Didadic^ Cap. XVII. 



{Phyfiologica, de feptem rebus naturalibus. 

 Anatoraica. 

 (ica -^ 



I rSanitate : bytniL 



^i.Propriaide'^ 



LMtbo : 7mUXi}{Ki. 



119 



MediciX 

 cacft 



f Communis, 

 dcaftione 

 medici ^" 



•, Pradli 



fPrima ; cognitio morbi : vbi mf*neiliKi. 

 f Abfoluta& I 



fcparata; ■{ fTheoretica : Prognofis. 



qu«e(l I Orta, qu* ) 



L eflmagis^ f Principalis : Indicatio. 



I i 



', Praili- I rPriferuatiua. 



t ca -( I f-Diaetctica. 



^DIgnior.< Curatiua, y Pharmaceu- 



I Minus prin- j | fcu thera- ; tica. 



L cipalis. ^ 



fDifputatio. 

 Relata&focia,-^ 



vtcft LConfultatio. 



I peutica ^Chirurgica. 

 LRcfumtiua. 



rPharmaco- 

 V.Iadigniot:Executio per< pocos. 



CChiturgos. 



f Curatio morbi, 

 i ^Specialis feu praxis medicajquae eft-v Vifitatio acgii. 



LObleruatioeorumqusincurationecontingunt. 



A P V 



T XVIII. 



J)e ratione difcendi artes mcchanicM. 

 Pr^cepta. 



Ccedimus nunc ad Didadicam mechanicam, 

 eamque delineamus potius quam explicamus, 

 parcim in genere, parrim in fpecic. 



Ingencreobferuamus caufas impellentes ad harum 

 arcium difccnciam,^ modum,qui vcrcicur in hifcc tri- 

 buSj nacura, arte, & cxercicatione. 



In fpecie dirterimus de arcibus mechanicise Phyfi- 

 ca, vel Machemacica oriundis. 



R 



E G V L .it. 



i irtes I. 



chini'- 

 lifcen. 



QuA caufii nos impellmt ad cogmtio-iiem artium 

 Itheralium, eddem in artthHsmechanicis 

 obfermri pojfunt. 



EStenlm illarimattendcnda,T.«»f;ij««>«*;quia Adam agri- 

 culturam,& Abel paftoritiam cxcrcuit:Iubal,C.nini fiiius, 

 inucoit muficaminftrumcntalcm,ciurquefraterThubal-cain 

 artcm fcrrariam:& horum foror Naama vcftium Helicia? ex- 

 lana linoque conficere docuit. t. dignitas ; quia licctha: 

 artes vulgo appellentur illibcialcs , tamcn hoc nonnifi com- 

 paraic,ntclligi debct.Sunt enim atque a D e oprofcil:e,atquc 

 illaEquxIibcralesdicuntur.Atquchinceft.quod fummi tcges 

 &principcsabartium mechanicarum culturanonabhorruc- 

 rinr. Sanc Romani Confulcs agriculturx fucrunt dcditi. 'Et 

 noflia itate Rudolphus Imr-erator infignis fuit mcchanicus. 

 j. certitudo ; quia nituntr ha: artcs principiis Phyiicis & Ma- 

 tbematicis , itcmque vniuerfali aut particulari cxpcrientia. 

 j^.iucunditas t quia excitatio ingcnio non poteft non gratum 

 accidere , fi varictatcm artium mcchanicarum cognofcat , & 

 vnam vcl alteram ex iis cierceat , hocquc cxcrcitio con- 

 diat & fubleuet txdium , quod obrepere folcr in libcralium 

 attium continuaineditationc & praxi. f. ftiliras ; quia lu- 

 blatis artibus mcchanicis vua humana nc ad momcntum 

 quidem confiflctc potcft. Quid ! Viriquidam litcratilTimi 

 artibusmechanicis operati funt , vt pcrfccutionis & exilij 

 lcmpote illas faiflitando, honclU- vitam fuampoflcnt fuflcn- 

 tarc.Ita Paulus apoflolus fuit pcritiis .Ttris lcenofafloriat, vt 

 loquifir auihorviilpataEvcrfionis, ylii. i S.ij. Et elcgans crt 

 apophtfgma Gamaliclis filij R.Iehuda: 



