 

 Solet quoquc hoc loco moHcri quacftio , Q_uot hor.e finijulis 

 diebusttibui dcbeant auditioni , quot lccTioni, &c. Vbiitctum 

 nihil in vniucifum dcfiniri potcft pioptcr funimam iagcniorum 

 varictatcm , &multip!iccin rii» STJi-itri» dilfcrciuiam. .si quul 

 tamcu pronuntiandum fit, cxiltimaucrim (iifficcre fi tres hoi.x 

 ad funimum fingulis diebus impendautur «x^oaj-w , fiucaudi- 

 tioni. Ca:tcu'ini omnia fcrt;,qua-dc ordinc in ftudiis obleruaii- 

 do diximus,dclincarc oportct cci to typo & Kalcndarictanquam 

 Canone ftudiorum. dcquo infia. 



XIV. Pia vita & denotafrecario plm poffu/jt i» 

 fiudiorim ratiorie, qiiam diltgentia. 



RAiio cft manifcfta. N.Tin quia ilhiminatio & gubernatio 

 Spiritus fandi cft pr.rcipuum dilcciitix piincipium;& vcro 

 illa impctratiir & fouctui pictatc ac prccibus:ncmonon intclli- 

 git, orania clTc huftra.li duo ifta ncgHgantur. Ncque cft qiiod 

 ahquis obiici.rt, phiiimos impios honuius cu.TfilTc doflilfimos. 

 Nam ctfi Devs adco bonus cft.vt Gi:at folcni fiium oriri fupcr 

 boiios & m.ilos : hinc tamcn ncnio rcdTc collcgcrit , iinpictati 

 filiulam clFc laxandam. Qjjo & lllud lacit , noii edcoptandam 

 cruditioncm,qm Iciundacft apictate. 



Tom. I. 



93 



fitiones 

 irquiiun- 

 tiitad ftu. 

 diolita- 

 tem. 



X V. Se.\-fit>it difpofitiones.fiiiehahlttti admnfcqtten- Sexdirpo 

 durn vtrtmem,cjti£ Thom£ & nlius SchoLtfitcis ''■■—'■ 



dtcitjir fiiidiofiras. 



STu iio(itas apud Tkomam in r.fartefnmma. q. i s<;.cft vittus, 

 quJE impcllit intellciftum.ad cognolccuda ea,qua- nofic cxpc- 

 dit. Hanc vircutem vt coiifcquamur , prxtcr afRatum diui- 

 num opus cft ptincipiis natur.v, & cur.-e. Principia naturx funt 

 iujjifin, , fuie facultatcs nobis infiti. Piincipia cui.-i; , fiue 

 afluctudinis& ftudij,fiint vcl .aj^ fefffic y^ i|f,f,id eft,difpofitio- 

 nes & habitus:vcl adus.lbi funt ignorantix conlcicntia, amor 

 rci difccnda:,philoponia,abftincntia a voluptatibiis,pcitutbatio- 

 num carentia,& curaium (blicitudo :hic funt piavita.piecatio, 

 auditio.ledio &c.lam cuolucmus fcx ill.is difpof tiones.quxvo- 

 luntatemimpelluncaddifccudumiquasinccrprimumlochob. 

