Toliiica 

 quate di- 

 fcenda! 



U4 



virorum bonorum. 4. lucunditai ; quia maximam parit vo- 

 luptaccm, (\ quis contcmplctnr rationem ccnftitueudi & ad 

 miniftrandi familiam. 5. Vtilitai ; quia ficut domus funda- 

 mentum cft Rcipub!. lic 0!-.coMomica cll: tundarocntum Po- 

 liticr.atquc adco rcliqu.r rocictatis. Qiiare fi ncgliRatur lia:c 

 difciplnia , finiftra & pcrucrfa domus tum conlhtutio tum 

 adminiftratioonctur , infaufta coniuKia , hbcrorum praua 

 ptocrcatio & cducatio, fcruorum & anc.llatum inddelitas & 

 improbitas,tutois& iniulU bonorum domefticorum acqui- 

 fitio, amplificario, profulio itcm & diffipano, omnis dcnique 

 calamitas&infciiciiasoeconomica totiufquc domus ruina 

 ac intctitus miferabilis ciiftct ; ac cum domus fit fundamcn- 

 tum poiitiiT, malonim Ilias ci piaua illius tum conftitutio- 

 ne , tam adminiltratione inRemp ipfam redundabit. Ficri 

 cnim non potcfl: , quin fundamcnto malc iado , xdificium 

 quod fupcrftruitur.fit infiimura Si ruinoforum. Etqucmad- 

 inodum vitium priotis concoflionis parit vitium iu pollc- 

 riorc,neque illius vitium iri hac corrigi poteft : fic malum in 

 osconomia parit malum in politia,& illius raalum in hac nou 

 potcft corrigi. 



Politicam tommendanf.i. ^ntiqri!tas;r\mi po!itia,obie(5lum 

 huius difciplini . ccepit flatira polt lapfum , & viguit tum in 

 populo Dci.tumapud eihnicos : & inprimis cxculta ert tem- 

 pote Alexandri M. poftea fub ptimis Impp. Romanis cft in- 

 Ihurata : & licet indc ab Aurclij tcmponbus vciuti mortua 

 iacueiit.tandcm tamcn reuiiit. t. Vignitiu ; quia cft riuulus 

 'fapientiEdiuins , quatot.ihacc retum vniuerfitasa fummo 

 rcrum conditarum monarcha Dco gubcrnatur. 3. Certitudoi 

 quia fundamentum Politicis eft natura & expcrientia , ciui- 

 lairaquenegotiorum infpeiftio & obfciuatio. 4. Incunditai; 

 quiamagnaeftvoiuptas in tolitica tanquam m fpcculo in- 

 tueri varletatem terurop. &modum , quo iUx poflint regi.5. 

 Vtililas;qai^ Politica eft dux Sc modcratrix vitiE ciuilis, om- 

 iiiumqjcaaionum.qua: ad eam reacineundam & pcragen- 

 dam requiruntur.Abfque bac enim fi lit, nuUa tefp.nuUaquc 

 focietas hominura bcne conftitui &• confcruari poteft Illa 

 homincs in vnura locum congrcgat, & vt honeftam,iuftam, 

 & tranquillam intci fc vitam "agant, leges ciuiles condic, ma- 

 giftratusoidinat , iudicia infiituic. Proindc non immerito 

 Ariftot. I. ithic. Niiomach. Politicam vocatomnium fcien- 

 tiarum xvs/.aTaTiM :^ f{^>.im '^;^;^i-nx.-ntix.!w. Illa fiquidem 

 omnibusaliisdifciplinisimperat.quatenusipfasdefendic, & 

 in fiore coureruat. Illa puppi ciuitacis ptasfidet : illa guber- 

 naculum reip. tenet : illa totum politica: adminiftrationis 

 carfum c6 dirigit , vt ciucs a naufragio tuti opcatura fclici- 

 latis ciuilisporcum affcquantur , in eoquc falui & incolu- 

 niesdiuactranquilleperfiftant. lUaaeniquc facit, vt rcfp. 

 fii hofpitium EccI;fi.Tc , ipfique veluc halcyonia przbeac 

 Scholaftice.difcipli>j&prMpta diligenter funt cognofcenda.i. 

