Didaaics Cap. VIII. 



105 



Sfinas 

 jiifciphi- 

 ofophi 

 ]ui ilnt i 



tonicaa PlatoneSocratis alumno : vel noua & media,t]us di- 



citur Spcufirp" > ^ <li(cipuIo Platonis Spcufippo : vcl renoua- 



ta quaedicitur Arcefiiea. Illaniliii affirmat i"vnde Plato in fcri- 



pti5 luis de omnibus pene rebus dubitat , & quod probabilc 



eft , fequitur : ifta recedit a modeftia veterum , & •(^^x>ti\l/tt, 



eomprehenfimem , atque myy.xdfnT , affenfionem dcfcndit: 



hxc (OT^ii^^ muexit. nAcademia temperatitex -veteri ^ no- 



udproiaiur omniiM cordarii. Multaj-um fiquidem tcium da- 



tur «x«&^i4''* • 'deoque facpe Iota;?» licet. \i.Modm docendi 



apud Arifiotelem nunc ejl /lt|o^«o.,»««r tuvcttIciio;, lllecom- 



mentariis , hic ifagogx conuenit. Sed harc fufficiant de prifcis 



philofophis. Minits prifci philofophjjc cultoics iam fequun- 



tur,& hi tum Iudi-i,tum gcntiles, tum Chiilliani. ludii fawt 



Talmudifti , & Cabbaliftx. Illi explicarunt ritualia & natu- 



ralia; fcd hsc variis fabulis inuoluctunt : ifti fcripfcrunt Cab- 



balara de Berefchith,i^\ix cft phyfiologia, & de Mercabah,<.Yix. 



eftract.^phyfica qusdam , vti vulgofumiturhoc vocabulum, 



fed pluiimis fupcrftitionibus focdata. Exccllentiores ludri ali|. IntcrPapiftas luftus Lipfius eft inftaurator philofophii 



dicuntur Rabbini. Quod noraen ante Chrifti aduentum fuit. Stoici. Reformatorum pra;cipui philolophi fuut Mclauch 



in vfu. Nam antc ipfumfloruerunt Rabbi Hillel, &Schamcai. ' ' " " 



Centiles phitofophi po(i Chrifti aduentum fucrunt vatij : puta 



;Vo» argumenti^, nuUoque fophifmate fentit. 

 Res extflentes in vocihta ejfe manentes. 