 tinet igncraniii confeientia, Ime notitia impcrfcclionis,qui nos 

 a pnmordio comiratur.Eam vcto inipcdit arrogantia,fiue pri- 

 fumtio.&coECus amof fui,vitium fanifftdilTiifluraiquod Plato 

 ommum malorum fontem autumat , & Galenus, vbi animum 

 inuafit.quauisfcabieinfanabilius putat.lftud autem vitiumvai- 

 de inlcftat iuucntutein , iuxta illud ArilTotclis in Politicis- /»- 

 uenespittanlfe omniafcire.Vt itaqueillud cxtirpcnt, omniura 

 primo fe conferant cum viiis fublimis iiigcnij & accurat.x eru- 

 ditionis.Itaenim dcpreheudcnt feadhucin cuuis ignorantixia- 

 cerc. Dcindccog^tent, eaqux didiccrit homo vcromnlumdo- 

 diflunus.non e(lc millefimam partem eorum oua: isnorat. Vnde 

 appatct.qu.im nihil (it humana fcientia.fi ciim eo,quod fciri po- 

 tcft.coufcratur. Tertio cogitent , nihil eirc quod prooicfium in 

 ftudiis tam rcmoretur, quam iihief!» ; de cua , vel pocius in 

 quam.Scncca lib.i.dctrauquillitateanimicapi.ita fcribit: luto 

 miiltos adfapientiam peruenire potuiffe , niji putaffentfe perne- 

 nijfe : nift qnalam infe dij/imii/apnr , qiindam aperiis oaiHs 

 tranftliijfent. iion eil enir/s qnod nos aliena magis adulatione, 

 qtiamn(Jlrdpe'irepiites.Q^3.m (entcntiam omnes J~"«>i--.Vo,pii( 

 or.iculi loco habeant.. Secundum piincipium, qaodroluncacein 

 impellic ad difccudum,eft amar reidifcend£,icu difiiplino; c3pc(- 

 (cnd.r. De quo difcenti.r principio non ab rc aliquis vfutpaueiit 

 illud PMmcnid^s^Amorem effe omniiim rerii prineipiuni.Ksm fi 

 quis difciplinii aliquam aucrlctur, cius accuratam cognitioncm 

 nunquam alTequctur.E c6trario,fiquifpiam naturali propcnfio- 

 nc atquc inclinatione voluntatis adamct facultatem aut artcm 

 '^--"imi&ciciffimccoijnicionem illiusalfcqui potcrit. Porro 



faci 



ifteamorconiiiiftuseircdcbctcumadmifatione.Itacniiiiacrio- 

 ri ftimulo animus vrgebitur Tcrtium difccntia: principium af- 

 feduofum cft (PiXhttzhu, idc(\,lator,induJlria ditigentiaiquam 

 omnes fcriptores,quideconditionibus ncccllariis illi,qui vult in 

 viruin dodum eu.iderc,dillerucrunr,in difccnte reqiiiruut. Cum 

 eniin D e v s hanc Icgcra omnibus crcatutis pofueiit vt in fua 

 ftatione maneant,nominatimque homiuibus pr.xfcripfeiit.vt in 

 fua vocationclabotcnt: ftudioli pcrfiiafininiijm hjbciedebcnc, 

 nihil linc labore conftanti in liceris prxftari polTc laudc di>Tnum: 

 imo carditatcm ingcnij cfiXcTmla eincudafi,vtdeThonia"Aaui- 

 natc, Budxo, & aliis proditum eft memoiia. Imitcntur iraque 

 Deraofthcnem, qui tanta fuit diligcnti.i,vt antelucanas fabro- 

 rum opcraspr.cutrierc magnacum aiiibitiouc Iblcict : t.imque 

 fuitindulfiuisin lucubrando, vc vulgb diditarinc , ipfuin plus 

 olci quam viniabfumfille.Cogitctquoqiicillud AmmonijHcr- 

 ' ir.cx YhiioCophj^Studiofo philofcp/ii/n tolerandes effe laicres ajifii: 

 & iftud Hicrouymi in apologia ccntra Ruffinum:L;Cf r^e wa'fit~ 

 pmm r.oii feqHuntiirfudoris comiles funt. (^ /aboru icii iieiri- 

 niorum nonfiiturttatis-,continenti£,nen/u.xuridi.Q^a<n]iMiini:\: 

 ptincipiadifccati.i; affcduofa eft abtlincniia a lo/uptatibi.-: 

 quam Platoinpfimis exigebat 3. fuis difcipiilis Nain quia volu- 

 ptatcsiugenuimdetcrum.ficrinon potcft vt vohiptari) difcipli- 

 nas,qui- fincingcnij aciiininepcKipi non polTunt, autample- 

 xentur,aut anlmo complcdantiir.liiicllcxit hoc Pythagoras.qui 

 vt iuuarctdifcipulos in paiandisanibus & viitutibus , x-au^Hav 

 quandani purgantcm eis proponcbat i cuius fitficqucntiffima 

 apud cclcbratillimos authores mentio \'cteres appellarunt 

 igtVjji.jCuiab illis.qui admicccbancur a Pyihngora. qumquen- 

 niuminipendebacur:vtcft»« epiJlo/A Lyjidis Pythagorei ad Hip- 

 parc/)ttm.Vh\ iiicer alia fic ait : ^temadmodum tiniicres ea ve- 

 Jlimenta, qui tiniluram accipere debent .Jtringendo potiits ex- 

 purgant.vt inetuibilem tincinram imbibant, (yqui expnrgari 

 nunquam pojfitiad etindem moditm prtparabat eos , qiii amo^e 

 f/jiiofop/iii lenerentur. Qiiintb n:<:\\iix\i\ix pertiirbalionum ca- 

 rfnr/;».Sciciitia fiquidem nonpotcft pcrcipi.uifi mciitcquiclccn- 

 tc.ViidcGr.Tci iinT>i/j.!'M >^ ■m f7-.'in.*< deduxcrunt- Etvctcrcs 

 philofoplii iudicarunt, prxmictcndascirc>£«9ij;i5?'t quafdam , vt 

 iuucncsad animi inodctaiioiicm pcrduccicntur.huiulniodi au- 

 tcm animi moderatio laudacur .i Cicerone i. y.cad qutfl. Scxto 

 rcquiritur, vt animui difeenlis a curii (yfo/icitudinibtis nigo- 

 tiorum ciui/iumfitvacuus Nainqiiia iiitcntio hominisoccu- 

 pati pUinbusncgotiisciiildcm piofclhonis minor cft & dcbilioi: 

 ncccllccft, vt nulla fit , fi diftiucatut curis & ncgotiis a pro- 

 felTionc fua aliciiis. Atquc li.ec (uiit fix illa pniicipia dilccn- 

 tir aftcduola, fiuc pathctica ; qua- lioc modo coli.iTcnt. 

 Pfincipium cruditiouis a fui notitia pioiicifcitur. Nam vtbo- 



1 ni;:-.'. 



