112 



Encyclopedia^ Lib. 1 V. 



R E G V L j€. 



Atiihme- 

 tica cuc 

 difcenda i 



Qcome- 

 Tiia cuc 

 difcenila ! 



Cofmo. 

 gr.iphia 

 cuc di- 

 fcenda! 



Vrjnonie- 

 ttia cur 

 difcenda > 



I, QtdrKjH! ftttit cmfd, ejtid i?tfingulis Mathefeot 

 fartibtu iios im^eUere Aehem ad ilU- 

 riim ciiltttm. 



ARithmetica dtfituU ejl profter [cqiientes raufiu- t. Quia 

 eft valdc aiitiqua. Traaiccmui hfefhm in antiquit. Abia- 

 hamumn-aJidilTepinnoHcbi;i-isAiitlimeticam.EtiuiKpollea 

 cxcoUieriint,/Es;ypti|,Gtaci, Romani, & Geimam. Sciabo ta- 

 men & HcroJotus celhmtur.noiinullos prodiciillc, Aiitlimcti- 

 cam a Phccnicibus inuentamproptev mercntuias. t. Qjiia eft 

 ptima & rfigiiiflima intet omnes lcientias Mjtliematicas- Oin- 

 nes enimflb ill.i d?pcniient,etiam Geometria, vt iam dicetur.;. 

 Quiaeftcertiffimafcicntiirum Matlicniaticarum. Nam liiic 

 demonftrandi certituJinera fpecfbes.certior ell: Gcom-tri.\, quia 

 ilifputat de iis, qu.rptioraac fimpliciter funt,puta de numciis, 

 «lui abfquepartium litu peicipiuntur , Geometria vcro de m.a- 

 gnitudine , cjua; finc eiufmodi fitu non peicipirur : liucadici 

 {ubieift.c nobilitatem attcndas , nuinerus cft abftraClior a ma- 

 teriaquam magnitudo. Hinc numciorum fubtilitates, propor- 

 tiones , & myfteria nolle,pr.Tc!aruni eft in_^cnij humani opus: 

 odeo vt Vlatoin Epincmide 6- 7- '^" ^'P- 'fi»':"^ ptudentiam 

 atquehumanitatem omnem c mcdio illos tol';rc , qui Arich- 

 mcticam e raedio rollunt. 4. Qyia magni vcduptate afficitur 

 animus,ficontcmpletut numcrorum habitudincs &popoitio- 

 nes. 5 Quia nulla vit.e huinans pars carere potcft hac difcipli- 

 na. Nam nequc thcolo;;us cluonolooiam facram.nequctECo- 

 romus & mcrcator k.Mntuum rationcm , neque inechanicus 

 proportionum varietatcm,ncque niedicus graduum multiplici- 

 tateriiritepoteftinrelliscie fine Aiithaictices ope. 



Ceometrtilindirimnobii commendant i./ntiqnitai:quia,\t 

 lofephm i.aniiquit. tcftarur , vetcics Hcbr.-ei , & nominatim 

 Abraham.hanc difciplinam inuenerunt &: excoluerunt , & poft 

 illos jEciypcij. Nam, vt n.erodotiM Hh.x. & Di, dortu in friino 

 teft.intin-, Nilus a folftiti^^xltiuo vfque .id autumiiale a-quino- 

 dium immensaaquaiiimmole quotannis totam .Egvptum 

 cxundat, & hoc modo li.nites agrorum confundit. Neccllc igi- 

 turhabueruntincoliquotannis"metiritenani. Vnde Strabotn- 

 ly. Geograph.i^ Herod-in i. aiunt, nonnullos prodidilTe , Geo- 

 roetriam ab /E<;yptiis primo inuentam elTc. Atque hiiic tam an- 

 guftum huic fcientix nonien obtigit. Pro quo ali) (ubftituunt 

 voccm Tantometria , item BdMnetria. 1. Dignitas ; quia vna 

 cum Atithmetica continet principia & femina demonftiatio- 

 rum aliavum difciplinarum Mathematicarum. %. Certitttdo; 

 Cjuia fubieaum ipfius cft abftvaaum , & dcmonftrationcs cer- 

 tx 4JiecunditM;<^u\2 mens hominisnon abfque liberali^volu- 

 ptatc expendit m.agnitud!nis egregias dclineariones,& affeclio- 

 nes. ^.Vtititas; quiaGeometria & Arichmctica funt dua: alas 

 Mathematica: ,quia Aftronomi&Gcogiaphi aka & ptotunda 

 petuolant, fiue, quibus 



Sidera contieyi pitlfamui vertire cali.CT _ 

 Ingenij digitii erranria prendimm aftra, ej» 

 Ingenij pedibiu tirr/tpercurrimtts orbcm: 



Quia item theologus multa non poteft intelligcve in S. Scti- 

 ptura. fine hac doihma, vti fuut hinori.E dc aica Noc,de tem- 

 plo Salomonis, &; fimilcs : Qyia dcniquc controuerfix cecono- 

 mica- , politica: & luridica- de limitibus finc Geod.clicc admini- 

 culo non pollunt dccidi. 



