102. 



tioncs& coniugationes.Rcgulasetvmologicas & rynta(!^icas, 

 dcnique Praxin in bonis authoribus, & cxeicitiis Rih atquc lin- 

 gus- Sccundusmodus cft fubtilis.qui conliait partim in com- 

 paratione GrammatiCK Gtrcx & Larini, itcmquc Grammati- 

 ca: & Loeicar.partim in coonitionc Gr.immaticx gcneralis. 1 f r- 

 tius eft in pr/ccptione Gummaticx Hcbia.cx uemquc (acrx 

 qux cft V. & N T.Pnmus moJus perrinccadc aflcs , vt 8. prior 

 Jars fecuna. modi , qux cft dc collacione .'oftcrior P"s mod, 

 Lundi rciicicndacrt ad curnculum philo(ophicum : tercia ad 

 thcoloaicum Vnde lam facilc cft md.carc dc tempore, quod m 

 Imius arcis cogmcione eft contercndum. Nam fundamenta 

 Giammatic« Latinx lacicnda funt .n tr.busclaflibus mfer.on- 

 bus Compaiat.o Grqmmaricx Grsc* & Latinx perr.nct ad 

 duas inferiorcs claitcs Humanitatis ; collacio Grammacicr & 

 Lo-icx sd fuprcmam clalkm Humanicatis , cognicio Gr^m- 

 nia^ic.t gcncrahs ad ftudiofos philofophi.^ , Hebraicx ad ftu- 

 diofos flicologil , quorum eciam piopriacft Grammacicafa- 

 cra , itemque Aram.T:a. Cartctum in Latinis piobacur Granv 

 matica GieiTenaiin Graicis , Brcmana i in Hcbta.cis & Aram.- 

 cis , lohannis Dieu. 



Rsf-o di. VII. Rhetoricamr^rtedifceTnus^Jipariemgeneraleni 

 Rh«^i. i« dajftbus , Jpeaalem e.xtra clafes edifcamus, 



eain. ' & advftim transferamtti. 



ry Hetorua difcenda eft i • quia vetuftiiT.mos habet fcrptores, 

 K.Coracem , Thyf.am. Gotgiam Leontinum &c. .mo , quK, 

 ftilus literarum facrarum, qui proculdubio , quantum ad V. 1 . 

 cftantiqui(r.mus , planc eftrhecoricus. i. quia crad.c ornacu.n 

 & fplendorem orationis. qu3E fane macer.a ftuc^.o digna cft 

 acque laborc J. quia cercis conftac rcguUs.qux gubcrnanf mo- 

 dum iftum ornate diccndi atque fcribcndi.^.quia ylldc lucunda 

 eft dodrina croporum & figurarumicanquam ftellarum, gem- 

 marum.&florum.quibuscommendacuroratio.f.quiadodtrma 

 iftaexornacionis &pronunciacioniseft necellana .uxca& vcihs, 

 in omni vits gencrc. Qucmadmodum n.oracio.fi non fit pura. 

 cum fartidio,ficeadem,(i non fitotnata,fineinrerioreanimi mo- 

 iu audicur. Quare fi vdis delcftare alios, imo & mouere, d.lcc 

 naturam &vfum organorum rheroricor. ;w,inquam,d.(cc.Pr.- 

 mo.in claiTibus inferioribus Humanicac.s Schematoiog.am tibi 

 tedde famil.arem,ita vt primo difcasdccem figuras diftionis pri- 

 marias,&totidem fententis, icidem primarias : qnibus cogniris 

 addas apparatum figurarum recundariarum.Deindcin fupiema 

 claiTc Humanitatis poft Logicae Cognitioncm accingaris ad 

 Ttopologiam & Aftionem^cuius pracccpta exprimas in orationr- 

 bus crebro fcribendis & pronuntiandis. Poftremum curricul^ni 

 huius artis cft in Rhetorica fpeciali vernacula, Gr.-cca, Hcbrai- 

 ca, forenfi , & facta. Vcrnacijlamdifcat ftudiofus theologi.-E & 

 jucis : Giicam , Hebraicam , & facram liuc Ecclcfiafticam, 

 ftudiofus thcologia: i forenfem , ftudiofis luiifprudencic Ac- 

 gue hinc pacet racio temporis , quod huic arti oportct daie. 

 Authorcs hi funtp. Rhecoticara Latinamdifcascit hac noftr^ 

 Encyclopedia ; Gr.-ecam & Hcbraicam ex S. literis i Eecle- 

 fiarticamex libcllis dicologicis , qualis eft in Triumpho no- 

 ftro Biblico i foreiifcra ci libellis lUtidicis , vt eft K,hetorica 

 Saurij- 



:f.at;o di- VII I- Lolici cornitio alia efl pueriiU,aUa mafcula. 



