Didaaic^ Cap. V. & V I. 



99 



Irci co- 

 nwines 

 <)uid, & 

 Aorum 

 lauo. 



tui: fcriptio , tJtiquam altemm mediain conferuandi les perce- 

 ptis. Eft autem fcnptio quadruplev, ncc <]usuis ad hunc locum 

 pcrtinet. Primigencrisfcriptio fitcdifcendi causa. Ea fiquidcm 

 aiemoris m6jiiisinfculpuntur,qua: fcribuntur,quam quxaudiii- 

 Air,aut fola cogitatione coraprehenduntur.Acrior cnim cft ocu- 

 lorum, quam auriumfenius', vt ait gl^«/w:7/awr« /.lo.f.z. Hinc 

 oratorcs diligcntcr fcribunt orationcs fuas, vt eas dcinde firmi- 

 ter edifcant. Fertur Dcmofthcnes fcptics Thucydidem exfcri- 

 piurcjvt authorem tam fententiofum meliusdifccrct. Scd hodic 

 ifta icriptio plerifquc obcft : dum fatisiccilfc muneri (uo fe pu- 

 tant, ac di(ciplinam accuratc haufiifc , ciim rccitationes prxce- 

 ptoris exfcripferunt , dc rcpetitionc & coUationc pl.nne lccuri, 

 gnos verius lcribas & librarios,qu.im lludiofos dixerim. Secun- 

 aum fcriptionisgenuscft, cum ftyli formandigratiafcribuTius. 

 Ea valde commcndatur ab oratoribus: quoniam,vt ait &uinti- 

 lianui Ub.io.c.i. folida & robufta nunquam fucrit cloqucntia, 

 nifi multo ftylo vircs acccpcrit. Eft &tcrtio locoTcriptio, qua 

 res tranfmittunturad pofteros;qux ab illis inftituitur,qui dilci- 

 plinas & hiftotias in gratiam poftcrit.itis fcriptis commend.ant. 

 Dcnique cft fcriptio, qua: hoc nominc inftituitur , vt rcs .if pre- 

 henf;K,pcr atiditioncm,lec^ionem,vifioncm, collatioucm, & mc- 

 ditjtioncm , mclius conferucntur in mcnioria. Atquc \\xc fola 

 cft huius loci propria. ElVautcm ilUufmodi fcriptio , qus fic 

 ^uAa>e?s^'a<>,dupIcx: vcl cnim duclum &feriem authoris, qx 

 qaoexfcribimus & feligimus, fequimur : vel ordincm locomm 

 communium cuiufque difcipliux obfcruamus.Priorilla nihil fe- 

 rc artificij continct,nifi ratione felcftionisipofterior vero pluri- 

 mum artificij habct,non tantiim rationc felcilionis , icd cciam 

 conftitutionislocorum communium.Suntautcm Lcci commiines 

 vcluti cellul.x" &rcccptacula, in qnibus ca recondurftur,qua;be- 

 neficio auditionis,leftionis,infpeftionis, eoUationis, & medita- 

 tionis,aut fenfuumcxperientia,percepta iunt, quiqucnobisvfiri 

 futura fpcramus. Nonabreappellaucris&bibliothccam &me- 

 moriam reprxfcntatitiam. Nam quia ficri non potcft,vt omncs 

 libri ((jmperfint ad manum , autmcmoria rctincri & cuftodiri 

 poflTint illa omnia,quKauditione, lcftione,vifionc,colIationc, & 

 ircditatioue acquifita (imt:vil'um fuit facicndum viris doftilli- 

 mis.vt hoc artificium locommcommunium excogitarcnt. Cx- 

 terum in locis communibus duo fpedVantur ; prirao locorum 

 cv^Tti, hoccft,conftitutio-,dcinde,l'elciftio eorum, quo: in locis 

 communibusadnotanda fnnt.Vt autcm de iftisduobusrcftcdii- 

 "feramus, cft quod multiplicia locorum cominunium gcncra rc- 

 ccnleamus & diftinguamus:quandoquidcinoinncs loci commu • 

 nes fecundiim eandem methodum ncc dcbciw, nec polfunt con- 

 ftitui. Diftinguuntur itaque loci communes in tria gcncra. Vcl 

 enim refcruntur ad locos commuitcs ea , qux- pcrtinent ad lin- 

 guasivcl prxccpta vniuerlalia; vcl dcnique rcs fingularcs. Hinc 

 loci communes in quauis dilciplina &facu!tatcdebent adorna- 

 ri ttiplices ; videlicct gloiTcmatici , theorcmarici , & hiftorici. 