Cofmographi£ /lnditim nobis comm^ndanl: i.AntirjuitM;^\l'\3. 

 vetuftiffimi philolbphidimenfioni vafti illius corpons , quod 

 mundum dicimns , fucrunt dediti : puta vcceres ^gyptij & 

 Gvxci. i.Dignitm ; quia mundus eft (yftemacontincns omnia 

 Dei opeTi.i.Cerlitiido, quia mundus quantumad fubftantiam 

 jdem femper manct. 4. /«(r«arfrw;quia diim verlamur 111 con- 

 templatione huius fyftematis , extra nosquafi rapimur , & ad 

 Dei perfeflionem afpiraie conamur.f. Vlilitas, quia ex magni- 

 tudine, conftantia , & vtilitatc mundi difcinius Dci potcntiani, 

 fapientiam, &bonitatem : & pixpaiamur ad Aftvonomiac & 

 Geometri,>; folidiorcm cognitioncm. 



Cmif!, , cfUS. nrs impMent adjludium Vranometr'-£ , funt: i. 

 ./Intiquitai,c\u'\3 Adam fuitaftronomus iicritillimus,vt & ipfius 

 pofteri cx liiiea Scth, vt author cft lofphus ltb.\. aMicjuitciui 

 ctiamtcftatur, libciosSeth, ciim Adam prrdixillct oninium 

 rerum inreritum , fiiasoblcruationes aftroiKmiicas litevis coii- 

 fignalTe,&crexilTcduascolumnas,vnam latcvitiam, alteram la- 

 prdcam,vtfi lateriria ab inibvibusdeftrucrctar , lapidca perma- 

 nens inrci;ra fcripta lcgeiitihuspv:tbciet. Ab Hcbuvis ad jtgy- 

 ptios tr.infiic ha-c {i:iciuia,tradente Abvahanio,vtidcm lofcphus 

 alTerit.Ab his ad ChaIda;os pvopagata eft, & tandcm ad Gvrcos 

 & Latinos. Pr.Tcipiii cultoics hiiius fcicnti.c apud vctercs,hie- 

 runt Salomon, Alexander Magnus , luliusCxf Carolus Ma- 

 gnus,& Alphonfus Arragoniircx. i- Dignitas ; quia fubicftuiu 

 u^fiuseftccrlum ,quod"inter corpoia eft piimum , maximum, 

 efficaciirimum,& doinicilium Dei,angelorum,& beatorum ho- 



miinum. ^. Certitiido ; quia fiibicLlnm huius fcientiae efl: im- 

 niutabile quaiuuin ad fubftantiam& accidentia,& inotum ha- 

 bet conrtantiirimuni.4.7Hc;<«iyr//i»-;qiiia pe;iucunduin eft aftro- 

 rum pulchntudliicm &viics conteinplai i.Ec quia propviumefl 

 hommis, tcfte Oui.lio, cocluni contemplari : vndc prxditus eft 

 ereda ligura : id v.ildciucundum elTcoportct. Nim quod cui- 

 quc pvopiium cft, id iucundum quoque eidem efie folet. Hinc 

 1'lato lolitus eft diccve , oculos boniinibusefredatos aftrorum 

 intucndovum causa. f. Viilitas iquia potcntiam,(apientiam,& 

 bonitatem Dcicognolcimus ex coeleftinm corporuni magnitu- 

 dinc,virtutc,mocus vclocirate, pulchvitudine, efficacia. Dcinde 

 hxc lcientia magnuin habccvlum in Phyficii & Medicina :quia 

 ibi caulx reruni luituraliuin Inie aftrologia: cognjtione nou 

 poflunt indicari , & hic mutationes humorum morboiumque, 

 varietas dierum criticorum annovuinque climacteiicornm , & 

 fiinilia linc eadcm diiciplina non pofliint addifci. Porro quanta 

 in Ecclelia & politia futuraeiTec temporum confufio , h edcc 

 ablquecompuio Altionomico ; Idcni de oeconomia & agri- 

 cukura iudicium efto. In bcllo denique prodeft Aftrologia, 

 tum vt mutationes tcmpeitatum fciat dux , tum vt rationem 

 tcmporis accuiate norit, 



Geographiam nohis cominendant : t. Antiquitas; quia Mo- 

 fes poluit tundamcnta huius Icicntia: Gen. 1 .{^ 1. & alibi in hi- 

 itoiiafacraexcant topogvaphi.E. 1. Dignitas ; quia vt ccelum, 

 patriain noftram delirrioit Vranometiia , fic matremnoftram, 

 videl terram.dcfcribit Gcographia.^.CimVwi/o, quia nunc tem- 

 poris accurata: nobis fuppetunt delcriptiones orbis terrarum, & 

 partium ipfius, 4. Juctinditas ; quia non potcft non iucundum 