 Nomnialibus porro vicini funr Conceptuales , qui non do- 

 cent vti Nominales , vniuerfalia cffe mera nomina , fcJ mcros 

 conceptus , qui cxtra cogitationem hominis nihil fint. Cx- 

 tcrum tcrtia ifta a;tas hahuit inpiimis lohanncm dc Regno, 

 Henricum de Viimaria ; lohannem Caprcolum , Petrum de 

 Aliaco , loh. Gerfonem , Gabrielcm Bielcm, Holcot , Bticot, 

 Tricot , atque ahos. In hanc aetatcm incidit cxpugnatio Con- 

 uantinopolitana : qua occafione Theodorus Gaza , Georgius 

 Tiapezuntius, &alij vcncrunt in Italiam. Recentiores philofo- 

 phi fuperfunt , qui vixerunt abannoific. vfque ad noftram 

 .-ctatem . & hi funt vcl Papiftar, vel Reformati. fapiHii<um phi- 

 lofophi pixcipui funt Cai:tanus , Canifius , Steuchus, lulius 

 Cxfar Scaligcr . Zabarclla , & inter lefuitas ( qui fcquuntar 

 1 homam Aquinatem , eumque vmcc admirantur ) Grego- 

 rius de Valentia , Percrius , Foufcca , Clauius , & innumcri 



thon , communis ille prsceptor Germania: , Pcttus Ramus 

 fqui fe oppofuit SorbonjE ,fiucSoiboniftis, Lutctix ) Tycho 

 Brahe , &alij infiuiti. Quiddc philoliiphis Rofci Ci-ucis , vt 

 vocant , fit ftatucndum, mihi nondum liquet. Hic tencatur 

 illa regula : StudiofM philofophii imitetur mercatores : fiue fit 

 mcrcator & iaftitor fapientix : hoc cft , ad vnius alicuius phi- 

 lofophi difciplinam & xug^'<w A'|o« nou tanquam ad faxum 



Grici, Latini , & Arabcs : quorum alij fuerunt Platomci , vt 



Plotinus , lamblicus , Porphyriu,^ : ali j Peripatctici , vt Thcmi- 



llius,SiiTiplicius,& Auerroes, qui diciturcommentator , quod 



vniuerfum Anltotelcm commcntario illuftrauerit , & a qui- 



bufdam per contemptum vocatur commcntitor : alij dcni- 



que Stoici , vt Sencca. Hic de Arabibus teneatur , illos in adh.rrcfcat: lcd , fi quid in Platonisdialogis coinmodum ip(i 



Jiuguam fuam praccipuos philofophos Gr;Ecos tranftulinc. & vtile occurrat , fibicompjrct : fi quid in hortis Epicuri pro- 



Quod cum ammaduerteret Fridcricus 1 1. Impcrator , Icgatos ftet boni , non contcmnat : fi quid melius Ariftotelcs vendat, 



inifit in Arabiam , qui inde in Itaiiam auitas artes dcfcrrcnt, a(Iun-at :fi magis fint vendibiles merces Zenonis quam Ari- 



atque ita ftudia liberalia poftliiiiinio reftitucrent. Erat enim ftet-iis , Ariftotclcm relinquat , & ad officinam Zenonis Ic 



tum temporis detcftanda & denfiffimi Graccarum litcrarum 



ignorantia. Arabes vcro pro fua vcrfutia ipfos authores Grx- 



cos fupprefTerunt , vt ipfi rerum ift.irum inuentores habe- 



lentur. Vnde fadum cft , quod in artibus rcmanfeiint mul- 



ta vocabula Arabica , vtZenith , NaJir , Aux. Chrifiiani phi- 



lofophi funt vel Patres Ecclcfiaftici , vel Scholaftici , vcl his 



iccentiores. Vbi non eft ficco pedc prxtercundum , iiul- 



!am philofophorum fcvflam eire , quam D i v s tot excel- 



lentibus ingeniis fcmpcr ornaiit & ccinftruarit , quam Ari- 



ftotelicam. Inter Patres philofophiam inprimis excoluc- 



runtDionyfius Areopagita , luftinus philofophus , Panta:- 



nus Chriftianus philofophus , Apollonius doftiffimus phi- 



conucitat : fiqurdam vana fint & inutilia, qux venduntur in 

 philofophorum tabcrnis , ea prorfus noncmat. Sequitut/i/^j- Dignita 

 lofophii dignilas , qua fic vc philofophus videat oculis pro- 1'^!'°'°' 

 priis, & non alienis ; fibique acquirat cam Ilbertatem , vt non 

 fitmaiicipium alienx libidinis : vt nihil dicam de eo , quod 

 vcra philofophia hominem reddit magnatibus charum & 

 acccptum : puta Ariftocelcm Alcxandro Magno , Achenodo- 

 rum Augufto CaEfarij&c. Porro nihil eft incundiut fecundum 

 facrofanctam thcologiam , quam dextre philolbphari , iuxta 

 illud Grxcum : J piUrccpti], iSn 'nfici ci ttJ" <?<«. Hxc iucun- 

 ditaseffecit , vc Archimcdcs ita operaretur Mathematicis , vc 

 cibi & potus obliuifccretur. Idcm rcfcrunt de Carneade , & 



taa 



Fhilofo. 

 phiz iii. 

 lunditas 

 & 



»iu' ,wwiiii.i.siiu9 ^iiiiuii^^iiuo , ii^uiiuiuu^ tjv,i_iiiiiiiiii5 yiu- -'^■t «^ puiui uuiiuiiccrecur. lacm rcrcrunt ae uarneaae , oc 



Jofophus.qui in fenatu rationem reddidit de Chriftianis fub Chryfippo; quibus philofophiac iucundicace illciftij famulico 



Commodo , & ob id decollatus eft : Clemens Alexandrinus, gebancur fxpe cibum in os ingerere. Tanca quoquc cft philo- Certitu. 



