Didadic^ Cap. V. 



97 



qium nc- 



Sc quo- 

 modo ri- 



TJfflf 



quam nc- 

 cclTaria, 

 Sc quo 

 modo in- 



loc piomifcac quifcufuis.lcginwis. Cum fekaisiputa cumdilci- 

 pulis.vcl collcgis.lca legimus apud GcUium.viros doiloscolle- 

 eiapriuata iiiftituere olim folitos , in quibus variorum fcripto- 

 rum libros pcrlcgcrenc & cxaminarcnt. Quod in Icalia, fcculo 

 decimoquarto ctiam obfcruarunt viri dodifllmi , Picus Miran- 

 <iula,Hetmolaus Barbarus, Angelus Politianus, Hicronymus Sa- 

 uanarola,& alij plures. Hunc moremvaldc commcndat Gallus 

 Montanus. Nam ccnc dici vix poceftjquantum confcracquam- 

 ciuc fic fruftuofa huiufmodi lcftio focia cum viris cruditis in- 

 rtituta.Ptomifcua vcro Icftio inftituitui cum quibufquc audicn- 

 tibus: vt m vcteri Ecclefia, in qua lcaorcs fpeciatim conftituti 

 erant,qui populo facras literas legcrcnt.Ita lulianus Apoftata Ic- 

 «Sloris munus obiit in Ecclefia Nicomedicnfi, vt cft apud Socra- 

 tem Hb.^.c.i.Scd hic talis Icftio nona-quc prodcftac illaprior, 

 qui- fic mcollegio Gclliano,quod vocanr. Ita cnim fp.niovnius 

 hora: audiri poiTunt rcs varix, qu-i: in commune confcruntur .i 

 variisledoribuscollegis. v.g.li trcs quatuorvc Icgant domi iua: 

 pccuiiarcs authores devno eodcmque thcmate,& polka mcol- 

 lcgiorcfcranteaqur lcgcrunc &obferuarunc. 4. Ledlio cft .lu- 

 thoris vel qucm prxcepcor explanac , vclqucm nos ipfi cuolui- 

 mus.lbi magna opus eft diligentia.adeo vc author lUcmcmori- 

 terdifcatunhic non tanta cura rcquiritur. ^.Lcdio cft authoris 

 pertinentis ad ftudium noftrum prmcipale, vcl roinus prmcipa- 

 lc.Ibimaiorcurarcquiritur,quamhic.Haftcnus lcdio: lcquitur 



I V. aJtonI-/* ,feu rerum inj^nioyreqmnturad 

 ctrtiorcm rerum nontiam;& recjftirit 



pcrcgrinationem. 



STudiofus non folum debct clfc ix^oaTjj, & cdxyiariif, fcd 

 cti.im cuiTiTt-mi. N.mi mtuitiua notitia, qua-acquiritur pcr 

 miTo^ia*, cft longe ccrtior, quamabftrailiua , qua: acquiritur 

 pctauditum : quia vifus & ccrtius & citiiis apptchcndit fuum 

 obieftum,iuxtavcrficulos vulgo iaclaco<: 



Segttius irritant anitnos demiffa per alires , 

 &uam qtti fitnt oculii fiibiella fdctibus — 

 Ma<»is ctiim dcleiflant ca, quorum tcftes oculati , quam auriti 

 fuinius.Atquchinc cft,quod, quotics res aliqua difficilisoccur- 

 rit, qua: audita vix pcrcipipoteft , folcamus facultatcm .ipprc- 

 hendcndi adiuuarc delmcationibu5,qua: vifu percipiuntur: vt in 

 Anatomia,Botanologia,Geographia, & vniuersa Mathcfi vidcre 

 cft.Hinc foliti funt pcrcgrinari, qui difcendi ftudio tenchantur. 

