uo Encyclopa^di^ Lib, I V. 



Ratlo di. 

 fcendi ai. 

 tes mr- 

 thanico- 

 phyficas. 



tl.ttio di- 

 fccndi »t- 

 tei me- 

 chanice- 

 niathe- 

 rajticas. 



I V. uirtet mechaniu, ejH£ philofophU mturali fuam 



delfent origmem ,certis prsceptisfcretraditx 



funt ; ac proinde facile pojfunt 



addifci, 



Ita videmii<: VirTilium in Georcicis , Varronem & Colu- 

 meliam in libns d? ic ruftica, Palladium Hercsbach.um, 

 Coleiiim,Natalem Comitem , & alios miilta fcnpfille de agti- 

 cultiira , dc horticultura , de paftoritia, de venatione , & fimi- 

 libus. 



V. ^rtes mechamca , ^us, ex Mathefi oriuntur, 



potiits a.iiTc-\ia.\', qunm methodicam com- 



prehenjtonem requirHnt. 



Ta enim hic cft compaiatum.vt non fint .alia principia,qu3m 

 in Mathematicis. Quare non eft necelTe tradere noua price- 



pta , fed id folum requiritur, vt applicatio & vfus principiorurn 



monftretut. quara adremawmj"'» cft opus. 



I 



A P V 



T XIX. 



Bifcipli- 

 nzpaitia- 

 les cuc 

 excolen- 



Eircipli. 

 nz pai- 

 tiales 

 quomodo 

 difcendat! 



'De rntione difcotM Mfciplmas partiales. 



Pr^cepta. 



(Acio difccndi difciplinas parciales continecur 

 ,._jcanfis& iTiodo<iifcenti.T. 

 Caufx fiint diia: i propenfio ingenij , & ncceffitas 

 feu indigentia. 



Modus difcentiajcontinetur analogja partis ad to- 

 tum; &indicationeauth©rum. 



R E G V L -lE. 



I. Difciplin£ partiales duplici hoe nomine probantHr; 

 tum quod arrtdeant certis tngeniis, tum cjuia ne- 



cejfitate quandocjue conflriEli illas 

 addifcimus. 



AT primo qaidem funt ingenia,quibus non tota aliqua di- 

 fciplina.illiufque partes iquc arrident. Ita videas in Phy- 

 ficis alios deleftati potius Metallographia , vel Botanica , vel 

 Anatomica.quam reliquis eius partibus. Itaque ingenium phy. 

 ficum,mathematicum,&c. non fcmpei eft o>.»f &omnin6 tale. 

 In hocergocafu difciplinae partiales habent fuum vfum. De- 

 jnde faepenumero accidit , vt difciplinam paitialcm cligamus 

 non tam cx propenfione naturae , quam ex necefficate, qu.t eft 

 vel facultatum, vel natura;. Nam fi cui anguftior res familia- 

 ris contigerit , eas partes difciplinarum eligere cogetur , vnde 

 promtidimum putat pofle necelficatibus fuis prifidium parari. 

 Ita v.g.ftudiofus Medicin.T: , cui res angufta contioit , ex Arith- 

 meticis excetpet regulas vulgares.dimifsa Algebra. Si vero illa 

 necefTitas non fit facultatum feu rerum , fed naturi ; vc fi cui 

 obtufius ingeniumcontigerit i illeiftis difciplina; alicuiuspar- 

 tibus feaddicet, qux fubtilitatem ingenij non defiderant: vt m 

 Arithmeticis eft Algorithmus & regula De tri. 



I I. Difciplin<t partiales difcantur analogice , & qni- 

 dem ex illts duthoribm ; qui eas ex prefejfo 



traUarunt. 



ANalogia confiftit in eo,vt difcentia partis congruat cum di- 

 fcentia totius. Sic v.g. Anthropologia eftpars Phyfici ; ac 

 proinde prxccpta de ratione difcendi Phyficam certa propor- 

 lionehuc debent transferri. Deinde parciales ill.c difciplinx a 

 variis authotibus defcripta: funt. Ex illorum itaque libris po- 

 tiiis, quim ex integtis fyftematis harum difciplinarum cognicio 

 cft petenda. Sic v.g. Georgius Agricola fcripfit de re me- 

 tallica. Quicunque igitut in hac Phyfiologix 

 parte volet excellere , iftum authorcm 

 fibi reddat fami- 

 liarem- 



C A P V t XX. 



De ratione dtfcendt difciplinas compojltas. 



PRiECEP TA. 



^^ Ltimo loco nobis fupereft Didadlica difciplina- 

 S^ rumcompolitarum} caque itidem gcneralis , Sc 

 fpecialis. 



Generalis indicat caufas & modum difcentia: : fpe- 

 cialis in aliquot faltcm difciplinis compofitis oftendie 

 racionem difcentia: , vt indc iudicium poflitfieride 

 ratione difcendi reliquas. Eligemus autcra Archite- 

 (^onicam & Apodemicam, 



R 



E G V L iE. 