Origenes , Ammonius & ipfc philofophus cx piofelTo, Gre- fophia: fobris certitudo , vc nihil admictac nifi a 



OJ-»>C, ^«2Jt, 



do. 



gorius Neocxfarienfis , Ainobius, qui fcripfic contra Por- duabus illiscolumnisfciencis humanx , inmcatur. Ncquecrt, 



phyrium : Laiftantius , ApoHinaris , Ifidorus , Boctius , Beda, quodobiiciantur jo. u^iaKnlg. tJ» (piXodpm , monftrofa frrpc 



Damafcenus , qui eft Zeno inter Pattes. Damafcenum fe- ac ridicula. Nameirata arcificum non func imputanda ipfi arti. 



cuti funt Alcuinus , Caroli Magni prxceptor, Rabanus . Alba- Ad excremum vtilitas philofophii colli^icur cx ipfius finc , qui 



tegnius monachus, Radulphus , Smaragdus,& Bruno , qui cftabfolutus,vcl rclatus. F;»«/i^7o/«/«i cft, cum philofophia 



multa fcripficcirca annumChridi 1014. His fucccdunc Sf/.io- fpcdatur in fe. Atquehic finis cft generalis , vel fpecialis. F/- 



laftici , quorum tvcs funtcIafTcs feu xtatcs. Prima cft a Lau- nisgeneralit cft totiusphilofophix :'eftque illa perfcdfio homi- 



ftancocirca annum Chrifti 10 jo. vbi pritcr Lanfrancumce- nis , quxdicitur ingenuitas , qua rcdduntur inccnia Iibeialia, 



lebriores func Anfclmus , Hugo de Sanfto Vidlore , Lombar- acqueica prxparancur ad muniavitx rcde obcuiTda. tintifpe- 



<lus, Comeftor , Alcxander Aienfis. Secunda fcu mcdia fcho- "'«/« eft rcfpeiftu philofophi.v thcoreticx , & prafticx. Refhe- 



Philof». 

 phiz vti. 

 litas. 



Bu philefophiA theoretia eft pcrfcdio intcllcdus ; qux pofi- 

 ta eft in cognicione Dci & creaturarum : & voluptas thcorc- 

 tica ; qux eft incrcdibilis Ixcitia , orca cx cognitionc rerum 

 optimarum:&deniquclibcrcas iudicij ; qua fit vt intcllciftum 

 noftrum non fufpend.imus ab intcllcflu altcrius:qux dici- 

 tur libcrtas philofophica & Socratica. Tinis refpeBu phih- 



lallica cospit ab Alberto Mjgno circa annum Chrifti iij-o. 



Alberti difcipulus fuic Thomas Aquinas , qui dicicut angeli- 



cus doiftor : quem fccuti funt Durandus , ytgidius Romanus, 



lohannes Scotus , nomine Duns , qui perpctuus Thomi im- 



pugnator fuit , & dicitur dodor fubcilis : Alanus de Infulis, 



qui dicitur dodtor vuiuerfalis : Alexander ab Alexandria, 



Bonauentura, ^K^ilhcImusOccam^Scotiauditor.&Durandus fophis. praBici!. eft flcxio voluntatis ; qux pofic/crt in 'anio- 