 SchoUni. QuiahuiusdifciplinxmatcriaeliSchoIa, quae crepit ftatim 

 csquate poftlapfum , quando Adam fuos liberos & pofteros inftituit 

 dif,:enda? ^^ pjctatis & boneftacis ftudiis. Conferuata fuit hxc focictas 

 apud rcIiquosPatriarchas, & omnino in populo Dei inter 

 Leuitas.Prophecas.&Sicetdotes.vfque ad Chrilhim Ethni- 

 ciquoqucfchoIasinftituerunt& ni.ignifecerunc ; vci vidctc 

 eft apud hiftoticos , qui meminctnnt fcbolac Pythagoricx, 

 Platonicae, Aiiftotdicac, Stoica:, & fimiliura. Iijnouodeni- 

 qucTcllamcnto a Chiiftiar.isplurima: fcholxfuerunc inf^i- 

 tucx , confctuati , & amplificatse. i. Q^ia magna cft huius 

 difciplini dignitas. Explicac quippe tationcm conftituendi 

 & adminiftraiidi fcholam, qua: elt (ecunda focietas , in quam 

 pueri cx ccconomica fociecatc, qux priraa cll, transfcruntur. 

 j.Quia t[adittegulas'nftituendi luuentutem cetcas : vcpoic 

 ex naturapeticas , & long.i expcticntia confiiraatas. 4. Q^ia 

 periucundura cft iniclligeie , quo pado iuucntus, thefaurus 

 vttiufque policia;, ritc pofuc reducari. j. Ojiia fi. non tradaii- 

 lur ccrta monita inftitucndi iuuentuccin , nulia focietas po- 

 terit fioicie.Scholi fiquidem funtofficini piecatis & buma- 

 iiitatis,& fcminatia ecciefix & politi.x. Si crgo focictas fcbo- 

 Isftica non litc gubernctur , idcm accidit in rcpubl. quod in 

 mari , fi nauclcius non ceiieac rationem gubetnandi naucni. 

 Sicutcnim nauclctus non in ipfo mari dcmum difccre dcbct 

 ;nodum rcgcndi naucm, feJ iam ante cognitum habere : iic 

 non in lucereipubl. & ecdcfia- dcbcmus difccrc modum ad- 

 niiniftratiunis, fcJillumcx vrabraculis fcholarum debcmus 



Encyclop^di^ Lib I V. 



difticha Caronis, &c. cenique, fentcntiac raorales referuntuE 

 ad fiagula Uecalogi prxccpta. Scd in fcholis puhlicis ipfa 

 difciplinarura prafticarum fyftcmata in maiuis fumuntur, 

 & primo quidcm hnc fine , vc nobis infcruiant in fuperiori- 

 bus faculcatibus : vbi hac cfTc potcft ftudioruin mcthodus. 

 /« Elhicis antc omnia ha:c adhibenda eft cura , vt idcam 

 mcthoduraque viitutum in animis confignacam circumfc- 

 ramus , adeoque mox audicam vcl lcitarn moralcm fenccn- 

 tiam , auc excmplum adaliquod veluci domicibum &locum 

 communem rcfcramus. In quo non crratc, & cclcritatis 

 ingcnij cli, & iudicij , & induftriae non conccmnendac. Id 

 autcm ritc ficc , fi methodicum Ethita: fyftema , qualcin 

 hk Encyclopxdia exhibemus , nobis rcddamus familiarc; 

 & poftea Gnomologi.'.m & Polyancheam ordinc quodatn 

 cuoluamus. Id autcm orai^c fieri potcft fpaiio quadrimc- 

 firi. In OEccncmiciihimerue impendi poteft OEconomicx 

 noftrx , & iplius Florilcgio. Votiricam difccs fpatio quadti- 

 mcftii, incipicndoa noltro fyflcroate , & pcigendo ad Flo- 

 rilcgium Danxi infra propoficum. ScholeBica bimeftrc fibi 

 vendicabit; vt ncmpc cognita mcchodo a nobis ptopofita 

 euoluas Sturnij Epiftolas clafTicas & acadcmicas. Atque 

 hoc cftcurnculum annuum , quod decurrercdebent ii , qui 

 philofbphiam prafticam refctunt ad fuperiores facaltatcs- 

 At illi , qui cogitant profitcri hanc philofcij)hi« paicem, 

 volitabunt per omne bonoium authorum gcnus , & confi- 

 cient fibj locos communcs. In Ethicii autcm pixtcr difputa- 

 tiones varias , vti funt Cafi , Keckjimauni, & Timpleri, 

 cuoluenc Eth'ca (criptaPlaconis , Ciccronis , & aliorumau- 

 thorum. In OEconcmicii lcgant primo Difputaciones Kc- 

 ck-rmanui &Timpleni cum Xcnophoncem , & alios ma- 

 ioium gcncium fctipcoies. Politicam hauiianc cx Placo- 

 ne , Aridotele , & intcrprccibus nobiliotibus. In Schp- 

 laftica legant omnes ferc illos , qui dc fcholis fcripfcrunt: 

 vt func Friccius, Sturmius , Oldenjcirpius, Zcppetu3,& 

 alij. 



aareite. 



