i 



60 Encyclopa^dte. Lib. VI. 



Q^id in- 

 fo mt; 

 Cramma- 



Piiritas 

 fetnionis 

 qua in le 



C A P V T 11. 



Defuiiecio Gramynatnes. 



P R ^ C E I' T A. 



SVbicftum Gr.immatjccs eft informationis , tra- 

 ft.itionis , & opcraiionis. 



Siibiediim informationis cft ingCnium Giamma- 

 ticum , & S^nanif iffxluiA^TiKii. 



Subiedliim trattacionis ell modus pure loqiiendi. 

 Subicdum operationis cft oratio foluta Sc ligata 



R E G V L ^-. 



I. Crarnm.itica prima fff pofl Le.vlcam intereas artts, 

 ^ux infotmant ^va.fj.iv i^y.ljj^^nr.LiM. 



Lciica, Grammatica, Rhetorica , Oratoria, & Poetica in- 

 formaiit <!^Ko«|ii(» tiu.ltua'JliKljJ' Hac iiquidem artes omnes& 

 fingulilioc fibiliabcnt propoiitum , vt orationcni difip;ant. 

 Ex iisautcmjirimumobtinct locum Lcxica,tumGrammati- 

 ca. Nam illa (ignificationem , hxc adfigniticationcm putam 

 explicat. Rhctoiica pta;cipit4e otnatu : Oratoiia J; Poetica 

 copiam fibi habcnt propofitam. Itaquc Oratoria & Poetica 

 funt piima; ordine jignitatis ; Lexica & Grammatica , c)rdinc 

 natura: & doftrinaiRhctorica veio cft intcr ipfas media.Sca 

 hic ontur difficultas. Njm quia hic cft natiitalis ordo in fcr- 

 mone : i. clcmcnta , tanquam matcria vocis. i. fignificjtio, 

 fornia vocis. 3. afFcdioncs & fpccies vocis. 4. conftruftio 

 vocum : quia, inquam , hic eft otdo , Granimatica aliqua fui 

 parte prior cft quam Lcxica. tradit enim Grammaticadeli- 

 tcris & fyllabis, qu.-e funtelemenravocum , fcu matcria. Efl 

 autcm materia prior fornia, ordine natuta:. Itaque cum Lc- 

 xicaedin"erat formam vocis.i. e- fignificationcm , haftenus 

 cfl: poftciior Grammatica Hic non eft aliafolutio,qnam ifta: 

 Elcmeatariam do>fttinam in Lexica tradendam e(Ie ; fedil- 

 lud non ficri , quod inuctcrata fit confuctudo , vt ha;c doiSri- 

 nain Grammaticis proponacur. 



II. Afodiis pttre li)(]uendi refpicit perSficuitatem 

 df elegantiam. 



Ter(picui'at, quam quidcm puritaspatit , fita eft in Tcrbis 

 vfitatis , hoc cll,iit,qux nec noue pro arbitrio alicuius con- 

 fiAa funt. nec planc funt exolcta, fed mundioris xa\ autho- 

 ribusfamiliaria, necnoftris incognita. tUganiiacft partim 

 in fingulis verbis, partimin vcrborum fttuftura. Exquibus 

 patet, nosde puritate fcrmonisnon (ine causa vfurpaie pof- 

 fe illud Comici : MunMtia iliecthrn efi animo amtntuw. 



C AP V T III. 

 De literis. 



PRiECEPTA. 



MEcliafeu inflrumenta Grammatica rcfpiciunt 

 vel fingulas voces in etymologia , vel voces 

 coniunftasin fyntaxi, 



Media , qux rclpiciunc fingulas voccs , funt pri- 

 ma , vel orta. 



Media feu inftrumcnta prima lunt vocis elcmenta. 



Siintque duo:litera & fyll.tba,//)/or«w doElrinadi- 

 citur Erymologia elementaria. 



Litcraeft minima p.nrs vocis : feu primum vocis 

 clemcntum , ac proindeindiuiduum. 



Lirera f,ied:aruc in fcriptione , pronuntiationc , & 

 fun6lioncIua-,yr« , in orthogmphia,orthoepia , & 

 officio. 



Orthographia cfl , qua lircr.x rciTte fcribuntur , it,i 

 vt proportio (cructur in lineis , &C difcrimcn in figu- 

 ris maiuiciilis & minufculis. 



Orrhocpia cft , qu.i liter.t redc profcruntur. 



Officinm litcrarum cetnittirin didionibus, nu- 

 mcris, affedu, & ahbrcuiatiombus. 



In diftionibus litcrx hunc habent vfu,m , vt vel pcr 



fe fonent,& vocemcdant , vclcum aliis confoncnt. 

 Ibi funtvocsles, qua:tamen in qiiibusdam linguis 

 non lunt litcr.-E, vt in Hcbt.Ta : hic funt conionantcs. 

 Vtrxquediuiduntur quatuormodis. 



I. Litcra; func cifcntialcs , vcl arcidcnralcs. Illa; 

 pertinent ad fubftanciam vocis .- hx fciuiunc fltxioni 

 vocis. 