 T, 1 -T ,, , ^i ,-, y^ ^ ftudio »irtutum moralium : voluptas piadica; qux cft 



incrcdibilis l.ttitia oi ta cx adionc virtutis : & denique libcr- 

 tas afFcduum ; qua philofophus fcit fuis affcdibus mode- 

 rari. linti relattu eff , cum philofophia lefcitur ad fupc- 

 riorcs facult,ucs, putaThcoIogiam , lurifpiuJcntiam , & Me- 

 dicinani : itcnique ad rcm familiarcni. Cv.m philofophia re~ 

 fertur ad Theologiam , duplcx elHpfius vtilitJS , laiioneno- 

 titi.c & praxis. Raticne notitii dnplicitcr. I. S^tautum ad 

 ipfum Dei verbum rite intelligendum : quatcnus ibi occur- 

 runt les inccaphyficxdc bono , veio , ordiiie: phvficxde cce^ 

 lo, Itellis , ignc,3t:rc, aqua, ccrra, mctallis, gcnuius . animali- 

 bus : aftronomicx dc motu Solis & Lunx , dedlftindfione an. 

 iiorum , meiifium , dicrum , horaium : gcographicx de mari, 

 fluniinibus , itineribus & percgrinacionibus patriarcharum, 

 Ifraclicarum , Apoftolorum : etliicx dc honore , gloria , iu- 

 f^itia , tcmpcrantia : ccconomicx dc pjtrntibus , libcris , he- 

 ris, (eruis : politicx dc regiminc, magiftratu , officiariis , bello. 

 Tanietfi vcto in Scripcura non occurrunc macerix Gramma- 

 tici , Rhetoricx & Logicx : hx tamen artes & iplx coiulu- 

 cunc ad phiafcs fcripcun intciligendas . & 'ics Scriptur.u pet- 

 cipiciidas atquc proponciulas I I. Qiiantum ad methodum 

 Theologii : quatcnus illa complccticui multas quxllioncs mix- 

 tas , vti vocant , in quibiis vniis tcrminus cft philoliiphicus, 

 altertheologicus : qualcs (unt : An j;rfon.T SS. Tiinitatis in- 

 fctanc compoficioncm aliquajil incrtcntia diuina : An accidcn- 



K cu 



de fando Poiciano. Raimundus Lullius claruit anno Chrifti 

 151 i.natus inciuitacePalma , quifica cft in Malorica, Sckx? 

 lltylw dicicur Maiorica. Eius viri canca apud fuos ciues cft 

 authoticas &exiftimatio , vc cciam hodic magno ftipendio 

 Lulliana philofophia ibi doccatur loco Ariftotclic.x. Ter- 

 tia., quxdiciturnouaSchoIaftica , cocpit.poft Durandum de 

 lanclo Porciano , anno Domini ijio. & piopagata cft vf- 

 quc ad annum in<;. quo tcmporc a Luthcro cucrfi cft. In 

 noua illa Scholjfticacocpcrunt il1x familix fiuc fcdx inprimis 

 vigere . Alberftitarum , Thomiftaruin , Scotiftatum, & Occa- 

 mirtaram : c quibus Thomiftx & Scotifti dicuntur Rcjlcs, 

 Occamifti Nominales. Primus autcm Rucclinus Brito Ko- 

 minalium fcdlam inflituit anno Domini 1140. & docuit no- 

 mmum cognitionc rcrum quoque cognitioncm coniprc- 

 rendi : vnde pr.xlia crucnta fucvunt cxcitata in Acadcmia 

 Farmcnfi. vbi notctur cpigramma , quod rccitat Aucntinus 

 kirtoticus: 



Sjuiu , Ruceline,doces, odit Dialefficavoces : 



lamquedoUns deff, ncnvult in vocibiM ejfe. 



Resamat,in rcbiis tnncHs vult effa diebus, 



Voce retracletur, r,s fit cjuoU voce docetur. 



1-lerat Artfloieles niigctt tradenUo fenilcs, 



Res fibi fiibtraffoi per voces intitulatm. 



Torphyriiifque gemit , quia rcs fibi leffor ademit. 



e}ui res abrodit , Ruceline, Boetitts odit. 

 Toili. I. 