 accidcve liberali ingcnio , (j vno vclutobtutu totuin terrarum 

 orbem afpiciat. j. Vtilitas; quia cx ftudio Geographico , pr.-E- 

 fertini vt hoc tempore excultiim cft.inagna , varia, & ftupenda 

 Dei opera agnofcuntuv. Deindethcologus hac ratione potevit 

 cum aftedu explicarc itinera patriarcharum.pattiam Chnfti, & 

 locum paffionis atque alccnfionis iplius. Princeps quoque e.t 

 hac facultatc cognoicet ingcnia & nioves tum aliovum populo- 

 rum , tum inpmnis fuovum fubditouim. Adhic , ficuc hiftovia 

 clt oculns policicT , vc Bodinus ait:ita Geographiacft oculus 

 hiftorix. In ftudio porro politico Gcograpbia modevaturpe- 

 regrinationes , & diftinguic limites vegionum & pvouinciarum. 

 Docet quoque belli ducem cognofceve loca, qu.-e adire poflit & 

 dcbeat , ne ignorantia loci ipliiin cum Cyro coniiciat in fum- 

 niam difficuTtatcm. Prxftantiffimi etiam philofophi fubindc 

 faciunt mcntionem locovum. Quarc fi velimusilloscum fru- 

 du legeve , necelTum eftvt fimus inffvudi ab hac facultate. 

 Mcdicina:infupcr plurimum conducit climatum diftinflio , vt 

 varictates llirpium & aniinaliuin cognolcac. Altrologicx quo» 

 que apparentix non polTunt plene intelligi abfque Gcographia: 

 quia apparentix ills variant.prouc vaue refevuncur ad fphxram 

 tcrrcftrem. 



Optica difcenda eft: t. Vropter antiqnitatcm;c\u'\3. pifluia & 

 plaltica,cuiusfundaincnta traduntur in Optica,niagnofuerunt 

 invfu &prctio, etiam tempovc Mofis & Salomonis. i.Jroptcr 

 dignitatem ; quia vevfatuv civca prxftantiffimum fenfuuin ex- 

 ternovum,puta wCum.-^.Propter certitudinem; quiaccrta tradit 

 principia i quibus varis viliis hallucinationes a vera vifiouc 

 poffint difccrni. 4. Propter iucimditatem;qa\a tradit iucundiffi- 

 ma apotclcfmata, qu;r partiin ab vinbra , partim a (^ieculis de- 

 pendeiit.f.fro/irer T;;/7/>*j/'f>wiquia fallacem animavum appari- 

 tioncm.iiianes fpeftrorum quovundam illulioncs,& alia lexcen- 

 ta confucac. Tradic infuper vtilillimam vilionis & fpcculorum 

 rationem : qux duo in osconomia & avte militati facilc aliis 

 palmam pr.xvipuinc. 



Miij!:adifcendae/l: 1. Quia valdeeft anciqua Nam non 

 Ainphion , Orphciis vel Linus, vc ethnici nugancur , (ed lubal 

 Lamcchi filius mulicT cft inucntor, vcScripcura docec Gen 4. 

 Et iuinc Iofiph.i.antiq-A\c'\z muficam ftudiosc coluifle , & pfal- 

 tcrio citliaraque cccini(1c:'^uod aiitcm dicnnt de Pytliagoia, il- 

 lum elle inuentorcm Muficcs , id de cultura ipfius cft accipien- 

 dum. Nam cum officinam qu.indam fabri fcrrarii practerifct,& 

 tres incudes diuerfis mallcis percuti audiicr, inftituit proportio- 

 nem lijni inaximi mallei, cum fono medil,& inedij cum mini- 

 nio,atque ita ccrtam proportioncm lonorum collcgit. i. Quja 

 cxcvceturcirca fonum,quiexhilarathominem,v.anolqucinipfo 

 affciftusexcitarcfolet. 5. Quiaceitisnititurprincipiis , ex pro-- 

 poitionum doiflrina extrudlis. 4." Quia pavit folidam animi 

 voluptatcm , fi quis ea non abutatuv : & inpvimis pellit melan- 



choliam , qui cft balneum Diaboli. %. Multis nominibus 



conducit in omni vit e geneve : quia ad pietacem 



accendit & bonos mores , & ipfa 



quoque eft pars 



pictatis. 



1 1. Difciplinir 



Geogra. 

 pliia cuc 

 difcenda! 



0[iiifa 

 cur di- 

 (cfnda? 



Mufifa 

 cur dt- 

 lcendar 



, 



