Lexica^ Cap.1 1 1. 1 V. & V. i 2 9 



Lfsico 



auem roUoco , fy quUem fecundum feriem ^ dijjcTentinm fub- 

 R.TntiArnm. lr:.ic ad .irtes me confero : qiiurum qudd^m tthtr.%Us 

 fartt , ijuliUm ilHkerales ; (^ ex h'S omntiim p'tmi , qiti i»(lrH- 

 triin'» farant citcru. A'o ^litt dcinie trt ximi fnnt., qiu citcA Iji- 

 li^m (ycorforii vefliitf^ occttfanttir. ^i eiiam pertinel archt- 

 rcfiira. Suiccditnt deinde dinerfa hontinnmoenera , qitoritrfi .i!ij 

 prtfuiit ttlitf , alij fuhfunt aliis. Et mox : Nequeferv "Uniuerf*. 

 ler» taatiitn dferii^ui , tn trxdendii eirifdem renerii •vocaiuli* 

 TJttionem (hin. eni-n -jolo accommodAtam Diiltiiicji: vt lam 

 Jlatim monebo } fed in ijfis quoque cdfiiwM htinc tenui ordinevt; 

 1)1 pii-Ku ponJin i/ocahuium generale , ■vel toium ; inde eiif JJie- 

 eies , vcl p.ftes : ndditii ettnm diffenntiii fptnfirii. Deinde cui- 

 que vocnbalo , ftiieg^^nerico , pue jfectArio fiibiun^t fuum Uemi- 

 niititium ,fl quidcmin vfu eft , cy apud ptchatitm authorem >e- 

 fer'tw. Ec tivfltemo etinm addii den< minatiuum eiufdii» , tam 

 ficunjwri f<irmam,juhn fecuttdiim mrf/eW»m.Et tandem: ^uia 

 imo tofjtn hxnc S'men:'.-tfur£ rationem , voh , -vt dixi : quafi 

 mcintim Dmleciici pofifeie. FriJeric-r'' Beurhuftifs eiiiiiic no- 

 nKnclatiiram , in <]ua obfctuauit (ciicm attium libcralium 

 & mcchanicarum loannes benziu^ cdidit thelaurum putc 

 loc]ucndi & fcubciidi Gr*co Latinum , ad orationis vtriuU 

 <]uc tum Grxci tum Latini elcgantis, cum vbcrem copiam, 

 tumdelcftum f.icilem, quem hoc niodo adornauit Ncglcda 

 literarum feiic fecundum ordinem natui.x vocabula difpo- 

 fuit ,&:in viium locumcongciru,qux cognata funt & (igni- 

 ficatione conucniunt. Hauc adtem coraparauit LXXVL 

 locos communcs,veluti pricipuorum totius vniuerfitatis ca- 

 piium indices : in quibus qux funcciuldem claflis vocabula, 

 fic diftnbuit , vc primmn fempcr locum ablliaftis fiuc (ub- 

 ftanf,uisani"naucrlc . concictis fcu adiefliuis pioximum:ter- 

 tium verbis : adueibiis,8: iis, qui lignilicacionem aduerbioiu 

 habcnt, vltiniuin Tum in vno quoquehorum gcncrc , prouc 

 cuiufquc natuta tulit,fub aliis titulis fpeciali bus primum to- 

 fa,Sei'yH0,'st,'-xemp!i>,M\noi?.uii : equlbus cijm potcllatem eo- 

 rura intclligcrc , tum inflcdtendi conftruendique tationcm 

 obferuate ,' tum dcmum Icdilfimas quoquc & ad orationcm 

 impriinis aptas (cntcntias , licec dclumcre. Secundo rM0:m, 

 etinii'nfli,^nCi\'a quibus orationem fuam plerumque dilatant 

 oratores,autquod vcrbismodo fmgulis propofuerunt , con- 

 iuniftim alitcr atque alitcr dicciido rairilicJ vaiiant, vulgi.jue 

 confuctudincm loqucndi longe fuperant. Tercio i-sriSi^ , ad- 

 /H?ir7j,pofu c;qu.t (ubiciflis illis fccundum quancicaccm,qua- 

 licatcm, rclationcm,aurcitcum(lantiain aliquam tribuuntur, 

 coriimque vim ac poteftatcm angcnt aut niiimunt,cicornanc 

 aut qiiocunque niodo circumfcnbunt, roKrcnio '7r%u%f.;, 

 Aliiones OiAstch , hoccll,adiuavcrbacum palTiuis ,qus prx- 

 tiicantuf dc rcbus prof o(itis. e g. 



il) Y' S I 2 , Kattira. 