 Diodorus Siculus triginca annos in pcregrinatiouc confum(it,vc 

 A{i3e,Europx,& Aftica; regioncs pernofccrct. Ita Ptolcma^us & 

 Strabo totum pacne tcrrarum orbem , Hcrodotus jEgyptum & 

 Pcrfidcm,Paufanias totam Gra:ciam perluftrarunt, vt non loco- 

 rum tantum, fed &rcrum, qua: in locis illisafpcdlu dignx cf- 

 fent,vcras hiftoriascognofcercnt. Supri quoque diximui dcpc- 

 rcgrinationibus PythagoraB,Platonis, Ariftotelis, & aliorum: ac 

 infra amplius diccmus hac dc rc, vbi Apodemicam mcthodice 

 proponemus,fccuti Thcodorum Zvvingerum,SaIomonem Ncu- 

 gebavver,& aIios,qui dc pcregrinacione fcripferunt. 



V. Qmrtns dtfcendi modus efi fv^m^jK, feit col- 

 Utio & difcjttijitio; cuius o^endemns necejfitatem , dif- 

 ferentiaf,& cdnditiones. 



NEceJJitas inde manifefta euadit , quod omncs in toto flu- 

 dioram curriculo , atque etiam in tota vita rcquirunt 

 n^ii-nim. N:c cnim ptiuatis tantum ftudiis inuigilandum : fcd 

 ctiam mulco migis cum viris do£lis & iudiciolis cft dillcrcn- 

 duniiquod priuata leftionis ftudia lcnta finc & infirma,finc vi- 

 uido motu & animi ardore:colIocutioncsver6cxcitcnclimul ac 

 mftruanc & cxerccant. Hicronymus Damafo fcribcns ait^ledTio- 

 nemfine ftylo fomnum elTc. Ncc miniis reitc id aliquis dixcric 

 dc leftione a to(Jiit»'W fciuncla. Plato intcr condicioncs, fcu fi- 

 gna boni difcipuli hanc rcfcrt , vt fic m^itTttlinsi : a qua in- 

 dolc Zcno Cittlcus commcnditur apud Diogcncm Lacrtium 

 & Ciccroncm. Eadcm dccausaPlutarchus in ftudiofo rcquirir, 

 vt fit 4>'AoA4v(^ £ iijnatin^i. Nam, vt diccbac olim Hcracli- 

 tus, idit kip),^nM/ K^uirl»» afiiiiii. Non prsfiat infcitiam fuam 

 nbfcondcreXci oporccc eam,vc loquicurPIucarchus, A5 fiin<i tj- 

 5!»«e/,(*9t2JtTjt/'fi», inmediumproferre, y» medicinam ei adferre. 

 Athcnis olim & Roma; huiufmodi m^iiTJi7i(s incct viros dilci- 

 plinarum ftudiofos plurimiim frcquencabantur. Hinc vidcmus, 

 vctcrcs , vt fuas av^nTiiTjts rcproefentaicnt, di.ilogifticc plcraquc 

 fcripfific^Acadcmicos praefcrtim.Platoncm, Ciccroncm, Plutar- 

 chum.&alios. Huius yvfctmnM lcu ncfjtinaf vcftigia qu.-cdani 

 iii hiftoria Euangclica inucniuntur : vbi Christvs & difcipuli 

 ••uis crcbro (n/(J,l5^, In vctcii ctiam Ecclciia <n/^iiT)(i7i,- crcbio 

 f ucrunt inftituti', vt tcftatut Jugttflimis in epift.ii ^.ad laitua- 

 rium.Kdcn Pctrus Crinitus Picum Mirandulam,Angclum Po- 

 Iitianum, Sauanarolam , &atios celcbratifiim.v mcmoria; viros. 

 qui Horcntia; coHem x\io dcgcbant,huiufmodi n^iiTi,ns. phui- 

 mum fi-cqucntalTc & cxcoluiifc. Qood tcftaturctiam lohanncs 

 f rancifcus Picus Mirandula , in libro , qucm dc vita patrui fui 

 lolunnis Pki confcripfit. Tcadic cmmPhccniccm illuin Pliilo- 



fophorum , cum ad matutiotcni artitem pcrueai.^fct , 3 difputa- 

 tionibuspublicis valdc abhorruilFe, priuatas vcro difquifitionc» 

 cum viris crudicis maiimo approbalTc opcrc. Non tanien inde 

 aliquis icfte collegerit, difputationis vfum nulluin eile. quia fi 

 rccte inftituatur,cft cos ingenii & cribrum veiitatis.Nunc rcfc- 

 rainus quam varia fic n^^TnaM, adcoquc illius dijferentias pcr- 

 lcquamur.Primo ro^ifTx/ni infticuicur autcxpcriundifiuetcnr.m- 

 di gracia, quodGra-cidicunc !=■«»<« ^'a<>i aut difccndi ftuHiti, 

 quod Grxcis cft /ytjriyia/f 'etE>(/. Itjquc fjcic ad cruditioncni. 

