Encyclop^di^ Lib. I V< 



thefis facit ad explicationem pluiimotum locorumV.&N. 

 Tcft. vbi ttadatur de coslo, ftellis. rcgioiiibus, numeris, men- 

 furis, xdificiis , & iliorum propoitionibus. Facit itcm ad cHuii- 

 nam piucnti.im Sc la.iicnti.i.n a:;nofcen'iini & celcbrandam. 

 .f» liiriJprndentiA Mathcfi<; facitact intelligtridum contioiicr 

 fia.'; Ac lin-.itibusi& nominatim Arithmctica & Geonrapliia mi- 

 rifice profunc iuns cuicori. '» Medicina vfum inprimis habent 

 Arithmciica&:All:ronomi.a./»^*//o/f'/'W« 'W*?«f«geminunt 

 vfum habct Mathem,itica. Nam ablhaftio Mathmatica , & 

 euidentia demor.ltrationis prxpnrant aninuuTi ad fludium pri- 

 ni.r philofophijc. Deiiidc Phyfica non polTlint perfcfle capi (ine 

 coi'nitione Aftronomi.r & Gcographii I)i hilofophia pracii^a 

 noii vt50 modo cernicur Mathcfcos vtihtas. Nam i. in hchica 

 quidaiv) te mmi non podunt intelligi fine cognitione Mathe- 

 matices : vt quando vircus dicitiu confificre in pioportione, & 

 in iuftici.i diftiribuciiia dicicur (eruari pro; orcio Geomecrica, 

 jn commutaciua Aiichmetica : item quando in 1'oliticis Dc- 

 mociitia rcfcrtur ad proporcionem Arithmeticarrr. i.in Ethici,';, 

 OEconomicis,& Policicis Machcniacica conducit ad inforniau- 

 dos morcs, & lludiumvirtutis , puia humiiicatis modeflire, 

 humanicatis , feduiitatis & (imilium. Nam (i quisinfolcf- 

 cat amplicudine tegni fui, ex contempl.itionc rerum coeleftium 

 dilirit cocam terram cfle inftar punifti. Ita fi c]uis fuperbiat 

 jTia(Tnitudinc dononim , cx motu planetarum difcic mode- 

 ftiam : cjuia omncs pianeta: , vccunquc lucidi folem ceu ini- 

 peratorem quafi vcnerantur. Si quisociodiffluat & torpefcat, 

 ex corpovum crrleilium curfu pcrpccuo difcit , diHgenciam 

 adhibendam in fua vocacione. ^.dcnique ad dcfendendam pa 

 triam opus e(t pr.ixi Machematica. /» ' hilologia hic ert vfus 

 Mathefeos. i.ln Lcxicis & Graramaticis literarum duftus & 

 proportio pcndet.ipiincipiisMathematicis. i.In Logicis Ma- 

 theinaticardemonihitiones .acuunt ing.-nijm Logicum. j.ln 

 oratnriis, poiicicis, iSchiftoricisannoracio temporum chionolo- 

 gica, & locorum gcographica defcripcio eft valdc neceilaria. la . 

 artibits mechanicii quid poflit & pcofic Machsfis,intelligi poceft 

 ex ev),quod plurimx artcs mechauicx (unc prppagines & tiatlu- 

 ces arcium mathematicarum. 



C r dli'n ^ ^' ^"^f f^^-f diiabnf dc caufts AlathemniicM difciplinni 

 piini V a aUis omntbii4 pritiriittcndAi ejfe cenftiernnt,tu?n quia. 



diHirix ejfent, turn cjuia natHr£pnerorum viderentur 



maxme confe^/tanea. 



theniaii 

 c!C rfli 

 qnis rhi- 

 lof phicis 

 praniit 

 tantuci 



D/«/»<;quia co;ocineantfundamenta sterna,fiue perpetuo & 

 mimucabilicer vera : & quod diuinius fit aliquid in abftra- 

 £lo confiderare, quam in concrcco : cum ilUid fit racionisopus 

 principale,hoc vero fcnfuu n, Vbi non praitereundum eft, Pla- 

 toaem & ipfiusdifcipalos alio fenfu has difciplinas appellafTe 

 diuinas:qucd nenipe Deus fummus ille Machemacicus.animai»' 

