Didadic^ Cap. VII. 



101 



lauan/^cum qao conucnit Grxcum /'*>, prifertim fi Hebrai- 



cf fcribatur ti'jGrzcorum pater fuit.Er iam Abrahami tem- 



porecelebtefuit rcgnum jEgiali iii Graccia. Argiui quoque 



ccntum annis pofl cccpetunt cclcbrari.Pclafgus incidit in ic- 



pota Mofis.Kadmuse Phocnicia.fugiens ncmpe lofuam, hte- 



rasfquahinc Kiii^sv tu^i dicuntur)& doiftrinas in Gnciam 



attulit.Hinc efl.quod lonic* htcrz/eu Graccx.Phccniciarum 



non inodo figuras manifelle refcrunt, fcd & inpiimis nomi- 



na feruant : alpha. bcta, gammit [fiogamU ) delta, S:c. quat 



tcrminarioacs Aramjcs lunt (inc vlla dubitationc ; ip(a vero 



nominaorta funt ahHebraeisnomiiiibusu/ff^,^e//.i.^/»je/ dn- 



/er/&,quod etiam Eufcbius dcnionflrauit.Vidc,(i placct.diatri- 



bam lofcphi Scaligcri dc litcns Phccnicum & lonum in ani- 



maducrfionibusin Chronico Eufcbij,ad nunicium mdcxvh. 



t. Htc lingua valde fuit otcuita.indc a Lini,Otphci,& Mu- 



fzi,vetutilTimorura poiitatum statc.circa tempora Thoii & 



Jair.vfque ad hic nolha tempora. j.Pcr Euiopam, Afiam, & 



Africain fuit propagata.Vndc Giccro pro Archut poi:ta de fuo 



tempore dicii:Gr<rij legunturm omnibm fcri gentibm., Latin» 



fntifnibu4,exigitKfane,contine>itur. Fuit auiem adeo inlignc 



huius linguarincremciuum, vt la linguam Chaldxam & Sy- 



ram voces multa^ transfucieni:vtvidcrc cll Dan.f.v.^. (y tn 



Syriacd N.T paraphraJi..i.Hxc\pCi linr;uaeft vnacxcclcbct- 



rimis. Nam vctustelUmcntum aliquoticscx Hcbrio fcr- 



monein Grzcum eft tranflatum:&: nouum teftamcntum lo- 



lum abapoftolishac lin^ua cft ciaratum. Plurimi quoque 



Grsci Patrescommentariisfuisillultrarunt factas litcras.vcl 



relifionemdcfcndcrunt tra6tatibusiheolo(;icis.Extantetiam 



lutis Pandefta: Grici, luftiniani NoucUs, Theophili Infti- 



tutiones.&Harmenopuli epitomc luris ciuilis.Quid dicam, 



vel potiiis quid iion dicam , dc Grxcis philofophis , mcdicis, 



hiftoricis.pociis, oratorihus, & ahis idgcnus fcriptoribus?y. 



Hiccadem lingua farailiam ducit inter cleganti(Iimas:voccs 



habet fign:ficantifliai3S.ftruduraincaclladmodurft/«f,i^50' 



& ad ptofam atquc metricam orationem auVo'g^f®.'.6.Gr.rca 



lin^ua Latinam pcpcrii:vi fuo loco dcmonllrauimus.Et ficri 



non poteli.vt linguam Latlnam perfcde difcas, dcquc caufis 



&originibuscius iudiccs.li Gra;c.T ignarus fucris.Tanra igi- 



tut e(i huius lingua: prxftaniia.vtilitas tanta.Diry?en;<«autem 



f«//»aliaeftcommunis,aliapiopria.Communisell,quipio- 



jnifcuc otnnes piM^tvccs concerniti& eft eiufmodi: i. Alpha- 



beturacognofcito.aiqueadco legeredilcito.x.Vocabalapr;E- 



eipuaeinominibus ptopriis.vt funt 2^(ri!T!r^,JV|i<si9'f>i3f,&c. 



jtemque ex teiminis artium, dcnique ci lingua Latina, Gcr- 



inanica.Gallica.&c.haimonici cogiiorcito & poftca ad radi- 



«um.fiuethcraatum notitiam accediro.ita quulcm, vt quoti- 



<3ie ccrtum pcnfum io aliqualiieiaabfoluatur. j.Typum dc- 



clmationum tibi proponiioi ita nempc vt piimo difcas aiti- 



culos.dehinc nomina & pronomina. ^Typum coniugatio- 



nura pcrcurrito. j.Regulaseiymologicas & fyntadicas me- 



moris mandaio. Pi opria difccndi ratio concernit ftudiofum 



theoiogiaE.iuiifpfudcntiz.mcdicinjc.philolophii, & dcnique 



fhWoio^ise. atudiefui theolDgii rurfus difcit hanc linguam vcl 



proptcr N. T. vel infupcr vt intclligat Paires. Qui Gricam 



linguam perdifcere cupit hocnomine , vt intdligat N. T. is 



comparet fibiBiblia intcrlincaria Arii Montani,& pcrcutrat 



ordineomnes lil>ros,adhibitoLciico Paforis.Dici non poteft, 



quam breui tempoiis fpatlo ita profici qucat. Audiamushac 



At tc ipfum Atiam,in prsfat.N.T. 6^i ex fontibut vtriufque 



UngHi,Hehrt.^fciltcet^ Cric£,tantum haurire cufil quodei 



fatiii fit adfacrt Seriptun liiros inttUigendos.hiic accedat. Po- 



teritenim fi faliemmedioirem adhibeat iitligemiamjntra de- 



eem menfes aat etiam citiut, vtriitfque fermonu, Crtci fj- He- 



brai(t,cognstionem haud exiguam .onfequi (,^od fivelis hoc 



Jabore eiantlato, Patres lcgcrc, primo tcrminos theologico? 