Mn^iis 



rfifcendi 



fmgulas 



panc5 



pliMofo- 



phiz pia. 



V. DifcipliniCpraBka difcmtur in fcholu clafficii, 

 vel pitblicu.Et rtirfum dtfcuntttr vsltit proptcdta, id 

 eft^adrniniculafifperiortfftfucnltatumWel vt ptcdta, 

 id efi,meta & fcopin alicuim profef]'io»is . 



INc/^/TJi^JJi.proponunrurvaiixgnoraTjfiueidifla fcntentio- 

 (i.cx Etbicis , & irliquaphilofophia ptactica ; & quidem 

 tribns modis. Primo cxpiicanwt boni authores, & in iis 

 obferuanturiIluftrcsfcntcnti«c>rai3ic.E. Dcinde , auchotes 

 cnomologici ptoponuntut : Tt aurea carmina Pythagot.-c, 



A P V T 



XV. 



Ve ratione difcendi theologtam. 



Pr^cepta. 



Ida6ticam philofophicam excipit theologica, 

 qiiac prscipit deratione ftudij theologicij& qui- 

 dcm tum \\\ genercj tum infpecie. 



Iii genere oportet expendere caufas impellentes 

 ad ftudium theologix,& media numero tria ; vt func 

 inoenium theolo"icum , fiue natura , ars , & cxerci- 

 tatio. > 



In fpecie (ludium theologii aliud efl ablolutumj 

 aliud rclatum j & ibi duo i\int curricula huius ftudij 

 diftini^aquidem illa.non tamenita,qu6minus ab vno 

 eodemque percurri poffint. Primum curticiilum eft 

 fcholafticuinialterum,ecclefiafticum. 



R E G V L ^. 



I. Qmno^iie ifts, caitft commendant findium 

 theolazia. 



o 



I A N^f/ja/Mf^quia theologiaarchetypa cft ab xterno; 

 il.& eiitinxccrnum , vna cuni theologia excclsa, bea- 

 torum angeloiura & hominum. Ueus enim elt princeps 

 thcologus , qui principium & finera non habct. £t theolo- 

 gia excelfa , qua: ctiara dicitur vifionis, itcmquc compiehcD- 

 iorum , dutabit in vita xteina. Porro Scrmo illc Patris.Iclus 

 Chriftus, thcologam rcuclationis , quam vulgo nollram 

 vocancprotulic ex finu Pacris, & nobifcumcom;nunicauir. 

 lllc fiquidcm cum primis parcntibus in parauifo, &• poftca 

 cura patriarchis & pro[.;^hctis locucuscft , & rcs diuinaslqua- 

 rum fipientia & prudcncia eft tlicologia ) annuiuiaiiit. Ad- 

 minilln autcm primi lcruiences Dco in perfei-Tu ne & propa- 

 gatione thcologix ,' fucrunc fanfli angeii , & eximij arquc 

 pr.Tftancilfuni pactiarchac , piiiiciprs , & duccs r nimirum 

 Adam,origo, capuc , & princcps omnium hominum ; Atiel, 

 primus raartyr , & typus Chrilli pafruii ; Scth , piopagator 

 Ecclcfi.x conft.incilfimns ; Enoch , candidatus xtcrnitacis; 

 Noi: , pr.:cco iulticisci Abraham , parer credcncium ; Ilaac, 

 hsrcs promifliouis; lacob , vidor & priiiceps Dei ; loftph, 

 yEfypii prorcx; Mofes.canccllarins Dci, dux populi Dci , Sc 

 rcxin lefchurunc; lofua, bcllacor lehou.-tiSamucI, propheia 

 &iudcx popuii Dcii Dauid,rcx fccunditra cor Dc > Salo- 



mon. 