 inprimis tamcn hxc pollcrior.Sccundo, ni^^TiiTts inftituicur vct 

 cumprxccptorc,vcl cum a;qualibus,velcuiri pcritioribus,veldc-- 

 niquc cum impctuioribus. Q_ux quatuorgcncra paulo poft cx- 

 plicabimus.Tcnio, av^iiTiiins cft publica,qux dicitur difpucatio, 

 vcl priuatas&hxc cftlympofiaca,vclcpiftoUris, velcollegialis- 

 Conditiones gv^vmictai ita proponemus , vt illis immifccamu - 

 conditioncs « roi^riTJilK. Sunt autcm numcro nouc. i.Sv^iitjjtp-j 

 piu- fc fcrat ipiAaAiiS^**. z. "Zu^r^TiiTiis nec fit verccundus, ncc 

 ambitiofusifcd Iibcr& modeftus. Nam vcrccundia & OJi/siju/a 

 impediunt ov^^tiiti,. Ncquc ell quod difccntcs rcformidcnr 

 aliorum fannas. Sicut cnim oportct cum fxpiiisdccipi,<]ui vult 

 bonus ficri:iic oportctcum Ixpius dcridcri,qui vult cruditus fic- 

 ri. 5.Sv^)i7))T^{ quxftioncsinancs&friunlasmitcat. 4.1d;-::icni- 

 tatur,ne quxftioncs vidc.intur ab ignauia profcdx.Nam i^naut 

 difcipuli plus fatigant doccntcm,quam diligcntcs. ^. "Zvi^ftTHTi ; 

 dc illis quxrat,in quibus magis vcrfatus eft qui intcrrog.itur.Hoc 

 documcntum cftPlutarchi in libro dc auditionc,vbiait: ^d pe- 

 rltiam quoqHe docentU,^ naturalem properijionim oporiet audl- 

 tor ■vt fe accommodet ftudiose , ^ de illts qus.rat , in quiitu ilh 

 ttaliandts potiiis quam alio in genere "Valeat , neqite alio eiim 

 adigat. Vt fi morali philofophi.i dedito phyftcm aur mathemati'- 

 cas difcipllnas propoitas: aitt natun cognitionem fibi fumentcm, 

 in connexorum iiidicium.atit folutionei ■^iLhiSf * ► trahas . Siciie 

 enim, qiii claue ligna findere , aut fecuri forei nferare coiiatur, 

 non tam ilia inftrttmenta corrumpere.quam feipfum vfu Vtrittf- 

 qtie ej> facultate prtmre videatur: ita qui a docente qiiod offert 

 non acci^ienteSfidexigunt, qitcd it non didicit, autnon exercnit: 

 Kon en!m eo tantitm la.dttntur,fed ^ malignitatis atque odij cu- 

 infdam crimen iiicurrunt. Qux confirmantur a Macrobio iib.7. 

 Saturn.his verbis: Sjjiiiiult amccntts confultor ejje.ca interrcget, 

 quifint interrogate facilia rejpoufu , S" qus. fcit illum fedulti 

 exercitatione didicijfe. Gaudet enim quifqtte prouoc.itits ad do- 

 Hrinam fitam in medium profcrendam. Et mox : Contra. magni. 

 am.iritudinis ejl.fi coram multis interroges aliquim,quDd non op- 

 tima fcientid quifiuit.Cogititr cnim aut negare fc fcire.quodex- 

 tremum verecundit damnutn putant ; aitt rejpondere temeri ^ 

 forttiito : «ut fe euentuiveri Jalsive commiltere. 6. SuiJifTijjiy 

 rcferenda eft , vcl ad obfcurorum dcclarationcm , vcl dubiorum 

 iolncionem. -j .'Zu<^v,Tti7is cum xqualibus,fiuc collcgis,dc lis po- 

 tiflimum inftituenda eft , qux a prxceptorc propofita iunt. 