Graccos accurate cojjnofcito ; dehmc vnum aliquem cx illa 



Patium tui ba dcligi to V gHafilium,&v niusauialtcrius inen- 



/Istcmpus cius leC^ioni & tclolutioni Gra'ca- impcndito. Po- 



ftea cnscxpeditusadaliosquoquc lcgcndos & iniclligcndos 



Stitditfui iuris antc omnia cogiiofcat tcrminos GtaEcospro- 



fclTionis fuz, & poftea iii maniiin liimat Inftiuiiioncs Theo- 



phili.tafqueconferat cum Inlhtutionibus lultiniani. Labor 



hicciit vnius mcfis. Studiofm A/f(//^//>«prim6oninium ditcat 



«erininos Gr.TCosariis lux:tum legat aphoiilmos Hippocra- 



tis.adhibiia Gi;rca analyfi.Quod ficri potcft bimeltri fpatio. 



Poft«j eipatictur in Hippocratis & Galciii viiidaiia.S///.//>,^« 



fhilKfophit,cop,ntt\s terminis Gricis philolophicis,lcgat Ari- 



ItoicLs Eihica Nicomachica.caque accuiatc iciexat. C^iod 



quidem vbi feceiit , abfquc laborc poicritaha lcripia tuni 



ipfius Aiiftoiclis, tuni alioium, cum frudtu lcgric. Si lamca 



niali5,incipc s PlatonisCraty!o.S///'/i'u//»j/)/>/7n/o^/(e ex oiato- 



rib. Icgat Ifoctatem.cum veilionc ^X'oili;, cx hiltoncis Thu- 



cydidem.aStcphano cditumcumiianfljtioncicxpoctisHi- 



nicnim. Si enim itcs iftos authoics iiitcllcxetit ( quod ficii 



poteft vnius anni fpatio.) pcr omne auihonim geiuis poiclt 



vo!itarc,& inltarapiculimcllificare.Cxtcruaifi vclisdilccic 



hanc linguam eoconfilio , vt cam profitcaris , totum vitx 



fchoUftics tempus ipfi necefie hibcs,impcndcie. 



Tfiiucr- 



B.at!o di. 



I V. Difcoida ejl lingua Latina ommhtu in 



fumfttidiofis , & ejtitdem it.t , vt paiia:lt< priccftii^^^^^^im 

 adiHngatur exercitihm nunquam interpellattim. Lstinam. 



Multaamultisadferuntur huiusIinguienconiia:inquibus 

 caput elt , quod vniuctfas propcmodum linguarum omnium 

 laudcs in fc cootinct.Dulcis clt Gallica?dulcior Latina.Virili» 

 elt Hifpanicafvirilioi Latina. Tcncra quodammodo Italica? 

 tcnetior Latina. Grauiffima puratut Geimanica : numcrofa 

 Hcbrxa ? Hic quoque in Latina cumulaic reperiuntur Et 

 quia Gixcx partusac filiaeft.quis ncgabit eam maternisdo- 

 taiam laudibus^Srdttanfcant ifta. Quia Roiiiani cum impc- 

 rio linguamfuam protuleiunt & per vniuerfum propeoibem 

 propagarunt.accidit vt hacc lingua fai^a fuei ii quafi vernacu- 

 la Itaquenonfoliim fcholaium paiic-iib inclufa fuit,fcd etia 

 ad coctus.confultationes.conuiaia, f.',miliaiijrque congtellus 

 admilfa Nullusitac]uccft vitatlitcian.ccomcs.quihiC lingua 

 catere polfit.quod in Hebraica & Gia:c.i alitet fc habet.Por- 

 IG moius difcendi hanc linguam vno fcrc verbo abfoluitut. 

 Oportet enim primo difceic rationcni lcgcndi:tum vocabula 

 cognofcctc, ita nempc vt tadiceslingui Latini ad vnfuem 

 edilcantur.tum Nomenclatura adiungatur.Quibus accuratc 

 cognitis tranfeundum cft ad lypos declinationum & coniu- 

 gationum:dchinc adicgulas , piimo Etymologicas ,dcinde 

 fyntadticas. Poftea praiis Giammatics oftendaiui in bonis 

 authoribus , eiercitiis Ryli, & quotidiano huius lingui vfu. 

