DidaaicsE Cap. X I V. & X V. 115 



mnn, raplentiffinius regumj Etanicl, aHmiflionalis maximus 

 NclHicadnezaris ; vt lam ie aliis nihil dicam ,pcr quos Dcus 

 775^i;^oT(»s- H^ Tni^iUfii^ii''; o\\m Cc patcfccit. Tandcm vltiraus 

 dicbuslocutus nobis elt pcr filium, in carne manitcltatum, 

 qucm conftituit hxredem omnium , quique per apoftolos 

 myfterium falutis noflr.x aEternx vniucrfis nationibus & 

 populisireuelauit. i. Dignitnf ; quia thcologia vcrfatur circa 

 Deum , fubicdum nobililTimuin ; Ji cadit in Deum, angelos 

 fani5fos , infinitos homincs Dco cliaros ; & tradit principia 

 nobiliflima , modo eminentilTimo ; ipfa dcniquecfl faiida, 

 iulla, perfcfla, immutabilis^stetaa; j.fVmr«</o,quia inftru- 

 mentii thcolo;^i.iE eft Scriptura fjcra.quac eft ("son».*!. «■©-,& in- 

 fallibilis , atquc fic cxpoiut mylletia coclcflis fapicniis , vt 

 altitudine fuperbos iiiidcat , profuiiditatc attcntos tcrreat, 

 vetitatc mai^nos pafcat , afFabilitatc paruulos nutriat:vt (unt 

 ▼etba Auguflini lih.^.deGeneJi ad literam cap-^. Dcinde ma- 

 icria iheologiae arcanx funt principia iramota , pcr folam 

 Dei rcuelationcm , qux fallcrencfcic , co_;^nita. Atquehiiic 

 e(t , quod demondrationes thcologicDC funt omnium lirmif- 

 Cmac : vtpotc nix.r diuino illo prophctarum «tVoj 'i^a. 

 Quamuis autem in folis difciplinis humanis denturdemon- 

 fliationcs fcientifica; ( nain in illis (olis conclulioncs fciun- 

 tur ) actamcn vc maior cl^certitud» principiotum thcologi- 

 cocum, quia diuinicus rcuelata funt iinmediata infpitatioiie, 

 quam principiorum philofophicorum , qux proptcr corru- 

 piam nacuram multacaliginc inuoluta func , & variis ctro- 

 libus dcptauata , & quia faepc pro principiis habcntur , qux 

 principia nonfunc: ideo dcmonlhationes multo certiorcs 

 dantur in theologa, quam in piiilofophia. « j^* i>i»Ti-m Xot- 



ait Clemens Alexandrinips i. Stromaliim. Multo itaquc ma- 

 iorelt certitudo dcmonltrationum theologicarum , quam 

 mathematicatum , dc quibus nihil non prxdicant philofo- 

 phi. 4. lucnnditiu ; quia J (lo^cyfit iJ'iv ti^ovai tzS i'ia. Qa\d 

 enim podit cire iucundius animi deuota; quam audirc 

 Dcum loquentem , & cum ipfo colloqui ? quid amabilius, 

 quam cor Dci amabililfimum cognolccrc ! quid fuauius, 

 quam l.etum nuntium audiredevia falutis artcrna:? j. Vtili- 

 /iM;quia thcologia efl mcdium pctueniendi ad fummam bca- 

 titudmcm; nonfane illam,qijam philofophi docucrunt, quac 

 Tcrius mifcria eft ; fcd quam Dcus patefccic , & omnibus 

 eledtis fuis cihibec , qux eft vnio & coinmunio illa cum 

 Dco Pattc , Filio , & Sjjiritu fando. Hic itaque eft finis , ad 

 qucm theologia ducit & pcrducic EtFcLta iplius, fini func 

 analega. Thcologia fiquidcm cradit cognitionem fummi 

 boni , mentcs exitiali ignorantia liberando. Theologia 

 monftrac adeptionem & polTenioncm fummi illius boni, 

 ▼itia ci cordibus cipellcndo. Thcologia eft morum fan- 

 dorum Dcoque probatorum magiftra. Theologia fupcr- 

 biam , Deo bonifque inuifam eradicat , & humilita cm, gra- 

 ciae conciliatriccm , plantat. Thcologia ad fandimoniam 

 in nobis , ad iuftitiam erga omncs , ad perfeftioncin per 

 omnia dirigit. Thcologia ver^ adolclccntiam alit , fcncdu- 

 tem fandte oblccftat , fccundasres ornat, aducrfis pcrfugium 

 ac folaiiuin conHans & foliduin prsbet. Theologia viioe 

 tranquillitatcra largitur, & tcttorcm mortis aufcrt. Ex illius 

 prsECeptis dies vnus bene adus , pcccanti immort.4litati ell 

 anteponendus. Et, vt fummatirn omnia dicam,thcologia fa- 

 cit, vt in tcrris ca difcamus , quurum fcientia nobis perfeuc- 

 rac in coelisrac pioinde moiti aeteruaecccptos ad immottali- 

 tatcm bcatam pctducit. 



genibin j [_ Infenium theohvicim <•/? amans himilitatis ^ 

 eologi. ^ . ] I- , 



aiermtatti ; ac proiiide vnas litcrai dtiiinas 



habet in dcliciii. 



