ii6 



Encyclopedi^ Lib. 1 V. 



Admini- 



culum ab 



exeiciia- 



tione in 



ftudio 



iheologi- 



co. 



JLatio ii- 



fcendi 



thfologia 



Scholalti- 



cam 8c 



Ecclefia-i 



fiicam. 



^omo- 

 do alia- 

 jum fa- 

 cultatum 

 ftudiofi 

 debeant 

 operaii 

 theolo. 



gulos librosfacros euoluendi funt , riui illos accurate illuftra- 

 runt. qua de rc vide infra Ctiticam thcologicam. 



I V. Cura exercitatio lis in findio theologico.commmi- 



terfpeclato , & ipft efl fufcipienda altero 



hienmo , id efl , anno dtatt^ 



20. & 21. 



SltaautemcfthECCUiain dccl.imationibus , & difputatio- 

 nibus. H.rc fiquidcm exerciu.i fuut necellana theoiogo,(:ue 

 infcholi. fiucineccleliafuam velit occupareoperam. Inlli- 

 tuuntur aurem vel in panegyri fcholaftica , vcl in priuato col- 

 lcio. Vtiaque mfignemhabcnt vtilitatem. Namcicciaraatio- 

 Dc^s theologica; faciunt,vt ftudiofus theologixmagismagifque 

 difcat intelligere res facras,& exerceat memoriam , & compa- 

 rct fibi habitum dicendi coram aliis hbenter atque animose. 

 Pifputationestheologica-acuunt ingenium,confirmantmemo- 

 riam,& augent habitum animose dicendi. 



• V. Specialu ratio difcendi theologiam Scholafticam 



dr Ecclefaftieam tncipere debet anno &ta- 



tis iz. & continuari vfcjue ad 



anmm 25- 



INtegrum oacnnium damus cuilibet facultati foHde difcen- 

 Ax. Primura quadricnnium (Ibi in theologicis vcndicat di- 

 fcentia communis i alterum quadtiennium difcentia piopria. 

 $ic autem inftituenda eft difientU theologn SchoUftus.. l^n 

 roumbicnnium, id eft, annus li, & i}. impendatur leftioni 

 controueifiarum , ffu , vri vocant , thcologii controuerfa:, & 

 quidem ita , vt .td fiiigulas , vel cei tc praecipuas controuerfias 

 let^antur.qui illas ex profelfo traairunt, quahseft v. g. Wita- 

 kerus de Scriprura , &c. iremque ficquentibus difputationibus: 

 alcerum biennium confumarur in peregnnationetheologica. 

 qu«hocpoti(Iimum fine a ftudiofo theologis Sholafticx- in- 

 ftituenda eft, vt audiat difputatores rheologos,in omni contro- 

 uerfiarumgenere excrcitatos , & in diarium fuum referat.quae- 

 cunque ipli occurrunt i2.o^»)i^o'»<<t;^. Theologict, Ecclefiaftici. 

 difientia cfto talis. Primo bicnnio , id eft , auno aetatis ii. & 

 zj. viaeant excrciria concionum facrarum , & adornentur loci 

 communes huic rci feruientes. Reliquum tempus ita tranfiga- 

 tur in perecrrinatione , vc audiantur praftantiflimi quiquc con- 

 cionatores'^& in ephcraeridesreferantutoiunia.quasad factam 

 hanc artem fpeftate videntur. 



V I. Philologidt. , Philofophid , Itirifpyudemia , & 

 Medicin£ ftudtofi dtfcant inprijnis theolo- 

 giam Catecheticarn, dtdailicam, & 

 moralern. 