 hominisdoceac res Mathcrnaticas : vnde pueri fmevllis pra:ce- 

 pcis acprxcepcsiribus, perfolam naturatn cantuin in hifce difci- 

 plinis cognofcanc, & de illis incenogati refpondere fcianc,quan- 

 tum vix liomo femor in aliis arcibiis iliu inftitutus. Qiiod la- 

 tonici ficri haud pofle dixcrunt , nifi animx illornm Dcum 

 ipfum m coelis Mathem.idciim .\gcre , omniaque in numcro, 

 pondeie,ac menfnra difponere vidilTent.^Sic & Pythagorei puta- 

 banc , Machefiu efTe quandam K.xutyi-n , recordationem , eius^ 

 fcientij:,cuius anima compos ficret, ante^iuam in corpus imnii- 

 grarct ; vnde & his difciplinis nomen Mathefeos >««'' i|o, ^t» eft 

 impcfitum. Dfinde veteres voluerunc pueios, & omnes omni- 

 liQ. qui animuin ad liberalia volcbmt adiicere, a Madiematicis 

 exordium duccrc tum quia iuftumarbicrabancur, primitias in- 

 telledtus adhuc puri & (iiiceri viciilqye nonduin inquinati 

 (quippereccnter admodum coelitus demiffi, vt .apud Platonem 

 Sc Dionjfium vidcrc licet) Dcoanimarum Mathcmacicarum,id 

 eft incelli<'entium, authori, graco animo offerrc:cum quia ani- 

 nium luimanum alferebanc affedare mathcmatica, vrpocedi- 

 uina:cuiri quia res matheniaticas tanquam facilcs citiiis avf- 

 difcerc poffent.quam vllum aliuddodrinxgcnus. Illam aucem 

 facilicacim independcre aucumabancquoniam folaeius recor- 

 dacionc opus haberent , cuni nupcrvimc cam a fummo Mathe- 

 matico dinccrinc. Facicliaiit &hoc hanc obcaufani, vc pucsi 

 difccrcnt cogitationcs aJ fliblimia tollere, vtalTucfccrent argu- 

 inentacionum robori , vc ad philolophiam poftmodum dif^ 

 cendam eflTcnt paratioics , vtque qui ingcnio e(fent_ tar- 

 diores , per iixc ftudia reddercnrur acutiorcs niagifque do- 

 ciies , vt denique a iiuientute fua , pacti.c fTibiliendx , exor- 

 jiandi ac defcndcndi ftudercnt. Atque hoc omnc pcrdextram 

 Mathcniacicarum difciplinarum cogmcioncm illos felicitcr 

 afTeciui pofTc atbitrabantar. Vnclc Plato hoc fymbolum foribus 

 ' fi:nol.r fua- infcripfit : Weis «}iik)un(>iT@^ :njAra Sc 

 Pjchagorci in erudienda iuuencute vfi funt illo 

 ' didto , 5;«i(^ 3C .'.ti/^ i quo volucrunt per 

 fshemata iiiathematica afccndcadam 

 efluad iliperiora. 



III, Stptem funt caufe , oh qttM A/athematiciC. difci- 

 plindpaucos hah?nt ctiltores. 



PRima eft-jquia viui doftores , qui in Machefi funt necelTarij, 

 vcl rari funcvcl obfcuvi.vel inuidi. Deiniie, quia miiici do- 

 ftorcs fiue libri fernic funt incricaci , confufi , & obfcuri, adco 

 quidcm vt OEdipo habc.iiic opu.s. Tertio , quia difcipuli Gepe 

 illotis manibusad ha:cftudia acccdnnt , malc paraci a cogni- 

 cioiic lintjuarum &c Lotriccs. ffiuarto , quia vt omnium ar- 



. cr> c- .5^ '1 ^ . 



tium , ira & harum , radices umt amarx. Siiunto , quia pauci 

 fuiit Alphonh, hoc cft , Mcccenates , qui harum rerum indu- 

 ftrios culcores promoueaiit. Sexto , quia difciplinac Machc- 

 inacicx non videnciir facere mo: ^a/.^i^ , fiue non func de 

 paiie hicrando. Voflremo , quia pauci funt prxdici ingeniis Ma- 

 thcmacicis, idell, lalibus, quae a teirenis cupiditatibus animum 

 abducant. 



I V. D?nio/ijirationes Mathematic^futitemnitmfir- 

 mijfirni., comparatione nojiri intelleUm. 



Cur Mj. 

 thcfis 

 paucos 

 habcat fii 

 cuhoicsi 



DEinoiiftrationes Metaphyfica: funt omnium certifnms, 

 firmifTima; , & euidentiffiin.c , quatcn .s in fe fpcifbantur. 