CEttiflimum hoc clt x^-niyiev ingenij theologici.Nam qui- 

 cunque habet fupciciliura, & inimcrfus cft in cura huius 

 vit.t,fieti non potelt vt cuadat perfoflus theologus.Iia fi quis 

 alios libros prjtponat Codici a^terni lapicntiae , qucm Bililia 

 dicimus , noa eltaptusad fubliaK-ra lianc facultatcm capcf- 

 fendam. 



Jmini- J i j_ Ciira artii in (indio theolncrix refpicit propd- 



laatiis .. ,. ■* , 1 ' , 



ttudio dtam , & pitdiam. Propsdia cjt m co^nitwtie lui- 

 guarum Cf rehcju£ phdologia i ttcm^ue philofophix, 

 turijprudent!a,medicinii:,antum i^uarttndam ?»echa- 

 mcharum,dtfctplinarum deniejiie partialiim& corn- 

 pofttarum.l' £.dia eft in lcdionc turn corporu doU' i' 

 ridi theologicit, tum Scripturafacrx. 



AD/";^«(Mquodattinct, ftudiofiis thcologlx linguaGiac- 

 cam i< Laiina.quam didicit in clafnbus.citca annu itatis 

 iS.dirigcrc incipict ad (copum fiaiiii.ltaque dabit opcram.vc 

 linguxGiacci colophoucmimponat cx N.T.obfctuando ibi 



colo- 

 co. 



hellenifmos&clcgantias facras. Idem in linguaLacina hoc 

 agat.vt fibi comparet ftylum theologicu. Porio Iinguam Hc- 

 br.Tam eo dilcct modo.vt fupra indicauimus.Dcniq^uc lingui 

 veriiacula ita excolct,vt in illa fit quam cxpeditiflimus & iTcr. 

 uofiflimus^fi quidc vrJit euadcrc Ecclcfiaftcs. Ex reliqua Phi-* 

 lologiadiligcntKfim^coIct Logicam , iuprimis thcologicam. 

 ( iirjiim philofofhicii coftar.t fpatio tricnnij.ab annoaetatis I4. 

 ad i8.&mprimisexcolct Phyf;cam,atq;Ethicam;!tem pii«i5 

 philofophi.i.fi inducat in animudoccrc thcologiam in fchola. 

 f.iry«reW/«7/ftLidiolustheologi?illaflbircddetfamiliaiia,q,' 

 ibi occuriunt dc fanaE Trinitate, de ccclcfiis, de cpifcopis & 

 cleris.de b^reticis, & fimilibus rebus, quaium vfuseft in dif- 

 putaiionib.theologicis,& in cafibus confcientii./nr///» quo- 

 que ms cancucum cft cuolucndum ftudiofo iheologia: ; tum 

 quiaibioccuiruntmultavtilia.tumquiarcgniAntichriftiani 

 tacies ibidem pariim fucotegitur.partira ab(li;fuco dctegitut. 