Hxix^eiyja, Ta» ■7r^ayficfrr,f> ts-sM.ccx,:; ^--^ al-rtt (p'jTig \fi), 

 <!•; i'.«.f»i liifMT-if y^ !i!'.r rtf : R-rion fife non ejl ea natiira, qiiam 

 homine< volunt ^ arbiirantur. 

 'Zivjh-m, 



OuV/« , Elfenlitl. 



£iu>.xfu; , f»*, 

 'H,7r(C:7«. 



t)»«i7T) (P'jm; , Morlalif natlira. 



Tf^uih tpiiris , Communii nnfura. 

 Ufi.%eiS. 



"Eyei-iroiujrlu/ <p-jT y , ^xh'rr enndem nitturam. 



Aix>Jiiry>^ «t-yi, -immi (p.o-n , Interire Jimtil omnem naturam- 



<t>virlKiS. 



^■Jil. 

 <l>'JTlKUt. 



Ad (iiigulaifla , vidcl. adicttiuum idud (^vwkW , Tcrbuin 



<f7a',& adiK-ibium ip'jTix.Z ,(imiliter paradiginata,& rcliquos, 



rubtitulosadnotarc oportct Dc hoc (iio laborc Bciiiius ita 



pronuntiat : Hac qiiidern ratiocf.'-» virss dfSlts preb^ttir tnazts, 



t]uim tlla aU haheti feries:ium vern nmmoditatem in fetuiden- 



tem ccntinet, Htenim qitid ctmmodim in fcrihendo , quid ad mi- 



nuendum lahorem opnrtttniM , qiiid ad iuuandum memoriam 



Vtiliti-', qutim ciufmodi nrationn vaiietatcm atpie ropiam firnul 



oculis hib^rerxfofitxm, (y ex^-jnimverhi inueftigaiicnc, ad a- 



tera jm fun' einfdern s;tneris, edlm operrt perueniri' omni.i ' SiC 



Bcniius; cuius iudicium nos fccuii paulo plrnius rcm Lcxi- 



cam it.i illurtiaiulani cllc ftatuimus Tot (int Lcxca , qivoc 



funt facultaccspiincipcs,vidcl numcro quaruor:puta Lcxico 



Thcolocicum,iuridicum,mcdicum,&.Philofophicum. In (in- 



pulis obfcnicturoido non alphabcticus,(cd n)cthodicus:hoc 



cH-, cadcm mcthodo digcrantiir vocabnla 5c phraG s , quo rcs 



dilponuncur in omnibus difciplims. Hoc cnim modo Lixi- 



cn (ict cornncopii ^eyTiJ>i£aj>,-i» Tt «i x,^r,Tiffjna.-nt , oriina- 



tijfnnum (<p.vtiliijimum;cx quo pucr lioffic cadem opcii difce- 



rc VOCCS& rcs difciplinarurn pulchciiimo ordine fibi rcfpon- 



dcntc; : vc nihil dicam dc co , quod momoriafacilius ex vno 



libvo .ipprchcndit vciba, fynonyma, cpichcta , phrafcs, pro- 



ucfrip, & fi.nilia, quam ex vatiis & fcparatis voluminibus. 



Le.\!coft,cjuodce»tineittradice} linguarnm cjr.iinallum. '° 1"'<l 

 Nam fiquis msr.ioiia tencat radiccs, fcu voccs ptimitiuas '"'^"'j 

 aticuiusliiigua:, in Lcxicomcthudicofacilius pocell proore- " 

 di QjJcmadmodum cnim in cognicionc icrum ex piincipiis 

 Hc aiiomatibus generalibus (ine vUo negotio dcdjcuntur 

 conclaliones & axiomata Ipecialia : (Ic ex radicibus linnua- 

 rum bcne(icio quarundam rcgularum voccs orti- (ine magno 

 jabore dcriuantur. 



C APVT IV. De Lexica vtente. 



P R yE C E P T A. 



LExicavtcns prarcipit dc geiicfi & analyfi Lcxica. 

 Genefis Lcxica eft, qua opusalicjuodcontexi- 

 mus iiixta prarcepta huius dilciphn.-c. 



Ati.alyfis Lexica cft , qua opus aliquod Lcxice rc- 

 foluimus, 



R E G V L ^. 