I I. QuTdam litcri funr fundamcncales , qujcdara 

 orrs : vbi hx cx illis fiunt. 



III. Liccra:diuiduncurin quinque clafics fccun- 

 dum org.ina pronuntiationis : ita vt alia; Imt guccu- 

 rales, alix pjlacinx , alia: lingualcs , alii dcncalcs, 

 ali.i: deniquelabiales: qua: nempe praccipue forman- 

 tur & pronunciantur guttute , palato , lingua , den- 

 tibus , & labiis. 



I V, Litera; funr homogcnex , vel hctcrogencc. 

 Ills funt ciusdem ordinis : h.x , diuerfi. Ordo autcm 

 illccernitur vel in figura, vel in potcftatc. In figina, 

 vtBeth& Caph apud Hebrxos conucniunt ferme 

 figura. In potcftate : vc apud Lacinos omnes vocales, 

 omncsfemiuocales , & omnes mutx funt homogc- 

 ncx. 



In numerisoffidumliterarum cft mulcipIexNam 

 alij populi nullis ciphris vcuncut, fcd numetos expri- 

 raunt liccris, vt Hebrari & Gra:ci:alij ciphris quidem 

 vtuntur , ted ita vt cercis quoqi litciis cxprimant nu- 

 meroSjVt hodie in lingua Latina promifcuc adhibcn- 

 rur ciphrjE, &fcptcm ift.x liceraj I.V.X.L.C.D.M. 



In affedtu exprimcndo literarum officium cft va- 

 rium. Nam vocalcscxprimunt primos naturx affc- 

 ftus , & confonse fimiliccr affediones animicxpri- 

 munt : vcrsque naturas rerum ob oculos ponunt. 



In abreuiationibus hoc eft iirerarum officium , vc 

 vna vel plurcs liters notent intcgras didiones : vt 

 R apud Hcbrxos notat Rabbi, & R P apud Latinos 

 eft Rcfpublica. 



R E G V L iC. 



I. Grammatica vtrfatur in ratione legendi &fcribendi, 

 (^ vocum digontiorieatque conilru£lionex 



Q^idquid loquimut vel fcribimiis , conficitur vocibus , & 

 fcrmo appcUatur. Oportct itaque primo docctc,qua rationc 

 voccs elTevantur , lcgantur , & fcribantut. Dcindc voccs di- 

 gnofci , & a fe inuiccra difccrni eft neccfTe.Poftrcmo requi- 

 ritur , vt (cianius ,'quomodo voces intcr fc coniungi &co- 

 ordinaii debcant , vc fernio inde conficiatur. Duo priora fi- 

 bi vendicat Etymologia ; tertium , Syntaxis. Itaque ha: duae 

 funt paites Graromatica:. Heluicus tamen tres conftituit: 6if - 

 tnewariam , devocum clementis fcu principiis ■.Dignorit^am^ 

 dc vocum differcntiis,^ quibus dignofcuntut|: Conftrniiiu»m, 

 de vocum coordinationc & confttudione. 



I I. Litera efl primm &ftmplicijfimHsfontu vocis 



hurnant. 



Quintilianus Grammaticam diuidlt in Mcthodiccn & Hi- 

 ftoriccn. Methodicen appellat rationem loquendi: Hirtori- 

 ccnenartationem authorum, quam Diomcdes appellatExe- 

 gccicam. Nos cradimus methodiccn, & in ea ui-nsMyiKUu . la 

 alphabeto itaque,primo & fimpliciflimo inlkumcnto Gram- 

 matico, ea videie opottet , qux oidinem & caufas litciarum 

 fpciflant. Principio autcm hic quiciitur , quid fit liteia. No- 

 bispiobatuiiftadcfinitio : Uttrn eft prirrtM (y ftmiliciiJimM 

 fonm ■vacti humann. Cum hac definitione coincidunt iftx:t,»- 

 ttra eftpars diliionii indiuidu» : Liieraefi fars mimma di£iio- 

 nn: Litera r(l primum-vocis elementum. Quatum definitio- 

 numhac cftiatio.quod exlitcris componancut voces, & 

 in illas icfoluantui. 



III. Orthtt^raphia llterariim his guhtrnatHr rigulis. 



1. Ratlene fgur/ilitera aut eft linea.aw Imtit {Owftat.Vmei 

 e(t vel rCLla , vt /,vcl obliqua.vt O. Conftat lincis aut redtis, 

 vt Hiaut obliquis,vt Q_aut obliqua & reda vt G:aut rcita Sc 

 obIiquis,vt R,B. Videris iiacdc re $(■<«%'•' •'" ;'•»• 'e ratifit 

 lin^i'A latin*cap 59. Hic obfcruatio piuiimum facit ad 

 t^!i^i^c(pu* : ptxfeitim fi prxceptor cx elemcntis Geome- 



tiicis 



Tfii 

 Graii 

 ticif 

 dcn 



Qjii 



Qu ' 

 lit(ii 

 otif 

 phr' 

 nei" 