 Qnod prx*ceptum vnicc nobis eft obfcruandum : quia in quali- 

 bct difciplina habcmus voccs,&res ,atquc hasvel vniuerialcs, 

 vel fingularcs. Loci ci^i^o gloJfem(iticiCwK,m quibus ca,qux ad 

 cuiufpiam lingux notitiam fpeclant,adnotantur. Et hi duobus 

 modis fieri iblcnt. Primo ordine alph.ibctico; dciiidc tcchnolo- 

 gico.Ordo alphabcticus eft duplcx. Aut enim loci gloircmatici 

 adornantur picne, aut breuiter & contratbt. Adornatio plenior 

 c(V, cum fingulari voluminc fcribimus vcl radices, iiique liibij- 

 cimus voces ortas,vcI fingula vocabula.Qui lane.moduseftpro- 

 lixus & txdiofus. Adoinano contraftior & compendiofior cft, 

 quando qux Icgimus,aduotamus ad Calcpiimm, aut fimile I.c- 

 xicou. Ordo tcchnologicuscft.quando locos communcs glodc- 

 maticos adornamus iuxta fcricmdii^ciplinarum: cuius rci (pcci- 

 mcna nobis eft cditum infri in Lcxicis. Loci communcs thecpe- 

 ra;j/(V;iunt,ad quos thcorcm.ata,idcft,pr.xccptacuiu('piam di('ci- 

 plinx vniucr('alia rcfcruntur.AlijappcIlant locos fynt.agmaticosj 

 quoniam dilponuuturlccundiim cu^^ni <nwm-j n^jtyX/j c\x\wK\.- 

 bet dilciplinx. Horum locorum adornatio alia cft mcthodica & 

 ad(hicla,aliatumultu.rtia& Iibcra.Methodicacft,cum loci com- 

 muncs theorcmatici fccundiim cuiiifque difciplinx mcthodiim, 

 fiucfjcundiim difpofitioitcm partium cuiufque difciplinx, con- 

 ftituuntur. Tumultuaria cft,cum loci communes difciplinarum 

 pcr fcricm alphabcti conficiuntur. Qux quidcm (ru^ni cft 

 planc conful"a,idc6quc ingenium pcrtuibat.Eft ctiam valdc ini- 

 pctfcila,,adco vtfxpiiis non rcpcriamus,qu6 rem hanc vcl illam 

 tcfcrre dcbeamu';. Eaceftat itaquc itts^k; ijla locorum com- 

 muniumcoiiftituendorum catio , fcmpcrqnccogitctur illud au- 

 teum axioma: Loci commuuc^ thcorcmanci nonaliter confti. 

 tueudi (unt, quam fccundumdifpofitionem partium difciplinx, 

 eumsfunt locicomuncs. Itaquc fi velis v.g.cognol'ccrc r.itionc 

 conficicndi locos communcsPhyficx.rcfpicc t.intiimdifpoiitio- 

 ncm illlus di(cipIin.r,prout inaiiquo accut.atiifimo fynta"mitc 

 hibctur, &('ccundum illam partium fcricm locos comnuiues 

 Piiyficosconftituito. Porto in locis hiCcc communibus vitcruc 

 iiinvanumerofitasjtmn etiam paucit.is locorum.Nimiacnini il- 

 la fcrupulofitas in locis communibus multiplicandis & l.ibo. 

 tiodoL- cft,&inutilior:paucitas vcro locorum miniis frucT-iiolam 

 efficit rationcm colligcndidocumcnta difciplinarum. Vt autcm 

 HJcJiocritas hic obfcruetur,vidc Indiccm locorum communium 



fiib finem huius Encyclopidi«.Nequeeft quod exiftimes.Indi- 

 cem ilium cde nimisprohxum.Non enim inomnibu'; &fin<»ulis " 

 difciplinis tibi conftituendifunt locicommunes, Ccd inii^-^tan- 

 tum,in quibus dcbcsexcellerc. Porro methodica hsrc locorum 

 thcorcmaticorumadomatio alia eft contractior,aiia pknior.Ibi 

 ad fyftcma authotis alicuios adnotanttu: vci in margincS vci in 

 chartis puris iniciTis,ca,qux cx aliisrtcccrpctc cupimusihic pe- 

 culiare volumen chartaccum conficitur. lam etiani vidcamuK 

 feleclionem: vbi duo notanda luntiprim6,qui; adnotanda fint in 

 locis communibus theoreinancis ; tum ex quibus cxcerpcnda. 

 Quod ad primum actinct, quatuor ccllulx ccnftituantur in quo- 

 libct loco communi; videl.prxccpta, ideit, dcfinitioucs& diui- 

 fioncs; Kg^Ttig^» fiuc pronuntiata (cntcntiofa, id cft,rcgu!x, dt- 

 "inctioncs; & deniquc problcmata atque argumcnta, quibus i:i 

 vtramqucpartem agitati folcnt problcmata; atquc vt vcrbo di- 

 cam cuin Ariflotclc, y^ m '<j:raf-^,-m ;^ t« eix.i^-m , jj* ea qiti. 

 t7ifimt,0' ettjiKi. "jidentiir in-jfe. Dc fcriptonbus, exquibus cjf - 

 ccrpi dcbeut qux ad locos communcs iiint rcfcrenda, vidc pat- ■ 

 tim in Didaffica fpeciali^partiminCrincl Illudioliim hicnu- 

 minoris : Ciimrria fint gcncra l'cnptorum in quique di('cipli;i3. 