R E 



G V L ^E. 



r; 



Atio primi eft; quia Catechefis eft compendium reHgionis 



Chriftianx, quod proindeomnibus Chiiftianis, cuiufcun- 



que"etiam fint facultatis & profedionis, eft neccirarium. Ratio 

 fccundi eft i quia loci communcs thcologici, vtcunque cogniti, 

 faciunt, vt de coutrouerfiiifidci . & cafibus confcientii polli- 

 mus iudicium folidum facere. Ratio tcrti) eft ; quiarheologia 

 moralis prxrcribitregulas vit.E Chriftian.Tr, & monftiat praxin 

 pietatis. Atque ha:c etiameftratio rtudij theologici , quod di- 

 xii"nusrelatum,hoceft,itacompavatum, vt eius profclTionem 

 relinquamus quidem theologis , fcd tamen interiiii fundamen- 

 ta theolo-^ii laciamus, vt iis' vtamur jn alia piofcdione v-g-iu- 

 lidica, medica. 



C A P V T XVI. 



De ratione difccndi Inrifprudentiam. 



PRiECEPTA. 



Wadlica luridica & ipfa eft communis , vtl pto- 



-_ pria. 



Comitiunis explicat caufas impellentes ad hoc ftu- 

 dium , eiufque modum quantum ad naturam fcu in- 

 genium iuridicum , cognitionem iuris fiue artem , & 

 vfum feu cxercitationem. 



Propria diftindlc agit de ftudio iuris ciuilis , & ca- 

 ttonici ; &quidcmitavt prxfcribatdifcentiamiuris 

 in fchola docendi, vcl in foro cxercendi. 



I. jid fludiftm luris itnpellent ifta qiunqtie. 



'• A •N"'f«;/'<«;quiaprincipialuris Honefte viuere,Neminem 

 /A.Li:dcrc,Suum cuique tnbucrc,func radi) quidam legisna- 

 tiiiiE , quam Deus imprellit homiiium mentibus. Ec ifta prin- 

 CipialiUTunrobleiuata atqueallerta a patriarchis, ance & polt 

 diluuium. Tuilco quoque rcx Germanorum.ceitis carminibus 

 compicxuselt ea, qua: pertineut ad religionem & iuftitiam. 

 Porro Phoroneus, rex Argiuorum , cucaannum M. ii yo. pri- 

 inus lcges iudiciaque Argiuis conftituit. Idempoftea fccit Cc- 

 crops , primus rex Athenienfium. Quid ? Mofcs a Deo accepic 

 fyllogen lurilprudentias longc perfec^ulimam , qua; vlque ad 

 Chriltum in policia lud.rorum fuit obferuata Amphidlyon, 

 rcx Atheaienlium , legestulic , quxab ipfo fuerunr appellatae 

 Amphiftyouic.-E, MinosCrcceufibus, Lycurgus Spartanis, Ro- 

 mulus & Numa luis ciuibus , Saleucus Locrenfibus , Draco & 

 Solon Achenienfibus , Papyrius Romanis, CharondasThuriis, 

 pr.xfcripferunt legcs. Adhxcleges x i i. tabularum, ab Athe- 

 nienfibus& aliis Gra:ci.s reccptjcpcr legatos Romam deportat* 

 fucrunt. 1. Dignitas, quia hxcdifciplina eft iiiftiti.E alleirrix,& 

 doiSrix 3. Certitudo;(^\x\A ius narura:,gentium,& diuinum funt 

 immota tcgulaiurisciuilis & CMonia. A.lucunditas; quia ma- 

 gna cum voluptatecogiiofcuncur reguliiuris, quarum femi- 

 na in iiobis ipfis habemus. f . Vtiiitns ; quia h.rc facultas facit vc 

 vitam in omni ftatu iranquillam degamus.adeoquc religionem 

 & regionem , fcholas & famiiias in florc conferuat: vt meriro 

 lurilprudentia dici queatlonca &feptum reliquarumfaculta- 

 tum. Arcjue haec c(tcaufa,qu6d inrerprctesiiiris in pretio fem- 

 per habitifunt , & iuftitht facetdotes appcllati. Quare diuina 

 lurisorigo.legum prxftantia,conferuatio pacis,eorum denique 

 a quibus leges aut condits , aut collcdae , aut explanatse func 

 grauitas,eruditio, & pra^mia, ftudiolb luris vellicabunt aurem, 

 vtimpiger fit huius faculcatis cultor & alVertor. 