 Exmediafacultate iheologusdifcat natuiam & vim medica- 

 mentorura;nim vt in cafu necelliiatis, qucm vocancpo/lit fc 

 munirc pixfidio aliquo medicins.cuius copiam n6 poteft ha- 

 beic a incdico;tum vt po/Tit intei mcdican.cta legitima & fu- 

 perftitiofa difceinerc. Porro ex artibus mechanicis deliget Ar- 

 chitcftonicam.cuius ratio& vfus aliquis cft in S.literis.Imo^fi 

 prxditus fit ingenio mechanico,difcct artem aliqua mcchani- 

 cam.quam vel animi causa cxeiccat.vel incidcnte neccftitate, 

 v.g.cxilio,faaitet:exemploapoftoli Pauli. Artes etiam quaf- 

 dam fartiales difceie debet.illas,nempc,qu;r pluiimum con- 

 ducunt ad notitiam reium diuinaium. qualis eft e.g.Rhyth- 

 mopoji,). Exartiiu4compo/iiis(e\\^ei Hiftoiicam, Chrono- 

 logiam, Mnemonicam, Zao^M^eicB,. Gnomologiam facram, 

 vEnigmaiographiara faciam , & alias id genus. His autem 

 ommbus operati potcft ab anno aciatis y.ad i j.Quod attinet 

 adhclioncm corporls doHrim theologicA, iHa concinuabltur 

 bicnnio,nempe anno xtatis 18.& ij^hac ratione. Primo om- 

 nium legat thtologiamnaturalem , camquc abfoluat fpacio 

 bimcftri ; vfus hanc ad rcra noftra meihodo , Hexaemcro 

 Bafilij &: B.irtafij , Spinato de prouidentia , Moinaro de vcri- 

 cacereligionisChriftianK, & Thoma contra gentilcs.Dcin- 

 Aetheologiamcatecheticam peidifcat exVifini Eiplicationibus 

 catechcticis , itidem fpatio bimcliii. Teitio loco fe accin- 

 gat ad leBionem lccortim communium ,fme theohgis. dida^i- 

 cd ; & illi opcrain detcontinuos mcnfcsoao, memorixman- 

 dando definiciones, difttibutiones, legulas, & diftindtiones, 

 vnacumdKftisSciiptuiae , ad fingulos locos. Prodcrit hanc 

 ad rem, & valdc prodcrit, poft imprellioncm racthodici fyn- 

 tagmatisadfinguioslocoscuoluere auihores , qui illos ex 

 profeflo tracftarunt. e. g. Zanchium de Deo, Dan.?:um dean- 

 gclis, &c. atquc cx illis adornare locos comraunes. Sequitur 

 theologia polemica ; quam facile tribus'mcnfibus aliquisab- 

 foluet ex Antibcllarmino Vorftij , Antifocino Sibrandi , & 

 CurlutheologicoSchatpfij. Theologia cajiium fimiliter fpa- 

 cio tiiura menfium abfolni potcft rxGuil. Pcikinfo , & Fii- 

 deiico BalJuno. i{/?<?/«r/f/i Ecchfiaflici , duorura mcnfium 

 fpatio difcatur cx Pcikinfo , & Ktckei inanno. Tantum quo- 

 quc tcmporis impendatur PoliliA ecclefa.fiic£ , qnam fatis 

 accuratcdcfcripfiiZcpperus. Adexircitium theologiamoralt^ 

 fibi vendicabic reliquos duos mcnfcs ; atquc ita vcndicahic, 

 vtpraftici thcologieuoluantur , qul fcripfcrunt inftitutio- 

 ncm vitx Chriftian.r: pcr omncs viti human.c oidines. vbi 

 cxcellunt opcra qusdam Thaulcri . Tliomi de Kcrapis , & 

 Drexcli;. Leaio Scriptiirt. [acr&fibi veiidicabiti^Kiutn bien- 

 niura, i.c. annum xiaiisio. 11. Sic auicin oportet inftituere 

 hanclcdionem , vt confulatur mcmori.t &: intclligcntia-. 

 MemorU confuli potcrt,fi tabul.i fingulorura Iibrorum mc- 

 thodicc imprimantur animo ; dchinc tituli ranemonici , fiue 

 fummaiia ingeniose compofita , adfciibantur finguliscapp. 

 Biblicis ; icrtio , Memoriale Biblicum Lcand: 1 d'c S. Marti- 

 no , vcl .Matthii Martinij , cdifcatur ; dcnique Biblia ordine 

 legantur, inque illis memoria ftn;nuii cxerccntur. Condu- 

 citctiam nonnihil hanc ad lem Chronologia Iibioruin Bi- 

 \:>\\cot\in\.liite!li^enti£ noftrx in S. literaiura leclione confu- 

 lctui , fi icmoueamus impedimcnta, & arlh;bea.T.us niedia ' 

 cui\aci\\ein\3. In impedimentis funt pr,T:cipue catnalis fa- 

 pientia , & prudcntia , ignoiario linguaium principum & 

 difciplinaiura philofophicarum.qux vcrbo Dcifjmulantiu, 

 indiligcn.s lciftio Scriptniac , omillio piccaiionis , &c. il'»- 

 dia adhibenda in tei^fione Scriptun rcfpiciunt alfciftum , & 

 intclledtura. /vtfcttum rclpiciuntifti : peifiialio firma, Scii- 

 pturam clle a Deo piofctTam , & veium Sciiptuix fcnfum 

 a nemine ex propio mgcnio polfc inucnui , fcd 3 Dco ic'^ 

 uelaii; precaiio ardcns;amor & dcfidcrium veritatiscalcftisi 

 affidua mcditatio Sci iptiira',colliraatio pcipetua ad finc Scii- 

 pturx,qui eft Icfus Chiiftus.Inicllciftri rcfpiciuut ilia firpteiTi 

 media i. diligcns coiifidciaiio vcrboium , adcoqucanalyfis 

 Giammatica& Rhctoiica i analogia fidei. 3. confi.leiatio 

 (ubicttx matcii3e,& fcopi.4 confideiatio ciicumllaiKiaium. 

 5 conciliaiio locoiiim c'v«»ri«^««a;». 7. infpccTio clallicoiuin 

 Sciiptutx inieipictum: vbi primo vniis aliqins cft legendus, 

 qui commcutaria fcripfit in vniucila Biblia,& poftca ad fin-' 



gulos 