 8. SuyiTijjJs cum pcritioribus influuitur trcqucntilluiic, dc rc- 

 bus fcilicct.quas optimc norunt. Nam huiufmodi <7i/<?«'7j)jj5 cft 

 ccrtifnmus difcendi m.odus,quia vnofcrc momcnto innotcfcere 

 poffuntjqux vix intraipultos mcnfcs pcr auditioncm,lcctioncm, 

 aut infpcftioncmdifccrc poftumus. o. Sii^«7Din( cum imperi- 

 tioribus& inutilis & damnofa cft, fi difcendi causainftituatur. 

 Quid enimdifcasex impcrito ? Allacftratlo m/^iiTjjtrcu,, quain 

 prxceptotinftituit cum inipcritioribus,doccndi caui.i. 



V I- QHintiu , & vlttmtts difcendi rtiodtts (pcr ap- 

 prebenfionem videltcet) efimcditatio; citiits occnrnt ne- 

 cefftas,& varictas. 



HViusj</tt»«n'<w ?!(?ct'j(7!r;«efttanta,vt Pcriandcr rcdedicat, 

 fiiXiTn -n mi-i. Ellcnim anima ftudioiuni, Imc qua quid- 

 quid andiinus,Iegimus,vidcmus,intcrrogamus , continuo cfHuit, 

 nullofque adftlt nobis fruiitus. Hmc apitd Pythagoram (vt in./ 

 quit Apulcius inFloridis)/>r/»j«w fapicntii. rudimentum erat,lot 

 qui dedifcere,meditari condifcere. Ad corporis robur &firmaiu 

 valctudincm,mu!coscibos mandiirc, non confcic.fcdconcoxillc: 

 ita ncquc ad m.agnam eruditionem, multa audiirc,lcgiirc,vidi(fc, 

 interiogaflc , confcict , fi hxccrudaegcraiitur, non vct6'im»!ta 

 mcditationc in fuccum vitalcm & fanguincm conaertantut.Qua: 

 cum ita fint,agitc vidcamus artem meditatioiiii , non gcneralcm 

 illam,quxcft ipfiflima Logicasfcd hanc fpccialcm,qu.i<//jff««- 

 //iijmcdit.rtioniscxcquitur,&cxLogica,rciiquilqucartibu'.pro- 

 ponit,qu.v faciunt aO^ TMtiJw tIujJztii. Eft itaquc mcditatio 

 omnis vcl rcpctcns,vcl inucnicns,vcl pixparans.Qux tiia mcdi- 

 tationis gcncraGrxci liccf^crunttMiKiTjj ar»Ki0x>€i.iMlmii,dC^t- 

 Itr.K.i 7rix£5cinio0«flti. Meditatio repctcns.icu rccoIlipcns,cft,qui 

 rcpctlmus ca,qu.i; funt auclita,lci.'^a ,vifa,vclintcrrogata : iJque 

 meliorisintclligcntix,.rut firmiorisrcininifccnti.^-causa. Eft au- 

 tcm huiufinodi mcditatio .ilia fynoptica, fiuc fummaria, ciim 

 fumma tantiim capita rccolligimiis:alia analytica,cijm rcm to- 

 tamnobisrcprxfcntamus. rioutautcm analyfis vclfupcrficiaria 

 cft,vclaccurata,ita& ciiifccniodi mcditatio. Scd h.rc mcditatio 

 pcrtinct ad canoncm fcq.Sccundum gcnns mcditatioi^is cft /.•;. 

 «cnr/«(i.fcu cxcogitatrix,cuius quinquc funr gcn:r3. 1. Ccmpa- 

 ratiua,c\.\m corum,qux iiobis apprchcndcndi pro|ofita funt.con- 

 fcnfioncm &diflcnfioncm cxquiiimus. quod qmdcm Icngc cf> 



1 j v:ilifl"v 



Mc<Ji(j- 

 lionis nc- 

 cclTii.is, 

 Sc vaiic» 

 tas. 