X.cgtcam. ^^^^^ difienda eft omnibus omnium faculracum ftudiofis, 

 J_vnon cam ob anciquicacem, qax canta eft,vt homini h.i:c ars 

 fitco.Tuai& dignitatem.quia excolit >o';i3»,p3rtem anima: nobi- 

 liorem ; itemque certitudincm, qua: cernitur in regulis & prin- 

 cipiis immotisidenique iucundicacem,qux iii to ccrnitur, quod 

 tonica cft nobis m3ximecognaca:quamob nccedicatem & vti- 

 lica^ccm. Na.TiquiaLogica eft rad.us quidam diuinat mcncis, 

 recina mcncis inu.nanx , lima mgenij , norma mdicij , officina 

 yeritatis .panacca memorii ,o;><jho, c^y^iai' .yei^^f^iXon^pKnr, 

 clauisfcientiarum &c. nemo thcologus, iurifconfuicus . medt. 

 CUS.velphilofophushac aitecaierc poteft:. Vfnsenim eiuscaiu, 

 late patet, quam lace pacecnollra racio, il!iu(;]uc vfusiqui qui,- 

 dcmcernicur in cxplicatione , probatione , & amplificationc. 

 Atque hxq caufa cft, quod omni tempore hcc ars prae leliquis 

 fuitexculta. Nam Logicaviguit indifciplinarum inucntione, 

 in vifionum & oraculorum diuinorum confidcracione , m dex- 

 tcricate docendi apud Pacriarchas ; a quibus Logica . & conlti- 

 tutioncs omnium pcnc difciplinarum , dcucncrunc ad vicinas 

 ■;entcs,nempeChaldros, '£<;yptios,& I horniccs i aquibus 

 ieindc in Gricijm , Icaliam ,'& alias icgiones quodam vcluti 

 mercimonio dcnear funt. Hincaccidit vt Logicam excolue- 

 rint homincs cchnici & Chriftiani i philofophi , thcologi, mc- 

 <dici,lCciivctcrcs,fc reccntcs authores. Hx igitiir caufe nos im- 

 pcllcnc ad ftudiuin nobiliirim? arti>; i.quod qiiidem ftudium te- 

 quiritingeniumLogicum &gcmina.nimpvcirioncm. /»/«.»«»> 

 Zr^gicum cft,quod eft (ptXixctfiKx. (piK^ti-rit , 'J (f,>i>u.'.Oi>d\i, i. e. 

 amat generalia.inueftigaclonem caufjnim,& niechodum. Im- 

 preStocd duplcx : vna pucrilis , in clairibus i alcera mafcula. i.i 



Encyclop^dte Lib. I V. 



rcholis publicis. ImprcfVio puerilis loctm habet in fuprema 

 clafle Humanicacis , vbi praeccpca & regulac pncipui ex Lo- 

 oica generali, cuni doccncc, cum vtente, ita dcbent proponi , vt 

 inftituatutcollatio Logifx cuin Granimatica , & vfiis illius 

 pftcndatur in componcndo & refolucndo. In (cholis publicis 

 duplcxcfto curriculum huius noftr^ rcgini. Primum eft in 

 plcniori cognitione Logici gencral.s , & (pccialis philofophi- 

 C3E,illiufque vlii : alcetum in cognicione Logici (pecialis, put» 

 thcologicx & iuridicx. 1'lcnior cognitio & vlus Logicae gene- 

 ralispertinec ad curlum philolophicum : Logica theologica ty- 

 tonibus thcologis , iutidica cytonibus iurifprudcntia: omnium 

 ptimo eft cognofccnda. Quod accinec ad Logicam generalem, 

 & (pccialcm philo(ophicam , ca difci poccft ex hac ^ncyclopae- 

 dia.Specialis chcologica pcculian Compendio anobis cft exara- 

 ta. hindica omnium accuracinime defcripta eft a Stephano 

 Macchii. Vtriulque camen lineamencaeciam in hoc volumine 

 ducete ncceflaiium duximus. 



f 



li 



I X. Oratoria geaeralis , & ffecialis forenfis difca- ^"Jji^ 

 fnr m clajfihm ; exerceatur incUjJibm & extr^ oraco- 

 (lajfes : fpecialis Ecclefiufitca relmqua- ""*"' 



tur theologo. 