 quorumaiij i'unt primx notx & clnlis.aiijmcdiivlij infimx:cK 

 aurhoribus primx& i'ecundx clairis cxccrpenda elfc,qux' inlo- 

 cos eommuncs rt(fcrri dcbent. Scriptorcs vcr6 infimx ootx nc- 

 gligcndi i'unt; nec tcmpus in illis Icgcndis, multo miniis exccr- 

 pcndis , tercndumcil. Quare & nos rcferemus (olu-n authcn.es 

 prinix & ("ecundxnotx. Loci hiftorici funt, in quibus rcs finn-a- 

 iarcsadnotantur. ■Siuitquc prolopographici,topographici,vicua- 

 les.cxcmplarcs &c. Et in his quoque i'cruari vokimus ordinciu 

 dilcipIiBarum; quia ncmpe oinnes diiciplinxhahcnt fu.is hifto- 

 nas,fuaquc excmpla. Itavides qu.im facilis & compcndioia (ic 

 hxc locorum communium ratio.Nam in qualibctdilciplinadc- 

 hes diftinguerc tria l"ummalocorum communium gencra; vidc- 

 iicct locosg!oirematicos,theorcm>iticos,& hiftoricosiac in fin- 

 gulis obferuare ordinem & fericm partium dilciplinx : qu.a qui- 

 dcm methodo nihil cft facilius,aut magiscpnJucibilc.Nunc vi- 

 dc.imus, quascautionesoporteat oblcruarc inomnibus hi("cc !o- 

 corum communium gcnenbus. i.Eleganrillimcomnia fcribun- 

 tor.i.Margo relinouicor fat ampIus.j.Vtilia ab inutilibus.rara .1 

 vulg.aribus , ncccitaria ab honorariis difccrnuntor. 4. Vnuni 

 idemque ne bis notato. <;. Locum authoris appoiiito. 6. Pro- 

 be di("picito , num vna cademque rcs diucdo rc('pcc>u ad yarij"; 

 pcrtincat difciplinas. 7. Locos tuos per imcruaila impkto, 

 non autem vno continuo laborc. 



C A P V T VI. 



De applicatione mcdiorum difccnti^t ad 

 ccYtn ingcnia 



Pr.v£CEPTA. 



^|5?J Alis cft Did.i(fi;ic.i gcneraHs : ininc vitic.iiTiiis 

 1^^^ lpecialcm,qiia; cfl: idiomatica, vc! pr.igm.uica. 

 Didaclica ipecialis idiomadci cft, qiia" tr;t-- 

 dit applicationem mediorum h.icT:eiUis cxpolitoniin 

 ad varia ingcni.<i. ^ . 



Re 



G V L ^. 



I. Afedia,fitie principia., difce/itid, hAclc?7Hi c.vpo- 

 fita,debe»t nppUcari dinerfis fubienis,& obieclts. 



V.e igitiir func caufx, proptcr quasDidadVica ('pccialis cft 



ncccilaria. Nam primo lubicda/-rccipicntia,id cll.ingenia, 



qu.c dilcctcdcbcnt, maguam admictunt vjrictaccm & dilFcren- 



D 



<1.li.lre 

 niedjoiu 

 diJ.iitico. 

 rnin ap- 

 plua'io 

 iit iiccci". 

 f-i..ar 



tiam. Itaquc ixpciuimcro nonpofiuntin Didadicagcncrali pr.x'- 

 fcribi pnrcepta (implicitcr catholic.i,qu.E ad diucrlorum /ludio- 

 foruminfnrmationcm .rqualiter pcrcincant : ac proindc vnicui- 

 quc pio modulo ii'gcni|,viribus corporis.animi propcnlionc,cru- 

 ditionis graduji^cculiarcs rcgulx pr.vicribend.r (unt. Dcindc ob- 

 iccfla, id cftjresdilccidx, quibus prinripia diUcntix applic.mda 

 (unt,& ipiamultipliccm admittunt dittcrcntiam. Suntcnim ob- 

 icftaiftavcibalia,vclrealia;protonocnutica,vcl dcutcronocma- 

 tica,naturalia,vcl lupcrnatuialia; libcvalM,vcI illibcralia; (Impli- 

 cia & hoaiogciica,vcl compofita & hctcvogcnca&c.Ncccilc ica- 

 que cftdiuerfam accommodationcm falcem obitctattingcrc. 



1 1. Studiofns rcgulas difce>ni£ idiomaticas partim 

 apr£ceptore petat,partim tpfefibt prxfcribat. 



MEdia difccndi idiomatica diciimis, qu.x pcculi.iria funt& 

 propria ccrtisingeniis. Ea ftudiofus cx libris pctcic non 

 potcft,autdvbct:("cdvtctur opcr.apcritimagiftri,qui cft 5i^?ii(s;, 

 ita vt pollit no("ccrcingenia.Scd & ipfc dcbct cxploraccfuuin in- 

 gcniuni, & cx (iio fcnfu fibi pr.Tfcribcrc canoncs accominod.itos 

 luo ccmpcramcnto, & circumftantiis , quis ipfc mcliiis nouit, 



I 4 qa.im 



Vnc^e ftit - 



iJioriijpc' 



tcrc Jc^ 

 hcac priri 

 cipi.i dil'- 

 ccnci.i; 

 idi.inu:!'.. 

 C*' 