 Nam rcs qu.x ibi fub confidcrarionem veiiiunt, in fe Ipedata? 



altiovem certiciidiiiis gradum obcinenc : vei iim propcer rardica 

 tcm ingenii noftri in l\oc vitar ftacu vixlongo ftudiopercipmn- 

 tur. !>cd res Mathcniatica- non ica fLUU abftrafl^e vt Metaphy- 

 fica:, Siexiguani difficultatem habent, acnuHius piopcmoduin 

 esjent expcrienciai. deo Machematic.v Qcmonftrationes di- 

 cuncur omnium firmilTimi , compar.itione fcil. noftri incelle- 

 £lus. firmifTimx , inquani , id eft omni cxccpcione rnaiores, 

 & pcnicus neceilaria:. Sed memineris , quod lace hic funiatur 

 vox dcmonftrationis : quia in '^jioftitate , quod eft obiedlum 

 Mathefeos , ncn ita doniinantnr caufr cfficientes & finalcs , vt 

 in Quaitatibus & A(3ionibu5 : vnde licet hic dencur plurimac 

 probacioncs necelTari.i; , paucae tamen fijnt in iis demonftracio- 

 nes rtridi & fpecialicer appellatsc . ,quod vel anniculo Logico. 

 poteftefle clarum. Ciccrum firmicas illa denionftracionuni 

 Mathematicarum cernicurin ylifciplinis Maihcmaticis & puiis 

 & niediis. 



V^ Difciplinx Afathematicx in media harharieinte- 

 gnores manferunt reli(]uii difciplinU, 



HOc teftatur Ludonictu Viues lih.^. de canfs corfuptarum 

 artiitm : &cxpcricntia idem coniprobat. Caufa huius lei 

 eft ab euidentia Mathem.-iticarum dilciplinarum: vtpote quae 

 pioxime fluunt ex foiicibus nacuvalium notitiarum. 



V I- 2\iathernaticA dtfcipUnd afiringunt ingenia , & 

 cogunt Hoc agere, nec peregrtnari patiuntitr. 



REdle dicitur , Stitdia Mathemarica totum rsquiriint ho- 

 minem. lca eniin lui'.cconipav.iCa,vc non patiancurcogica- 

 tioties percgrinari. Vndc inquicii hominesiaro fiunt Mathe- 

 iiiatici. Qiia de re Viues fic ait W.4. de tradendn dif.iplinis: 

 A difciplinis Mathematicis vehemcntet lcuia & inquicta ablior- 

 reiu ingenia,qua: fibi impenst indulgcnt.nec laborcm fnftinenc 

 alliJue intentionis. Scd , inquis , .", athcn acica fic requirnnc 

 totum hominem, vt ipfum faciant phantaftam , iuxta illud 

 tritum : Maihematicui ejl pauter , xiel tnaltts Grammittiruf, 

 i:el pha»taJla,-velomniatria S-d inquam ego,quod fit vitio 

 paucorum , ncc omnibus arcificibus , nec ipfi arti eft acui- 

 buenduni. 



VII. Mathemata fuppecUtant prAclara inonitA 



Ethtca , OEcoiwmica , Politica, Scho- 



lajhca , & Ecclefafitca. 



AFfccius namque humani valdc afficiuntut & vclutj colo- 

 rantur ac fin';uiitur contemplacione rcrum ordinatiffima- 

 rum , quales vniiicrfa Matficfis cxhibct. Idco Boetius icclc 

 dicit , quod philofophia fidcrum vias tadio defcribens mores 

 vita:q«e nollrs adiones ad exemplar cocli ciFormec Et Plu- 

 tarchns ait : Sol admoncbit te ad ftudium humilicatis ; quia fol 

 cum tolliriiv in alruin,& eft akirtimo Oxli loco, taidilTime mo- 

 uctur : ita fi te Deus cuehat ad dignitatcm & iionovum faftigia, 

 da opcvam,vt tc qnam modeftifiimum gcras. Arquc huc pcrti- 

 netqnod Pyth,igor.-K; docuit , ccelum mane .ifpici debeie , vt 

 recordemur corum , qus fcniper (linm officiuni praftant, 

 & nunquam ex ordiiic & ftatione fua receduut. Idco Athe- 

 sixus: <,.^;i virtuti ab ineuntc artatc aflucfccrecupit , debet 

 ^ Geomctricis pcrfici. Et communis eft vox phdolbphorura: 

 Virtutcni confiftere in propovtione Gcometrica. Quo reC- 

 piciens Piato fiue Socratcs in Gorgia dicit , Calliclcm cfiefla- 

 giciofum &dcfidcr.), idquy propterea quia Geomctrica non 



didiccnt, 



\' 1 1 L 



Quorenfi 



demon- 



iliationc 



Mathc- 



inaticx 



dicantiit 



omniiim 



firmifli. 



Cut dlfci 



plinccM: 



ihfmati- 



cx per- 



manferir 



integtio. 



les? 



Mnthcfi'! 



adlliingi! 

 ingeniii.j 



Maihefi 

 fuppedi^ 

 lat iniili 

 prxrlaia 

 ironitai 

 aliisdif- 

 ciplinis 