7. Genefis Le.xicit corifiiJit in deUnu vocabnlomm, Gcne/ii 

 C^ vwicttione. Lcxica 



-. . , ^ r □: • -/Y 1- • ., quomoda 



Si quid cum cuia velis ctticere m epi(toIis,orationibus,car- inrtituen- 

 minibus, dialogis,concionibus, & fimilihus opciibus,nccc(l'e daf 

 habcs ad ifta tria attcndcie. Primo cogitabis dcrcbus;tum de 

 vcibisi denique de modo, (eu ordine rciuin & vcrborum Ad 

 vciba quod attinet , illorum dclcftus adeo c(t nccefiaiius, vt 

 hac in re non minimadiligeti.c pars vcrtatur ''.^aje li aliquid 

 fcrmone vcl fcripto (ic pertiaftandum , fumc in manus Lcxi- 

 con accuiatum, & illud a capitc ad calccm pcrcuirc , in ea in- 

 primisfaculcate , ad quam pertinct propoficum chema. Etli 

 enim Lcxica omnium dilciplinarum, Tel omncs litcra; alicu- 

 ius Lcxici non mcthodici.cum frudu ctiam pcrcurri pofTuut: 

 tainen oculo irietorto telpiccre opotcec Lciicon homogc- 

 neum , id eft , chemaci traftando cognatum. Ita cnim fict,vt 

 plurimaoccurraut vocabula , qua; fingularcm gratiam con- 

 ciliare polTunt uolba: tiadatioiii,Deinde,(i variada (\l aliqua 

 fentcntia,dici non potelt, quanta inclfis nafcatui, fi Lcxicoii 

 aliquod inlpiciamus, & vcl e (ingulis , vcl cx vniueifis litctis 

 certa vocabjlafcligamos, quo; (cntcnti.\: vaiiada; inlcramus. 



/ /. Analyfis Lexic» duple.v fotifftrntirn artificiurn pAflalyfis 

 oflendit in vocabulis firtatilis iuxta & phrafihtn. Lcxic» 



., , T ■ ni r I 11 quomodo 



Primnm arcincium clt narmomcum : lecunatim , technolo- inltitusu- 



gicum. Vcrumque in retexendis vocibus ita habct. Vox vnius da? 



lingui primo cotettur cum vocibus aliarum lingujrum, quae 



funr vel macrices,vcl propagines & craduccs : deinde rcduci- 



turad fedem alicuius dilciplinx Itaque (i occurrat t. g. vox 



ifta metallum , refcro illam a.d originem vcl Grxcaro, vbi «t- 



toAXo» .dicium pucacur quafi fciT ccxxa; vel Hebraicam SiUO; 



& portca oftcndo, quomodo ifta vok in aliis linguis fic rccen- 



ra. Italusenim dicit "-,ctj//i);Hifpanus,f7>ff4/ ; Gallus, metail; 



Gtxm3.n\K,metaU; Bcgla,mf-f/ ; Anglus, m«rai/. Deindc re- 



uoco hanc candem vocem ad Phy(icam,& difpicio, an (it vox 



prim.ivcl orta, genericavel fpeciaria, &c. Q_uantumattinec 



ad phrafjs^ibi piimo dilpicimus.an (imilcs phrafcs occurrant 



in aliis lingnis , & ad quam difciplinam illac pcrtincanc. Sic 



phrafis illa Tercntij , fiahe bonum animutn , conucnit cmn 



phrafi noflra vernacula ; & pcrtinet ad Ethicam. 



C A PVT V. De Lexicii radicum harmojiicii 



tn z^nere. 



o 



letbodi- / / /. Lexico rnethodico introdiiHionki loeo prtmittatiir 

 Toni. I. 



P R VE C E P T A. 



SEquinir Lexica fpccialis , quae tradit modum 

 conficicndi Lcxica linguarum, & faculratum. IIU 

 dicimiis Lcxica philologica ; harc , technologica. 



Lexica linguarum ror funtjquot funt lingui,quE 

 vulgo putantur LXXIL 



Lcxica linguarum confidecantut in genctc i vcl in 

 fpccic. 



Lexica hnguarum in gcnere hic probantur, qus 

 diftingunt radiccs a vocibus ortis, & attendunt har-. 

 moniam, 



R E G V L .«. 



/, In radicibui tradendit nccHrata harmonld lingna- 

 riirn haheaiur ratio. 



Ifta fiquidcm harmonia valdc iuuat mcmoiiam , vtalias 

 ipfiusconimoditaccs pra:teiBam de quibns vidcatur cximius 

 pbilologus ChritUiniu fitcmanmu ,itr\'\ciii ptiin* ccri,in luis 



M Qri^nib»$ 



Harma,. 



nia lin- 

 guariifti 

 quamvu. 

 lis. 