 Dcbct autcidomnefieii in fcholisclalTicis^ficicipias vsujqui 

 nuUo non tcmpote requiritur.Poiio hic illud non clt pisic- 

 leundum Sianimus fit linguam Latinamprofiicii onine vitiE 

 fcholalfici tempus ipfius ftudio impcndes. Aiquc h tc quidl 

 cft Didattica linguarum principum ; quam fi contuletiscum 

 Didaiftica aitium orationis, qua: lani fcquitur , nihil potcris 

 dcfidctaiead cxadtamhatum linguaium pciiiiam. 



V. Lexicam re[le didiceris, -vbi cognitit canjis impel- RatSo di- 

 Untibushabtteriicerttimdeleniim Lexicorum. rcmitLe- 



1/1 r 1 ■ X";2iu. 



CT ad ulornm vjum atte/rdcrts. 



Lexicam difctre oporlet omntsfi\i)y,>^rliif , imo omncs in 

 vniuetfum ftudiofos.i.quia hicais irailat de vocibus, quas 

 vna cu rebus ipfis a Deo c6ditis,&' cfi pritno homine cccperiit 

 Gfn. i.^.i.adcoqilicctno fint a natura.rameipfi natutxfunt 

 coxuae. Nam DsvS lucem appellauit diemitcncbras,no<fle;& 

 fimilia vocabula rebus a fecreatis impofuit.i.quia finc vocil 

 c6mercio non potefl confifteie hominu focictas. j.quia hxc 

 difciplina ccrtis & immotis principiis adftringit immenfam 

 vocabuloriif.irraginerri. 4 quia incfJabilis voluptasotiiur ex 

 confiderationcoriginis & harmonif vocum f quia probeco- 

 gnitis principiis huius artis multo faciliils& feliciiis vocabu- 

 la edifccic atque ictincrc poirLimus ,quam fi Lcxicam cum 

 Grammatica i.c. figiiificationcs vocum cum iplis adhgnifica- 

 tionibusconfundamus.Sic ergopatet cur Lcxica fit nobisdi- 

 fcenda.7/» vcro difci potcft,& dchet horc ais. Poftqnam puer 

 didicit lcgcicpioponantur ipfi Radiccs linguac Laiin.T pcrin- 

 terualla cdifcendar , qui labor polclt clFe blmcftiis. Dchinc 

 tranfitus fiat aJ Nomenclatuiam technologicam, eaqueper 

 pattes cdikatut fpatioferc tnmcrtn. Colophon den'que im- 

 ponatur euolucndo Lexicon pcifcctum ;'qualein Latmalin- 

 gua el^ Calepini,in Giarca Sc3pul.e,in Hcbt.i:.» Buxtoifij.quai 

 triaLcxica tufficcre pofTiini lu hac prima Phil Wogii partc 

 Vtiliter tamcn ctiani hic lcgctui Lexicon Pciitaglottutu 

 Schindlcri.vt eadcm opeia dilci poflini Hcbrsa, Anmica, ic 

 Arabica.Paitiriautcm oportct fingula ilia Lcxica in ccitasfc- 

 itiones.eafquc otd!ncpcrcurrerc;ita nimirum,vt Lcxicon La- 

 tinuTi & Gricumincla(1ibus,Hehraicum extraclaircsdifca- 

 tur.Quod iiaqueaitinet ad Lcxica linguariim.illa fcreinclaf- 

 fibuspolTut proponiilicut Lcxica facultatii in lcholispublcis. 



V I. Ratio difcendi Grammaticam eft triplex ifnnda- 



me'-talis , fttbtilis, & (initilaris. ?*"° '^'- 



•^ J e> ftcndi 



Gramaticadicendacd i.quia vetercs multum operTin ir- Gtamma- 

 sa poUiciunt. P.itatur cnim Lpicurus illam piinio compre- 

 hcndilic ccrtis prarceptis, qucm poftea fccuii funt Crates.Di- 

 dymusfqucm Maciobius omii h.Grammaticis pioponiiJNj- 

 gidiusFigulus,M Vaiie Latiroul docfiiffimus, ValciiusFto- 

 hus, Pal.Tmon, Aiiltaichus, & alii innumcn apud Grarcos & 

 Romanos.i.quia hic ats polt Leiicam cft c.Ttctarum funda- 

 nientHm.3 quia vfus loquendi, qui cft iiiccitiis, certis Gram- 

 maticorum rcgulis & cxccptionib. calligatur.vt ait Scaliger- 

 «*^r.-.i./.5.4.quia valdc afficit hominem, fi vidcat immciilam 

 vocahuldi copiam ad pauca & ccrta vduti fignaTcuocari.j. 

 quia fi I on ledte ponatut fundarocntu in Giammaticis.reliqs 

 aitcs nfqidifcineqidoccri, vcl laliem cu giaiiadoccti no pof- 

 fuiit.H.x- igitut sui /■««/i.qu.T nosimpellct adhuius aiiis co- 

 gniiioncaccurata. Modum difendi coi\(i\t\i\ni' triplicf. Pri- 

 mus eft fondamctalis, quo fii vt Giammatiram p.Tiiiamur in 

 ccitas fcitionesjputa Elcmcnta lneiaiu & f)-llabaiii,Ueclina- 



tioncs 