I. Difriplinas compofitas oportet excolere ob i«- 



cmdam varietatem , & varietatis 



iftius vnitatem. 



IVcunda varietas in eo cernitur , quod diuerfarum difciplina- 

 rum materiae coniunguntur. Variecatis autem iftius vnitas 

 eft in eo pofita , quod ill.x ipfa: diuerfarum difciplinarum ma- 

 teri;e certa quadam ratione ad vnum eundemquefinem ten- 

 dunt.e.g. Paradoxologiaperfequiturparadoxa omnium artiura 

 &i.tcultatum , caquc fub vnum quafi fignum coUigit. Vndc 

 oiitur incrcdibilis voluptas. Itaque caufc , quas inipeUuntnos 

 iid cognitioiiem difcipliiiarum ftmplicium, polTunt jn compofi- 

 fis etiam obreruari. 



1 1. Difciplinit compofit^ difcenda fumprimo exfyfte- 

 mate mcthodico , deinde ex variis authorihus , qui 

 fparfmfere eas tradiderunt : veruntamen ita , vt 

 femper lilas reuocemus ad difctplinas fimplices. 



MEthodicum fyftema nos moliti fumus. Hoc itaque , cea 

 ^^n^y-iyta* , oinnium prinio fumamus ad manum. Po- 

 ftea volitcmus per omneauthorum genus , qui has tnaterias 

 fetc fparfiin tradiderunt. Sunt enim etiam quxdam fatis me- 

 thodice a nonnullis traditx: vcfiiplocoindicauimus.Csteriim 

 in hatum dilciplinarum itudio ita vcrQri oportet , vt memine- 

 i\mMS}ieop\x : Simflicia funt rnenfuri. comfofttsrum. Itaque 

 difciplinarumcompofitaiurniudicium pendet a iudicio fimpli- 

 cium. 



III. In ftudio ArchiteBonic£ oportet atteiidere ad 

 caufas impellentes,& modum difcentiA. 



ARchitelionica difcenda efi i. Propter antiquittitem; <\\x\z 

 Cain & ipdus poften arciiiteiflonica: fuerunt periti.non fi- 

 tftitiaethnicorum Pallas, vt vult Diodorus. i. Vropier dignita- 

 tem i quia verfacur circa firmicatem, fplendorem, & vtilicacem 

 ardiSciorum.j.f^rs/i/ifrcfr/j/rt^iwfraiquiacx principiis Arichme- 

 ticis & Geonietricis extiuit omuia, & molitur vari.is machinas, 

 quarum vfuscft cercus.temporc pacis & belli.4.Pro^w««f««(^/- 

 M/^OTiquia reflo iiigenio,quodad vitam & focictarcm ciuilcm 

 properat , volupe eft cognofccre fundamenta architeclura:. j. 

 troptervtilitatem i quia refp.ornatur architedlura & o:cono- 

 mia iuuatur,& ars militaris promouerur. Nam Architeftonica 

 dc concinnitatexdium ttaftat, atque ita ad patriam ornandam 

 facic.Architedura modum pra:fcnbit vibes muniendi,caftra me- 

 tandi.acicm inftrucndi, hoftes fugandi , exiguo denique fumtu 

 automata, & machinas varias eafque vtiiiflimas conficicndi. 

 Qtjodpaucis itapatct. jEdesreifle& finedifpendio reifamilia- 

 ris extrui non poilunt, nifi ratio loci,& exafta omnium propor- 

 tiofitCQgnica. Caftrotum quoque locus& forma line archice- 

 (flura militari nonpoteft fciri. Tormcnta bellicaquomodo fint 

 explodcnda,hicex ptincipiis Gcometricis docetur, iic eidem no- 

 bis accidat,quodGallis,qui Mediolanum txpugnaturi, non ha- 

 buerunt Mathematicos, quos vocant lngcnianos,qui tormcnta 

 ad turres dirigerentcxaLlc.lntcllcxitid Frontinus conlulRoma- 

 nus temporc Adriani Imperatoris qui deos in omnibus templis 

 (e veneiatum efle dicit, quod fibi ftudium mathemacicum diui- 

 iiiciisconccllcrint , vtpotcquoium adminiculo folTarum hiti- 

 tudinem , turrium altitudinem , fluminum pvofunditatcm, <Sc 

 omiiia fua fcliciter dirigerc, vinccrcque pocuillet. Archimcdcs 

 quoque , ciim Hieto quaereret , quid ipfc tandem reip. pro- 

 dellet, bencficio Architcctonica: nauem grandem onerariam 

 folus manudcxtiaex mariextraxit in littus.&inlittorehuc il- 



luc 



Cur di. 



fcendi 



fint difi 



plinz 



compol 



tsJ 



Qiiom. 

 do di. 

 f( endi 

 fint dil 

 plins 

 compo 

 t.-e} 



Archit" 



^OtllC, 



cut & 



quotm 

 dircL-n 