)Katoria difcenda efl i propcer anciquitatera ; quiafaculcas 

 hxcfamiiians tuic piophecis & apoftolis i praEftantiffimis 

 icem cchnicorumducibus,philQ(ophis,oratotibus,hiftoricis,pu- 

 ta Pcricli, Placoni , Dernoftheni, Thucydidi: Patribus itein 

 Ecclcfiafticis , & aliis infinicis , quosomnjs icas cft admir». 

 ta. 1. propcer djgnitatcm i cjuia verfatur circa eloquentiam, 

 qu.x raaximum cft hominis ornamentum. 5. propter certi- 

 tudinem i qu.a nititurprincipi.sRhetor.cis, & Logicis 4. pro- 

 pter iucunditace.T. ; qnia fi homo eognofcat fulm.na illa ota- 

 tionis , quibus animus poilit expugnari , magna voluptare af- 

 ficicirr. j. proprer vcilitacems quiatradit me;hodum eloquen- 

 ?tae : eloqucntii , dico i qua: elt pacis comes, otiique focia , & 

 bene confticucx ciuicacis aluinna : qux fola efficic , vc fcelus 

 (raudcmquc nocencium pollimus dicendo lubiiccte odio ci- 

 uium, lupplicioqueconlbingcrci vt ingeni) prxfidio innocen- 

 tiamiudiciorumpcena liberarci vt langucnteiti labentcmque 

 populum , aut ad decus cxcicarc , auc ab errore deducere ; aut 

 inflammare in improbos , autincicacum in bonos mitigaie : vt 

 deniquequcmcunquein animishominum mocum rcs & cau(a 

 polhilct, iiue in choio, fiuc in toro verfcmur, cum dicendo ex- 

 cicare poirimus , ycI (edarc. Ptodeft Itaquehsc ars profeflbti- 

 bus fcholatuni , prodertdodoribus Ecclefii , prodeit aduoca- 

 ^is, prode(1 medicis , piodcft duci , prodeft patrifamilias &c. 

 Cxtcriim ita difcenda elt hxc facuitas. Ptimo exploretur inge- 

 nium,in illud fic oraconum, hoc cft, folucura , libcrum,& co.t 

 piofum. Deindc in clallibus liipcrioribus cxplicccur Oracoria 

 gcneralis,jlioc cftiillx prxcepciones & regulx cradantur , quas 

 oiatot & pocca habcnt communes, iccmque Oracotia fpecialis 

 forcnns.Vttiulque vlus vigcat in claflibus & extra cla(Ies,quan- 

 tumad excrcitia (}yli & lingux. Peti autem poffunt pr.ccepta 

 cx hacnolVa Encyclop.rdia. Oratoriam Ecclc(ia(ticam chco- 

 logix lludioius cognofcacex K.hccorica Ecclcfialtica Kecker- 

 manni. Hoc loco in confpcdu habeat ftudiofus cloquentiac 

 lcqucnces verlus,quibus depingitur ingeniumotatormni,quan- 

 do requiritur ab oratore, vc fit 



doiitt,jidelis. 



Suatiis homo,facHndu',fuo contentu, heatui 

 Sceiiiijfecunda loquens in tcmfore,commodu' "verhum 

 ^aucum.molta tenens anteiqua fepolta,vetuliai 

 &uaifaciunt mores zieterefque nouofque tencMern: 

 Moltarum veterum Itgum.diuomque hominumqiie 

 Vrudentem quei molta loqueive laiereve poffit, 

 Scd & illi ex it neid. 1 .cencancur de vtilitare cloqucntix: 

 Ai: veluti magno in fofulo cumfife coortn ej 

 Si litio, ftuitque animis ignobile vnlgus \ 

 Ltmquefaies ^y faxa volant,furcr arma miniflrat: 

 Tumfietaie grauem,ac meritvs fiforte virum que.yt 

 Qonfpexere, jilent.arreciifque auriius adjlant : 

 lUe regit dictis animos,^feBora mulcee. 



yc,-Poctices itidern duo erttnt curricula ; vmtm in claf- ?-"'^ *' 

 fibtis , alterum infcbola puhlica. yocti. 



cam. 



POefica efl difrenda. 1 . propccr anciquicatcra. Nam , vt au 

 chor ert: tufehttu /ih.\hde friparat.Euangel.i^iid.imiiiuir- 

 fimo.s Hebt.torum poCiis pnniofloruir. quod inde fit manife- 

 flum. Maguus illc Hebraoruni Impcrator Mo(cs , citm ex 

 jCiiypco llj.ieliras in paciiam rcduccret, ftatira, quod mare ru- 

 bjinn duiinitus ccdcntibus aquis tranfgre^fus elTct , diuino 

 numine .ilHatus , carmeii hexamccrum in Dei laudcm cccinir, 

 vr aiithoi cft lofefhus i-de antiquit. Idcin pucaciir auchor libri 

 lob.quuotusfcic nK-ciicus cft. DeindcUauid , diuinusillc va- 

 tes,v,itio mcccohymnos compofinr, vt idcm lofephiuM %■ an- 

 tiquit Dauidis fihus Salomon infinita quoque cantica conipo- 



fclit. 