:ViK 1111 tny m^in TiB':n me' 



ideft, Pulchra elt dilciplina lct;i': , cum arrlficio aliquo ad- 



tunc^o. Porioartes illibcralcs propoiiiiniur dilccnti ingcnuo 



non tam opcrationi^,quam cognitionis crgo.Atque hinc cft, 



Tcm. l. 



quod veteres fapientes non Philologiam tantum & Piiilofo- 

 phiam,aliafque artes liberales excoluerunt;fed criam artium 

 mechanicarum notitiam habere conati funt : imo & eatum 

 quafdam exercucre. Teftaiur hoc ipfum in Floridis dc Hip* 

 pia Apulcius, qui omnes artesfccallerein OlympicoGrx- 

 corum conucntu gloriabatur, quique omnia (ecum qux ha- 

 bebat fuis manibusconfeciire, indumcnta, inquam , quibus 

 indutuscrat, calceamenta quibus indudus , & gcftamina 

 quibus erat confpicuus , iadabat. Scimus ctiam noflro xuo 

 viros quofdam doftiffimos artium etiam mechanicarumco- 

 gnitioni operatos fuiffe^vt ferunt dc Adriano Turnebo.Petro 

 Ramo, &caeteris. nec immerito ; fiquidemartes mechanic» 

 funt philofophiz propagines,verfanturquecirca res quarum 

 natura in philofophia naturali potifrimilm dcclaratur. Acce- 

 dit&aliaratio. Nam loquendi formula: innumerx , bonis 

 authoribus tritx,& innumcra vocabula , ex iis deducuntut; 

 quibus viri dofti fiueproptcrverborum penuriam,fiuc dele- 

 (ftationis gtatia vti coguntur. Hinc videas paflim eos cefpi- 

 tare, & in vetcrum fcriptorum intcrpretatione hallucinari, 

 qui nihil de artibus , eiquibusillaeiloquendi formulac de- 

 promtx funt, audiuerunt. Bonnttu c.i. de ratione difie»' 

 di. Ncqueeft , quod nos moucat humilis hatum aitium no- 

 mcnclatura. Non enim dicuntut illiberalcs , quod fint ules 

 natura & indole fua.fed quiaGraeci, authores huius .ippclla- 

 tionis, tantiim liberos homincs artibus libcralibus vacare fi- 

 ncbant , fcruos excludcbant , & ad artes mcchanicas aman- 

 dabant. Itaque ha; funt iUiberales & feruilcs , non tatione 

 formx.fcd fubie<fti. 



I I. Ingenltimmechanicimefi,(juodefl TifoiHlirin ,& mReniun 

 quidem ita,vtpropendeat ad affeiitonem 

 manualem. 



■ n(i'D<r(f,id eft, eflFeiSio, duplex traditur a philofophis : vna 

 interna & incntalis,alicra cxterna & manualis. Illa 111 )'Iiilo- 

 logicis:h?c inmcchanicis lociim habet.Quarcficut ingenium 

 philologicum cognofcitur ex propcnfionc ad Trririait mcnta- 

 lcm.itamcchanicum dcpichenditut ex impctu ad mirnn ma- 

 nualem. 



III. Jirtes mechanic£ paiiculis pnceptis , & longa Anes me- 

 exercttattone dtfcuntur. J^^ 



T. r 1 • \ r r _ L dilcaniui} 



Ametfi artesmechaniCT non dilcuntur ex aliquometno- 

 dico fydcmatc : fuis tamen pr.TCcptis,lioc eft, principii.s 

 conftant.quacpoirunt in aliqiiod fyllcma rcdigi.Vcruin cniiu 

 vcro ifta pricccpta fcri difcuntur vfu , vci etiam ab artiiici- 

 bus fidclibus viua voce btcuitcr doccntur.Si quis autcm om- 

 nium attium mcchanicariim coniprchenfioiiem defi- 

 derct,adfat Fancfliarn Hartmanni ^chopferi. 

 quaomnium artiuin racchanica- 

 tum gcncia complc- 

 xus efl. 



tncchani- 

 cimi 

 qtiod- 

 natD? 



L X 



IV. Jrttt 