1 1. Ingenium iuridicum eft , qttod propenfitm eft 

 ad nemefm. 



NEmcfis apud ethnicos eft nomcn certi de:B , qua: prs cx- 

 teris omnibus diis ac deabus curae habet hominum in(blen- 

 tiam reprimere , & de iniuriofis poenas rumcre. Scd ingencre 

 vlfcto-if eft indignatio cum quadam inuidia , aut inuidia quac- 

 dam indignabunda , non (blum aduerfus felicitatem corum, 

 qui indigni ca funt , aut cITe videntur , fcd & aduetfus eos , qui 

 aliquod fcelus comraKcrunt. vnde Budxus vcrtit indignatio- 

 nem ob (ccleratum facinus , vel infialens.In futuro ICto requi- 

 ritur inclinatio atquc propenfio quxdam naturalis ad huiufmo- 

 di nemefin. Eaenim facit, vtnonfolum cupiat ius exerccrc, 

 fed etiam rciSe exercere. Id auccm fine iutis cognitionc ficii 

 non poteft. 



III. Certiffima ratio parandi cognitionem iiiris efl 



methodica frdceptorum & regularum corn- 



prehenfio. 



HAc de re magnus ille Vttlte\ta , cognatus meus honoran- 

 dus, in prolegomeno deftudio iuris ingeniose ita pronuntiat. 

 Plenfque illis(^«/ meih-idum ]ttris inquifiuerunt ] defuit illud 

 vnicum, vtdelegitima&arrificiosa prxceptorum juris difpofi- 

 tione.qu.E omnium prima elTe debuerat, non cogitarent. qua: (i 

 pr2CclIiiret,intotillipartes nonabiilfent , neque tot orarioni- 

 bus, tr.adatibus , cynoluris, & nefcioquibus aliis epiftolis de 

 ftudioiurisrcde inftituendo illi opus fuilfct. Arsenim fui & 

 doccndi & difcendi ipfa eft methodus : & qui .aliam , pisctet 

 legitimam prxceptorum difpofitionem , artis methodum in- 

 quirunt,ni illi egrcgie falluncur , omni-que ftudium fuum in rc 

 nonneceljaria fruflia collocant. ItaVulcejus, dodtc fane ac 

 grauirer , pronuntiat. Si quis enim (capham velit appellare 

 (i:apham , & ligonem ligonem , ex vercris prouerbij formula; 

 omiiesij, qui ftudiumiuiis abfque cerra pi;Eceptoriim nie- 

 thodoformandum fibifumunt , grauidime halhrcinantur. Et- 

 cnim vbi dantur niulta piaecepta , ibi poteftelTc aliquis ordo 

 naturalis. Qijare ficut in aliis difcipliuis , ita & in lurifpruden- 

 tiapoteft , ac vero debet , c(Te aliquis ordo methodicus , qui 

 congruat cum normis artis Logicat. Regi,r igitur via perue- 

 niendi ad ampliirimac huius difciplinx pofteillonem, eft metho- 

 diis pixceptorum homogcneorum, & magis minufque gene- 

 ralium. 



I V. Vfiti luris non tamefl in docendo, quam in 

 tudtcando, cr aduocando. 



QVemadmodum omnium difciplinatura , ita & lutifpru- 

 _dcntix vis omnis atque ftudium in duobus illis pofitum 

 eft, in cognitione nimirum, eiufdeitique vfu:dequibus illa 



ingenij 



Iurifptu.| 

 detiacui' 

 excolen-, 

 da. 



IngeniB^ 

 iucidicu 

 quod- 

 iiami 



lutis co 

 giiitio v! 

 paietui 



Vfusiu 



vt paiej 

 tui ; 



